Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Trăn trở còn nhiều với ngành giáo dục

Giáo dục 24h

Xuân Trung

(GDVN) - Nói về điều còn trăn trở trong năm 2013 vừa qua, BT Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận cho biết, ông còn nhiều điều trăn trở với sự nghiệp, nhưng không có điều gì băn khoăn

Kết thúc năm 2013, ngành giáo dục đã đạt được một số những thành tựu đáng tự hào, trình độ dân trí, năng lực của học sinh được nâng lên. Giáo dục miền xuôi và miền núi đang dần được san bằng, tuy còn những nơi có những khoảng cách nhất định, nhưng không thể phủ nhận những cố gắng hết sức từ lãnh đạo ngành giáo dục. 

Kết thúc năm cũ, đón chào năm mới, năm Giáp Ngọ - năm đầu tiên chúng ta bắt tay thực hiện công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục và đào tạo, thực hiện đúng như tinh thần Nghị quyết Trung ương 8 vừa qua. Nhân đầu năm mới, Báo điện tử Giáo dục Việt Nam có cuộc phỏng vấn với Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận, về một năm nhìn lại và phương hướng, nhiệm vụ trong năm tới của ngành giáo dục. 

Quyết định một vấn đề phải cân nhắc tới lợi ích con người

PV: Với vai trò là lãnh đạo ngành, trong năm 2013 Bộ trưởng tâm đắc nhất điều gì với sự nghiệp GD&ĐT, có điều gì còn băn khoăn, trăn trở? 

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Điều tâm đắc nhất đối với tôi trong năm 2013 là Ban chấp hành TƯ Đảng đã thảo luận, ban hành Nghị quyết số 29 NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Đề án này kết tinh trí tuệ và tình cảm của toàn Đảng và cả xã hội, trong đó có sự đóng góp của các thầy cô giáo, các nhà khoa học và quản lý giáo dục. 

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận trao đổi với phóng viên. Ảnh Trần Kháng

Còn về những điều băn khoăn, trăn trở… Tôi không có gì băn khoăn. Chúng tôi đã cố gắng hết sức mình và đã nhận được sự đánh giá công bằng của nhân dân, phụ huynh và cả bạn bè quốc tế. Nhưng trăn trở thì còn nhiều. Khi  Trung ương chưa ra nghị quyết thì chúng tôi trăn trở, nỗ lực cùng các cơ quan có trách nhiệm hoàn thiện Đề án trình Trung ương thảo luận, xem xét. Khi Trung ương ban hành nghị quyết, chúng tôi ngay lập tức phải phối hợp với các bộ, ngành, địa phương lo việc tổ chức, phối hợp triển khai Nghị quyết một cách có hiệu quả. Hiện nay, Thủ tướng Chính phủ đã giao cho Bộ GD&ĐT chủ trì phối hợp với Bộ LĐ-TB&XH và các bộ, ngành liên quan xây dựng Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29 NQ/TW, sớm đưa nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống. 

Bộ GD&ĐT cũng đã hoàn thành việc xây dựng đề án đổi mới CT – SGK phổ thông sau năm 2015, đang gửi xin ý kiến các nhà khoa học, các chuyên gia để hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ.

Khi ra một quyết định, Bộ trưởng cân nhắc đến lợi ích của ai đầu tiên?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Chủ thể và khách thể của giáo dục đều là con người. Các quyết định trong giáo dục đều liên quan trực tiếp đến con người, đến học sinh, sinh viên, các thầy cô giáo và sau đó là đông đảo phụ huynh học sinh. Khi ra quyết định, tôi luôn phải cân nhắc đến lợi ích của con người, trước hết là học sinh sinh viên, kế đến là giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục; cân nhắc cả lợi ích trước mắt và nhất là lợi ích lâu dài.

Trong thời gian đầu khi tôi mới là Bộ trưởng, các quyết định của Bộ GD&ĐT phần lớn nhằm chấn chỉnh kỷ cương, kỷ luật, sửa chữa những lệch lạc, thiếu sót, khuyết điểm, tạo điều kiện cho cả hệ thống phát triển đúng hướng và ổn định. Gần đây, các quyết định nhằm từng bước nâng cao chất lượng giáo dục và đổi mới hoạt động của ngành đã xuất hiện nhiều hơn.

Nếu được chọn 3 việc cần làm ngay với ngành giáo dục, Bộ trưởng sẽ nói điều gì?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Trong thời gian qua, chúng tôi đã thực nghiệm nhiều việc để có cơ sở vững chắc đề xuất với Trung ương. Ví dụ, chuyển đổi phương pháp dạy và học từ truyền thụ kiến thức một chiều sang phương pháp hình thành năng lực, kỹ năng và phẩm chất người học; chuyển từ cách truyền đạt chủ yếu là đọc chép sang lấy người học làm trung tâm. 

Việc thực nghiệm không chỉ diễn ra ở một tỉnh, thành phố hoặc ở những địa phương có điều kiện thuận lợi, mà đã triển khai cả ở các tỉnh rất khó khăn, như Lào Cai, Kon Tum, Bắc Kạn, Cà Mau, Kiên Giang... Các mẫu triển khai đã khắc phục được hiện tượng dạy thêm, học thêm tràn lan và tình trạng quá tải; bước đầu đã thay đổi được phương pháp dạy và học, nâng cao được tính chủ động và sáng tạo của học sinh. Những việc này sẽ được tiếp tục trong năm 2014.

Trong năm 2014, ba việc ưu tiên lớn nhất của tôi là: thứ nhất, phải thiết kế cho xong chương trình, trên cơ sở đó biên soạn SGK phổ thông; thứ hai, thay đổi đào tạo của các trường sư phạm và thứ ba, tìm mọi cách nâng cao chất lượng của giáo dục đại học, theo hướng tăng cường kỹ năng mềm, kỹ năng sáng tạo cho HSSV. 

Đổi mới nhận thức là khâu đầu của tư duy để đổi mới giáo dục

Trong năm 2013, Bộ trưởng đã có một việc làm rất ấn tượng, có mặt kịp thời trong trận lũ quét kinh hoàng tại Bản Khoang, sau chuyến đi đó bộ trưởng rút được điều gì?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Những năm qua, tôi đã đến nhiều vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa để kiểm tra, khảo sát, nắm tình hình. Có nhiều chuyến đi với tư cách đoàn công tác của Bộ, và cũng có những chuyến đi “riêng” với trách nhiệm của người đứng đầu ngành để nắm thông tin thực tế trực tiếp từ cơ sở.

Bộ trưởng Luận khẳngđịnh:"Khi ra quyết định, tôi luôn phải cân nhắc đến lợi ích của con người, trước hết là học sinh sinh viên, kế đến là giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục; cân nhắc cả lợi ích trước mắt và nhất là lợi ích lâu dài.". Ảnh Trần Kháng

Trong chuyến công tác tại Bản Khoang, chúng tôi có đến bệnh viện thăm hỏi các giáo viên bị nạn, trong đó có một cô giáo đang mang thai 7 tháng tuổi, tưởng như đã mất mạng vì bị đá đè nước cuốn. Nhưng cô giáo được bình an, dù chân tay bầm dập nhưng thai nhi vẫn an toàn. Và mới đây cô giáo đã sinh được một bé trai nặng 2,7 kg. Điều này để lại trong tôi ấn tượng sâu sắc: Sự sống rất mãnh liệt; trong cái chết cận kề luôn có mầm sống vươn lên. 

Xin nói thêm là sau đó, Bộ GD&ĐT cùng với Công đoàn Giáo dục Việt Nam và các tổ chức khác đã đóng góp (không phải bằng tiền ngân sách nhà nước) để xây cho các thầy cô giáo ở bản Khoang một nhà công vụ mới. Tôi nghiệm ra rằng mình đã, đang và sẽ nên đến những vùng khó khăn.

Bộ trưởng coi đổi mới giáo dục là “trận đánh” lớn, vậy yếu tố nào được ông coi trọng nhất để đảm bảo thành công?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Tôi có dùng hình ảnh “một trận đánh lớn” để nói đến lực lượng gồm nhiều binh chủng, phối hợp nhiều chiến dịch, giải quyết nhiều nhiệm vụ, và tất cả đều hướng về mục tiêu chính là tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng và hiệu quả giáo dục, “đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” như Nghị quyết TW8 đã nêu. 

Để thực hiện thành công đổi mới giáo dục lần này, chúng tôi cho rằng đổi mới tư duy, đổi mới nhận thức là khâu khởi đầu và theo tôi, có ý nghĩa rất quan trọng, thậm chí là yếu tố quyết định thành công của công cuộc đổi mới. Bởi vì, nếu không có nhận thức mới, không có tư duy phù hợp thì không thể có chương trình, kế hoạch chuẩn xác để triển khai được.

Chúng tôi xác định đổi mới quản lý là giải pháp then chốt. Bởi vì đổi mới giáo dục và đào tạo không phải là việc của riêng Bộ GD&ĐT hay Bộ trưởng, mà là của gần 2 triệu thầy cô giáo, của 20 triệu học sinh, sinh viên. Mà cũng không phải chỉ có 22 triệu thầy cô giáo, học sinh, sinh viên ngành giáo dục triển khai đổi mới. Trên thực tế, tất cả các ngành, các cấp, cả xã hội sẽ cùng với chúng tôi thực hiện công cuộc đổi mới giáo dục dưới sự lãnh đạo của Đảng. Như vậy, đòi hỏi sự chỉ đạo, phối hợp rất ăn khớp và đồng bộ. 

Trong nội bộ ngành giáo dục, chúng tôi xác định đổi mới thi cử là khâu có ý nghĩa đột phá vì các lý do sau: Thứ nhất, nền giáo dục của chúng ta hiện nay đang nặng về ứng thí, đổi mới thi cử sẽ dẫn ngay đến đổi mới trong nội dung, phương pháp học và dạy. Đổi mới thi cử không là mục tiêu cuối cùng, nhưng nếu làm tốt sẽ làm lay chuyển các khâu xung yếu khác, dẫn đến sự thay đổi trong cả hệ thống và sẽ tạo ra những thay đổi về chất. Thứ hai, thi cử đang là một khâu gây nhiều bức xúc, được cả xã hội quan tâm. Thứ ba, nếu chuẩn bị chu đáo thì chúng ta có thể thực hiện được ngay đổi mới thi cử, đảm bảo được yếu tố chắc thắng mà không cần phải đầu tư nhiều kinh phí, cơ sở vật chất... 

Còn nữa…

Xuân Trung
Từ khóa :
Giáo dục , giao duc , Bộ trưởng Phạm Vũ Luận , Đổi mới giáo dục , nam 2014.
Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Trăn trở còn nhiều với ngành giáo dục
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Xem thêm bình luận
Tin khác