Được quan tâm

Phi công Việt Nam đầu tiên lái MiG-21 bắn gục B-52 Mỹ (P2)

Giáo dục Quốc phòng

Theo Ngọc Phúc/báo Quân Đội Nhân Dân

(GDVN) - Đến tháng thứ hai, ra-đa bắt được những vệt nhiễu B-52 nhưng chưa hình thành được đường bay B-52...

Thực hiện chủ trương của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng khi Quân chủng tổ chức việc nghiên cứu đánh máy bay B-52, chúng ta tổ chức thêm Sở chỉ huy tiền phương B8 trên đất xã Quảng Phương. Nhiệm vụ nghiên cứu đánh B-52 đầu tiên Quân chủng giao cho Sở chỉ huy tiền phương B8. Tại sao Quân chủng đưa ông Đào Đình Luyện, Tư lệnh Binh chủng Không quân vào B3? Vì trên địa bàn Nghệ An có hai sân bay dã chiến phục vụ cho Mic cất cánh và hạ cánh đánh B-52. Khi có sự cố gì thì B3 giải quyết vì B8 ở xa. Còn việc nghiên cứu đánh B-52 từ phương án, thời gian, ra lệnh cất hạ cánh cho phi công đi đánh B-52 đều do Sở chỉ huy B8.

Máy bay B-52-H.

Khi được cấp trên từ Hà Nội thông báo có B-52, Tư lệnh Quân chủng gọi điện báo cho Tư lệnh Binh chủng ở B3. Từ B3, Tư lệnh Binh chủng gọi điện báo cho Sở chỉ huy B8 biết để xử lí. Đêm 20-11, nhận được thông báo từ Quân chủng có B-52 hoạt động, ông Đào Đình Luyện gọi cho ông Trần Mạnh thông báo có đợt đó, để ông Trần Mạnh nghiên cứu và tổ chức trận đánh.

B8 là do ông Trần Mạnh chỉ huy cùng ông Trần Hanh - lúc bấy giờ là Phó tư lệnh Binh chủng. Cầm ống nói để chỉ huy lúc đó có hai người là ông Mạnh và ông Hanh. Lúc Vũ Đình Rạng phát hiện B-52 báo về, ông Trần  Hanh cầm bộ đàm động viên phi công: “Bình tĩnh để công kích!”.

Sở chỉ huy tiền phương B8 rất có ý nghĩa không những đối với địa phương trong việc giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ mà cả với bộ đội Không quân. Tôi tin là ý tưởng của địa phương sẽ được sự ủng hộ của Bộ tư lệnh Phòng không-Không quân cũng như các cấp chính quyền. Anh em chúng tôi sẽ làm hết sức mình những gì có thể để cùng với địa phương khôi phục lại Sở chỉ huy tiền phương B8.

Khác với những gì tôi tưởng tượng về người đầu tiên bắn gục B-52, Vũ Đình Rạng không già đi mấy so với tấm ảnh cách đây gần ba mươi năm trước.  Ông còn khỏe, người trông rắn rỏi, cặp mắt tinh nhanh ánh lên sự cương nghị. Năm 2000, Vũ Đình Rạng về hưu sau gần 40 năm phục vụ quân đội và đang cùng gia đình sống ở Thủ đô trên khu phố mang tên vị tướng tài ba Lê Trọng Tấn. Con phố vài năm trước còn vắng vẻ nay đông đúc, ồn ã suốt ngày. Ông vẫn hăng hái tham gia các hoạt động chung như ngày nào trong quân ngũ.

Kí ức về một thời trai trẻ, những năm tháng trong quân ngũ hiện về trong ông: “Tôi quê ở xã Nam Thắng huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình. Nhập ngũ năm 1963, đầu tiên được biên chế về Lữ đoàn lính dù 305. Hai năm sau có đợt tuyển phi công, từ đó cuộc đời tôi gắn với Binh chủng Không quân nhân dân Việt Nam. Tháng 5 năm 1965 tôi được đi đào tạo lái máy bay ở Trường đào tạo lái máy bay ở Liên Xô tại thành phố Krát-xnô-đa. Có hai đoàn cùng đi, mỗi đoàn 60 người.

Tôi đi cùng với đoàn đầu tiên do Nguyễn Chính Hậu làm trưởng đoàn. Đoàn thứ hai đi sau một tháng. Thời gian đầu chúng tôi huấn luyện theo chương trình sơ cấp học lái máy bay L29. Theo chương trình khóa đào tạo lái phi công thì sau khi học xong sơ cấp, học tiếp chương trình lái Mic-17 rồi mới học chương trình lái Mic-21. Nhưng do yêu cầu chiến tranh, cần đào tạo gấp nên sau chương trình sơ cấp, trong số 60 người chọn 34 người học chương trình lái Mic-21 trong đó có tôi. Việc học lái Mic-17 trước sau đó mới học lái Mic-21 là có lí do của nó.

Mỗi loại máy bay có tính năng riêng. Mic-17 cũng như Mic-21 đều cơ động tốt nhưng Mic-17 tốc độ nhỏ hơn, dùng súng khi công kích là chính. Mic-21 đánh trên cao, tốc độ lớn, đánh địch bằng tên lửa. Đoàn học Mic-21 trong đó có các phi công Lê Thanh Đạo, Nguyễn Tiến Sâm, Phạm Phú Thái, Hà Quang Hưng, Nguyễn Công Huy, Vũ Đình Rạng… Đến cuối khóa chỉ còn 30 người.

Có 4 người không đủ điều kiện học Mic-21 chuyển sang học lái Mic-17. Sau ba năm đào tạo, năm 1968 chúng tôi về nước được biên chế về Trung đoàn Sao Đỏ (921) thuộc Sư đoàn Không quân Thăng Long (371). Hồi đó số phi công được đào tạo cũ còn lại không nhiều, có nhiệm vụ dẫn dắt biên đội. Chúng tôi được biên chế vào các đơn vị chiến đấu”.

Trận chiến ngày 20-11-1971 đã lùi xa cùng năm tháng, nhưng trong kí ức Vũ Đình Rạng vẫn còn vẹn nguyên: Sở chỉ huy B8 không rời mắt khỏi tốp B-52. Tư lệnh Đào Đình Luyện từ đài chỉ huy trung tâm hội ý với Phó tư lệnh Trần Mạnh rồi hạ lệnh cho phi công Vũ Đình Rạng xuất kích. Là một phi công giỏi, đã từng chiến đấu ban ngày giáp mặt với máy bay Mỹ, cả bọn không quân của hải quân Mỹ từ hàng không mẫu hạm, được giao nhiệm vụ mới anh rất tự tin.

Anh hiểu, được chọn để chiến đấu với B-52 là một thử thách lớn đồng thời cũng là niềm vinh dự của chiến sĩ lái máy bay. Những ngày trực chiến đấu thật hồi hộp. Niềm khát khao được lao lên bầu trời tiêu diệt B-52 để trả thù cho đồng đội, đồng bào ta thường trực trong anh.

Tư lệnh không quân Đào Đình Luyện nhắc nhở các bộ phận không được sơ hở, tuyệt đối giữ bí mật, bình tĩnh bảo đảm chỉ huy chiếc Mic-21 của Vũ Đình Rạng đến Sở chỉ huy B8 để từ đó theo lệnh chỉ huy của Sở chỉ huy tiền phương tiến công địch. Vũ Đình Rạng bay rất đúng phương án đã chuẩn bị. Chiếc Mic-21 của Vũ Đình Rạng bay dọc Trường Sơn hùng vĩ theo hướng Đông-Nam cũng là lúc ba chiếc B-52 vượt sông Cửu Long, đang bay thẳng đến mục tiêu gây tội ác trên đường Trường Sơn.

Cánh sóng ra-đa do Lê Thiết Hùng chỉ huy bám sát mục tiêu - cả B-52 và chiếc Mic-21 đã hiện lên trên màn hình. Cả sở chỉ huy tiền phương gần như nín thở, hồi hộp chờ đợi. Tình huống trên bản đồ chỉ huy đã rõ, sĩ quan Nguyễn Văn Chuyên trên tay cầm thước hình tam giác có vòng phương vị và vạch sẵn cự li, anh đo khoảng cách từ  B-52 đến Mic-21 và theo dõi chặt chẽ diễn biến trên bàn chỉ huy rồi báo cáo đề nghị thủ trưởng cho tiếp cận địch. Nguyễn Văn Chuyên lệnh cho Vũ Đình Rạng vứt thùng dầu phụ.

Lê Thiết Hùng trực tiếp dẫn trên hiện sóng, cho Vũ Đình Rạng vòng trái rồi liên tục thông báo tình hình địch. Đường bay của Vũ Đình Rạng áp dần đường bay tốp B-52. Tư lệnh Đào Đình Luyện trao đổi nhanh với Phó tư lệnh Trần Mạnh rồi nhắc nhở ra-đa quan sát máy bay địch bám đuôi khi Vũ Đình Rạng công kích. Chiếc én bạc của Vũ Đình Rạng còn cách tốp B-52  20km, ông ra lệnh cho sân bay Anh Sơn và Thọ Xuân chuẩn bị cho Rạng hạ cánh sau khi công kích trở về.

Vũ Đình Rạng tiếp tục bám sát mục tiêu. Khi khoảng cách giữa Mic-21 với tốp B-52 chỉ còn khoảng 15km, Lê Thiết Hùng lệnh cho Vũ Đình Rạng mở máy ra-đa. Bật công tắc, Rạng reo lên: “Đã thấy B-52 ở cự li 11km, xin cho công kích!”. Trung tá Trần Hanh hạ lệnh: “Cho phép công kích!”. Vũ Đình Rạng tăng tốc độ tiếp cận tốp B-52 nhanh nhất, một chiếc B-52 đã được đưa vào vòng ngắm. Vùng phóng đã xuất hiện, Vũ Đình Rạng nhẩm đếm một, hai, ba…

Cho đến khi chỉ còn cách chiếc B-52 dưới 2,5km, đường ngắm ổn định, Vũ Đình Rạng bấm nút phóng, một quả tên lửa lao vút về phía B-52, chớp lửa sáng rực bùng lên từ chiếc “pháo đài bay”. Ông làm động tác thoát li. Sau đó, phát hiện một chiếc B-52 khác, ông đặt máy ngắm và bám sát mục tiêu. Đến cự li cho phép, Vũ Đình Rạng phóng tiếp quả tên lửa còn lại và thoát li về sân bay Anh Sơn hạ cánh an toàn.

Kết quả chính xác trận tiến công của Vũ Đình Rạng thì sau này ông và đồng đội mới rõ. Đoạn đối thoại sau đây giữa Thiếu tá phi công, nhà văn Mỹ F.Wantterhahn, nguyên là phi công tham gia chiến đấu ở chiến trường Việt Nam với 180 lần bay vào vùng trời miền Bắc làm nhiệm vụ hộ tống  các máy bay mang bom đánh vào Hà Nội với Lê Thành Chơn, nguyên sĩ quan dẫn đường ở Sở chỉ huy B3, được ghi lại nói về số phận chiếc B-52 bị Vũ Đình Rạng bắn trúng:

“Trong câu chuyện giữa tôi và F.Wantterhahn, anh ta nói:

- Người Mỹ tuyên bố đã hạ được 103 chiếc Mic-17 và Mic-21 trong khoảng thời gian từ 17 - 6 đến 12 -1 - 1973.

Tôi nói ngay:

- Còn không quân chúng tôi bắn rơi 320 chiếc máy bay Mỹ, trong đó có hai chiếc B-52.

Anh ta nói rất nghiêm chỉnh:

- Ba chiếc B-52, chứ không phải hai.

Tôi khẳng định:

- Chỉ có hai B-52 do hai phi công Mic-21 bắn rơi ngày 27 và ngày 28-12-1972.

F.Watterhahn cười:

- Còn một chiếc  B-52 bị Không quân Bắc Việt bắn bị thương rất nặng, nó về đến Thái Lan mới “tiêu”… Nó hoàn toàn không sử dụng được nữa, mặc dù vẫn còn nguyên vẹn.

Tôi hỏi:

- Sao vậy?

F.Wantterhahn nói:

- Nó bị thủng thùng dầu bên trái, cháy nhưng dập được, một động cơ bị hỏng nặng, nó phải hạ cánh bắt buộc xuống sân bay Nakhom- Phanom.

Tôi mừng quá hỏi:

- Năm nào?

Anh ta nói:

- Cuối năm 1971, tháng 11, chuyện B-52 bị Mic bắn hỏng, đơn vị tôi ai cũng biết.

 F.Watterhahn nói thêm:

- Chiếc B-52 sau đó được tháo ra chở về Utapao… rồi bỏ đi…”. (Người đầu tiên đánh gục B-52 của Lê Thành Chơn)

Đại tá Nguyễn Văn Chuyên bổ sung thêm giúp ta hiểu hơn về những gì đã diễn ra ở Sở chỉ huy B8:

Để hoàn chỉnh phương án đánh B-52, năm 1971, Quân chủng Phòng không-Không quân tập trung lực lượng lớn gồm những cán bộ giỏi nhất về dẫn đường bay, tác chiến, quân báo, khí tượng, ra-đa, thông tin  đến những cán bộ chỉ huy. Sở chỉ huy Bộ tư lệnh Không quân tiền phương được thành lập.

Sở chỉ huy tại thôn Đông Dương, ra-đa B35 dẫn đường cách sở chỉ huy khoảng 2km tại thôn Pháp Kệ cùng với ra-đa đo cao PD11 và phía đông bắc cách sở chỉ huy 7km ở thôn Văn Tiền đặt ra-đa C47. Như vậy là ngoài hai ra-đa phục vụ nghiên cứu đánh  B-52 còn có hai ra-đa phục vụ cho sở chỉ huy đặt ở  huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An và ở giới tuyến 17 Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị của Đại đội 31.

Công tác nghiên cứu đánh B-52 được tiến hành khẩn trương, từng bước từng bước một. Công việc đầu tiên của Sở chỉ huy là  làm thế nào để ra-đa ta bắt được B-52 bằng cách thường xuyên mở máy theo dõi. Hằng đêm  mở máy vào các giờ cố định: 19 giờ, 21 giờ, 24 giờ và 5 giờ sáng. Khi nào có tin B-52 vào đánh các mục tiêu đều phải mở máy theo dõi.

Nhưng một  tháng đầu không bắt được gì cả. Nhiễu nhòe nhoẹt trước màn hình ra-đa. Sở chỉ huy thường xuyên tập trung nghiên cứu tìm ra lí do. Đến tháng thứ hai, ra-đa bắt được những vệt nhiễu B-52 nhưng chưa hình thành được đường bay B-52.

Tháng thứ ba, tình hình không có gì khả quan hơn. Cho đến gần cuối tháng thứ ba, ngày 4-10 ra-đa mới bắt được tương đối B-52. Sở chỉ huy quyết định đưa phi công Đinh Tôn cất cánh từ sân bay Đồng Hới lên đánh. Phát hiện thấy Mic xuất kích, B-52 bay ra. Sau một tháng nghiên cứu tiếp, cho đến 20 tháng 11, Sở chỉ huy quyết định đánh theo phương án mới. Không xuất kích từ sân bay Đồng Hới mà dùng sân bay Anh Sơn làm địa điểm cho Mic-21 xuất kích đánh B-52.

Theo Ngọc Phúc/báo Quân Đội Nhân Dân
Từ khóa :
B-52 , sở chỉ huy , phi công , công kích , tư lệnh , không quân , chỉ huy , máy bay
Phi công Việt Nam đầu tiên lái MiG-21 bắn gục B-52 Mỹ (P2)
Chủ đề : Lịch Sử Quân Sự Việt Nam
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Xem thêm bình luận
Tin khác