Vietjet Air đáp nhầm sân bay: Giải mã hộp đen, sự thật nói lên tất cả!

Kinh tế

TS Trần Đình Bá

(GDVN) - Chỉ có Ủy ban điều tra cấp Nhà nước mới đủ thẩm quyền ra lệnh mở hộp đen để điều tra nhằm tránh làm sai lệch chứng cứ.

Ngày 25/6, trong cuộc họp xem xét lại sự cố chở khách đi Đà Lạt lại hạ cánh xuống sân bay Cam Ranh của Hãng bay Vietjet Air xảy ra cuối tuần trước, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng đã lên tiếng xin lỗi hành khách và yêu cầu khiển trách Cục trưởng Cục Hàng không - ông Lại Xuân Thanh.

Đánh giá về quyết định này của Bộ trưởng GTVT, TS Trần Đình Bá - người đã từng thực tế tại Đại học Bách khoa Riga và Đại học Hàng không Riga (Liên Xô cũ ) - nơi đào tạo hàng trăm tiến sỹ và chuyên gia cho Hàng không Việt Nam đã gửi đến báo điện tử Giáo Dục Việt Nam bài phân tích bằng sơ đồ điều hành bay trong chuyến nay chở khách đi Đà Lạt nhưng lại hạ cánh xuống Cam Ranh chiều 19/6/2014 để biết cội rễ nguyên nhân!    

TS Trần Đình Bá phân tích: Khác với các phương tiện tàu thủy, xe hơi do thuyền trưởng, lái trưởng tự điều khiển tìm đường đi theo biển báo dọc đường thì Hàng không khác hoàn toàn. Chỉ những máy bay cánh quạt có tốc độ thấp dưới 200 km/h, bay thấp ở độ cao dưới 3.000 m như thời kỳ đầu thì cơ trưởng chủ động điều khiển như điều khiển xe cơ giới. 

Vào thời kỳ hiện đại, máy bay có tốc độ cao 300 đến 1.000 km/h nên việc điều khiển máy bay là một sự phối hợp hết sức chặt chẻ khoa học nghiêm ngặt. Lúc này cơ trưởng điều khiển máy bay "nhất cử nhất động" đều theo theo lệnh của đài chỉ huy bay ở mặt đất.

Ảnh minh họa.

Ai quyết định hành trình bay?

Đài chỉ huy là Hệ thống Kiểm soát không lưu (air traffic control gọt tắt  là ATC) chịu trách nhiệm chỉ huy tàu bay từ khi tàu bay nổ máy tại sân đỗ ra đường băng, cất cánh, điều khiển hướng, độ cao, tốc độ cho đến khi tàu bay hạ cánh chạy về vị trí bến đỗ để trả khách xuống nhà ga.

Cục Hàng không Việt Nam là cơ quan “độc quyền cung cấp khai thác đường hàng không” quản lý cơ quan điều hành không lưu tức đài chỉ huy này để đảm bảo an toàn hàng không.

Về việc thay đổi tàu bay: Do chiếc máy bay thực hiện chuyến bay Hà Nội - Đà Lạt gần thời điểm khởi hành bị trục trặc kỹ thuật. Vì vậy, Vietjet Air đổi kế hoạch bay, thay vì để máy bay VN-A 692 lịch trình Hà Nội - Cam Ranh thì điều máy bay này đưa khách Hà Nội đi Đà Lạt trước. Thực chất là đổi cả ê kíp máy bay và cả tổ bay.

Nhân viên điều phối của hãng Vietjet Air đã làm xong thủ tục với các phòng ban tại sân bay.  Kế hoạch thay đổi được duyệt này được thông báo cùng một lúc đến:

- Các cơ quan mặt đất (hướng dẫn cửa tiếp nhận, bố trí xe đưa hành khách ra máy bay). Hành khách có vé đi Đà Lạt đã lên máy bay . 

- Phục vụ mặt đất (kiểm tra thiết bị an toàn máy bay – nạp đủ nhiên liệu – thức ăn nước uống – tiếp nhận hành lý cho chuyến bay đến Đà Lạt).

- Đài chỉ huy không lưu đã nhận được kế hoạch bay được duyệt là Hà Nội đi Đà Lạt. 

- Duy chỉ Cơ trưởng và tổ lái – không được thông báo mới mà chỉ có thông báo cũ nên đã lái chiếc máy bay này đến Cam Ranh.

Cách giải thích này quá đơn giản và vô lý vì: Khi hành khách đã lên ngồi yên vị bao giờ Cơ trưởng cũng chào hành khách, thông báo kế hoạch bay hành trình Hà Nội - Đà lạt cho toàn thể phi hành đoàn và hành khách biết kèm theo có phổ biến các thao tác an toàn, hướng dẫn thoát người khi có sự cố. Lúc này mối liên hệ giữa tiếp viên trưởng và cơ trưởng là khăng khít bằng trao đổi trực tiếp mà không thông qua trung gian.

Lời tuyên bố Cơ trưởng không nắm được kế hoạch được duyệt cần phải điều tra nhưng nó vẫn chỉ là thứ yếu  vì Cơ trưởng không thể qua mặt được Đài chỉ huy.

Như vậy, 4 bước của quy trình này đã làm đúng hoàn toàn. Ở thời điểm này toàn bộ Cơ trưởng và tổ lái chỉ chịu sự điều khiển của Đài chỉ huy. 

Về phía Hàng không (Cục Hàng không Việt Nam): Các cơ quan sân bay làm đúng. Phục vụ mặt đất làm đúng. Đài chỉ huy đã có kế hoạch bay được duyệt thực hiện chỉ huy máy bay đáp xuống Sân bay Đà Lạt nhưng tại sao lại lạc hướng xuống Cam Ranh?   

Máy bay đáp nhầm sân bay: Lỗi của Đài chỉ huy!

Giả thuyết 1: Đài chỉ huy lệnh cho Cơ trưởng bay theo hành trình Đà Lạt nhưng Cơ trưởng không chấp hành. Vì sao đài chỉ huy biết sai hướng mà không có biện pháp ngăn chặn mà vẫn điều hành không lưu cho máy bay bay an toàn suốt dọc đường và đáp xuống Cam Ranh an toàn.

Trong tình huống này Đài chỉ huy đã làm sai kế hoạch bay được duyệt gây nên thiệt hại vật chất cho Vietjet Air và hành khách nên phải bồi thường thiệt hại . Như vậy lỗi tại Đài chỉ huy là lớn nhất vì cơ trưởng vẫn bay theo điều khiên của đài chỉ huy. 

Giả thuyết 2: Đài chỉ huy nhận được kế hoạch bay đã được duyệt nhưng lại nhầm lẫn là hành trình bay Hà Nội - Cam Ranh nên đã điều hành máy bay dáp an toàn xuống Cam Ranh trùng hợp với mục tiêu của Cơ trưởng thì việc làm của Đài chỉ huy là thiếu cẩn trọng trong nghề nghiệp, làm sai kế hoạch đã được duyệt. Trong tình huống này Đài chỉ huy đã làm sai kế hoạch.

Như vậy lỗi của Đài chỉ huy vẫn là lớn nhất vì Cơ trưởng  bay theo điều khiển của đài chỉ huy.

Giả thuyết 3: Đài chỉ huy sau khi điều khiển cất cánh xong vô trách nhiệm  bỏ mặc hoàn toàn cho Cơ trưởng tự điều khiển máy bay bay tự do (không có điều khiển từ mặt đất) trên suốt hành trình và đáp xuống sân bay Cam Ranh không có trong kế hoạch.

Như vậy Đài chỉ huy đã vi phạm nghiêm trọng luật Hàng không dân dụng Việt Nam có nguy cơ gây tai nạn dọc đường cho máy bay này và các máy bay khác, đe dọa an ninh quốc gia. Đài chỉ huy vừa chịu xử lý về pháp luật và vừa phải bồi thường về kinh tế. 

Sơ đồ phối hợp điều hành trong chuyến bay Hà Nội - Đà Lạt ngày 19/6/2014.

Nhìn thẳng vào sự thật cả ba giả thuyết này phía Đài chỉ huy đều sai và phải chịu trách nhiệm cao nhất. 

Giả mã hộp đen máy bay: Sự thật nói lên tất cả!

Quy trình trên phản ảnh một lỗ hổng lớn trong khâu chỉ huy điều hành không lưu, tất cả đều tập trung ở Đài chỉ huy. Đây là mấu chốt của vấn đề. Việc xảy ra sơ suất của Cơ trưởng có thể xẩy ra nhầm lẫn nhưng nếu thực hiện theo lệnh của Đài chỉ huy thì không xẩy ra nhầm sân bay. 

Nhưng ở đây máy bay thực hiện mệnh lệnh chỉ huy nhưng lại đáp nhầm xuống Cam Ranh không phải lỗi Cơ trưởng mà là lỗi của Đài chỉ huy... 

Đài chỉ huy – tức kíp trực điều hành không lưu hôm đó là cơ quan đặc biệt độc quyền cung cấp dịch vụ điều hành không lưu chịu sự quản lý nhà nước của Cục Hàng không Việt Nam. Vì vậy chính Cục Hàng không Việt Nam là người chịu trách nhiệm cao nhất trong vụ việc này ở Đài chỉ huy.

TS Trần Đình Bá đang trả lời phỏng vấn truyền hình về sự cố máy bay hạ cánh nhầm sân bay  (Ảnh do tác giả cung cấp)

Vì vậy các kết luận vừa qua của nhóm điều tra nội bộ của cục Hàng không Việt Nam và các phát ngôn của Cục Hàng không Việt Nam đều không khách quan, không có độ tin cậy và không đúng luật pháp

Trách nhiệm của cục Hàng không Việt Nam là cơ quan quản lý hàng không theo luật Hàng không dân dụng Việt Nam song phải tạo điều kiện thông thoáng thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động theo luật Doanh nghiệp, đó là một sự bình đẳng cần thiết để tồn tại, vì vậy Cục Hàng không Việt Nam phải nghiêm túc với chính mình. 

Toàn bộ cuộc đối thoại trong chuyến bay từ bắt đầu lăn bánh tại Nội Bài đến lúc dừng bánh tại Cam Ranh được ghi đầy đủ trong hộp đen máy bay. Chỉ có Ủy ban điều tra cấp Nhà nước mới đủ thẩm quyền ra lệnh mở hộp đen để điều tra nhằm tránh làm sai lệch chứng cứ. Vụ mở hộp đen vô nguyên tác của vụ tàu hỏa E-1 trong thảm họa làm nhiều người chết bị thương bị tẩy xóa thông tin làm phức tạp cho quá trình điều tra. 

Lúc này cần điều tra căn nguyên vấn đề là điều cần thiết mà Bộ GTVT, Cục Hàng không Việt Nam và các bên liên quan cần phải làm để rút bài học kinh nghiệm.
                                                         

TS Trần Đình Bá
Từ khóa :
Bộ trưởng Đinh La Thăng , xin lối , Bộ Giao thông Vận tải , nhầm sân bay , bay nhầm , sân bay nội bài , sân bay Cam Ranh , VietJetAir , hà nội , Đà Lạt , máy bay , hãng hàng không , giá rẻ , hành khách , chậm chuyến , gió thời tiết
Vietjet Air đáp nhầm sân bay: Giải mã hộp đen, sự thật nói lên tất cả!
Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Xuân Thành
1

Mấy ổng cục hàng không sợ trách nhiệm nên đổ vấy đấy mà . Nhưng bất thành nên bị phanh phui . nhìn thẳng vào sự thật để tiến bộ nhé

The air traffic controller
3

Nếu là một người làm việc trong ngành hàng không, đuoc đào tạo bài bản, thông hiểu tất cả các quá trình của một chuyến bay từ khi nổ máy, lăn bánh, cất cánh, tiếp đất, tắt động cơ, đặt chèn, trả khách thì sẽ biết nên trình bày sự việc này thế nào, thực tế chuyến bay được điều hành, kiểm soát qua bao nhiêu phân khu, vùng trời, qua bao nhiêu đài kiểm soát không lưu chứ không phải như những gì tiến sĩ nói, tiến sĩ đi thực tế chứ không được đào tạo về ngành nghề nên đừng phát biểu chủ quan như vậy

Học Hàng Không tại Nga
1

Nhìn ông TS Bá này mà thấy chán, đã không biết rõ ràng hoặc hóng hớt thì đừng đăng đàn phát biểu lung tung. Ông học trường hàng không RIGA mà ông đã làm ô nhục những người đã từng học hàng không tại Liên Xô. Ông chỉ chém gió là giỏi thôi. Ông nên đọc lại NGHỊ ĐỊNH 75 về sự cố và tai nạn Hàng không đi nhé rồi hãy phát biểu về đọc dữ liệu hộp đen. Tốt nhất ông nên đi học lại rồi hãy phát biểu về HK. Ông học HK chắc từ thế kỷ trước và cũng không làm về HK nên ko biết HKVN đã phát triển tới đâu rồi.

Vân Thanh , CHLB Đức
0

ATC Radar nói đây : Lỗi thuộc về giải bóng đá Wuon cup mà , coi bóng đó cho no mắt rồi thiếu ngủ , điều hành không lưu đà lạt nhầm cam ranh là phải rồi , may không bay qua sinhgapore ấy chứ tưởng à. Còn mày nhé !

Thanh Bình - HN
3

Sự thật phải là sự thật , cứ công bố hộp đen là rõ thôi - tranh cãi làm gì . Xin đừng bóp chết các hãng hàng không giá rể vào VN , có họ nhân dân mới bới khổ đấy nhé !

Lê Nguyên Trang - Chuyên gia không lưu
3

Tất cả các quá trình của một chuyến bay từ khi nổ máy, lăn bánh, cất cánh, tiếp đất, tắt động cơ, đặt chèn, trả khách sẽ do điều hành không lưu tức đài chỉ huy bay sẽ kiểm soát tất cả từ sân bay Nội bài đến sân bay Đà Lạt mà không thể đổ lỗi cho một quốc gia nào ở đây cả . Tôi là một chuyên gia hàng không học tập nước ngoài hiện đang làm việc cho Viet JA hiểu điều này . Băng ghi âm tại đài không lưu phải được bảo quản trong 6 tháng , có cả băng ghi tiếng và hình ảnh cụ thể

Trên bảo dưới không nghe
4

Năng lực của cục Hàng không chỉ có thế , cục trưởng là cử nhân luật thì làm sao lãnh đạo được nhân viên dưới quyền . đúng lá Trên bảo dưới không nghe . Buồn cho hàng không nướcta

Anh hùng bàn phím
0

bạn biết làm sao cục trưởng của cử nhân luật không ? Hàng không dân dụng Việt Nam mới được thành lập, tháng 1 năm 2014, khóa đại học đầu tiên chuyên ngành của trường Hàng Không mới tốt nghiệp ra trường, thì làm sao có thể làm cục trưởng đây ? Mà chuyên ngành luật là người ta cũng phải đi học ở nước ngoài bao nhiêu năm về đó bạn, trong ngành hàng không VN hầu hết chuyển từ Hàng không quân sự qua đó bạn, mình cũng chỉ là thấp bé nhỏ họng, không dám múa rừu qua mắt thợ, chỉ nói qua cho bạn hiểu.

Xem thêm bình luận
Tin khác