Giáo sư Mỹ và chuẩn Việt Nam

Xã hội

Trương Nam Tiến

(GDVN) - Nghịch lý, chúng ta nỗ lực để tiệm cận với thế giới nhưng giữa tri thức quốc tế và chuẩn Việt Nam còn độ lệch quá lớn. Sự lệch này không mang tính khách quan.

Xin hỏi: Người Việt có muốn mình “đậm nét” hơn trên bản đồ tri thức thế giới?

Đại học Việt có cần nhiều hơn những bài báo công bố quốc tế?

Thảm đỏ là gì nếu không phải là con đường êm ái cho tài năng thẳng tiến?...

Từ trước tới nay những người tiến bộ luôn nhìn vào nền giáo dục đại học Mỹ bằng con mắt nể phục.

Bàn về giáo dục tinh hoa

Thậm chí liên kết đào tạo với các đại học Mỹ như là một slogan quảng bá đầy hấp dẫn người học.

Cũng vì cái “mùi” đại học Mỹ quá thơm nên một trường “ma” nào đó vẫn có thể cấp văn bằng Tiến sỹ cho người học cách xa hàng chục ngàn cây số.

Chuyện chẳng hay ho gì nhưng để thấy rằng vị thế của giáo dục đại học Mỹ thật sự đẳng cấp.

Còn giáo sư Mỹ? Đương nhiên từ lâu đã được nhiều người công nhận là trên nhiều bậc so với mặt bằng giáo sư ở các nước kém phát triển.

Thật khó xây dựng một trường đại học tầm cỡ mà không có chất xám của những giảng viên, nhà khoa học hàng đầu.

Những Massachusetts, Chicago, Califonia, Havard, Stanford…(Mỹ) đều giống nhau như thế.

Ở Mỹ có một trường đại học tên là Utah (University of Utah) xếp hạng thứ 82 toàn Mỹ.

Nơi đó có một giáo sư người Việt nổi tiếng trong làng Hóa học quốc tế, ông là Trương Nguyện Thành - người mặc quần đùi lên bục giảng gây xôn xao dư luận trong nước hồi năm ngoái.

Giáo sư Trương Nguyện Thành (Ảnh minh họa: Vietnamnet).

Để biết câu chuyện sau đây oái ăm thế nào, xin vài dòng trích ngang về thành tích khoa học đáng nể của giáo sư Thành.

Lúc chỉ mới là cử nhân Hóa học - tấm bằng mà hết 99,9% cử nhân ở Việt Nam không dám nghĩ về một công bố quốc tế, ông Thành đã có 4 bài báo khoa học đăng trên tạp chí quốc tế có uy tín.

Năm 1993, đoạt giải “Một trong những nhà khoa học trẻ tuổi có nhiều triển vọng của Mỹ”.

Năm 2002, được phong giáo sư cao cấp (cấp cao nhất trong ba cấp giáo sư ở Mỹ) khi mới 41 tuổi.

Năm 2005, ông được Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khi đó là ông Nguyễn Thiện Nhân (nay là Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh) mời về nước để diễn thuyết về tầm quan trọng của khoa học và công nghệ tính toán.

Sau đó, giáo sư Trương Nguyện Thành được mời lập đề án thành lập Viện Khoa học và công nghệ tính toán Thành phố Hồ Chí Minh.

Giáo sư, cái quần đùi và sự sáng tạo

Từ năm 1992 đến nay Trương Nguyện Thành có đến 200 bài báo khoa học được đăng trên các tạp chí khoa học quốc tế.

Thử so sánh, năm 2016 cả nước (mấy chục ngàn Tiến sỹ và giáo sư) nhưng chỉ có 3.814 bài báo công bố ISI.

Chừng đó đủ chứng minh ông Thành là nhà khoa học không phải bình thường, nếu không muốn nói là xuất chúng.

Tuy nhiên, giáo sư Thành không thể làm hiệu trưởng một trường đại học tư thục ở Việt Nam vì một lý do rất hành chính, khó cãi:

“Không đủ 5 năm làm quản lý cấp khoa, phòng một trường đại học ở Việt Nam” (Luật giáo dục đại học Việt Nam), mặc dù chức vụ hiện tại là Phó hiệu trưởng điều hành trường.

Kết quả giáo sư Thành đã nói lời giã biệt và quay trở lại Mỹ làm việc.

Vẫn biết luật và luật, ai cũng phải tuân thủ, nhưng trước hết, sinh viên Việt Nam mất đi một người thầy giỏi, đất nước mất đi một nhân tài từng được trải thảm mời về.

Tất cả đều biết kiếm tìm nhân tài giống như đãi cát tìm vàng, thiết kế quy phạm dưỡng tài năng phải có những điều khoản đặc biệt, ngoài thu nhập cần có những ngoại lệ được áp dụng đúng nơi, đúng lúc.

Bác Hồ từng mời Trần Đại Nghĩa từ Pháp về cống hiến cho đất nước, ông sẵn sàng bỏ mức lương tương đương 20 lạng vàng và cuộc sống ấm êm giữa nước Pháp hoa lệ.

Quốc sách và sự nhẫn nhịn của Giáo dục

Trần Đại Nghĩa trở thành Cục trưởng Cục quân giới đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Trường đại học là nơi “sản xuất” tri thức, nơi đó trước tiên cần có con người dày chất xám chứ không phải kinh nghiệm quản lý hành chính.

Thực tế cho thấy đại học Việt Nam yếu và thiếu lĩnh vực nghiên cứu khoa học chứ không phải khâu quản lý.

Dấu ấn của một trường đại học đầu tiên là đội ngũ nhà khoa học giỏi.

Chúng ta cần tìm kiếm gì ở những cá nhân kiệt xuất?

Có phải là trí tuệ hay bề dày kinh qua các chức vụ quản lý?

Nếu cần tìm kiếm những người có bề dày “nhảy” ghế thì chẳng cần mất công trải thảm đỏ, còn muốn lĩnh hội tri thức thì hãy bỏ qua các rào cản hành chính.

Không có ngoại lệ nào cho những người như giáo sư Thành chăng?

Luật pháp luôn có tính lịch sử cụ thể, tức là mỗi quốc gia mỗi khác, song tri thức là vĩnh viễn, tri thức Mỹ hay tri thức Việt đều là tri thức, không có sự khác biệt nào cả, nhân loại không thể đi tìm một luật pháp chung nhưng luôn luôn tìm kiếm những định luật, quy tắc, công thức chung để mô tả tri thức.

Vô hình dung nhiều nhân tài gốc Việt khắp thế giới cảm thấy con đường thăng tiến ở quê nhà còn khó hơn cả những công trình khoa học tầm cỡ.

Vì một giáo sư như Trương Nguyện Thành mà sửa luật, điều đó hơi viễn vông. Nhưng giả sử xuất hiện thêm nhiều trường hợp tương tự thì không thể làm ngơ.

Các nhà quản lý giáo dục, xin hãy nghĩ lại!

Người viết không dám tiếc cho trường hợp này, vì còn rất nhiều nhân tài “100% made in Viet Nam” tìm kiếm bến đỗ nơi xa xứ.

Chuẩn luật pháp có thể đổi thay như trở bàn tay, còn chuẩn tri thức – để thay đổi không phải dễ dàng.

Nghịch lý, chúng ta nỗ lực để tiệm cận với thế giới nhưng giữa tri thức quốc tế và chuẩn Việt Nam còn độ lệch quá lớn. Sự chênh lệch này không mang tính khách quan.

Giữa một người chuyên nghiên cứu khoa học không có thời gian “tìm” chuẩn làm lãnh đạo và những người chuyên “kiếm” chuẩn quản lý nên không…đủ thời giờ nghiên cứu khoa học có khác nhau hay không?

Phản chiếu con người qua các điều khoản gạch đầu dòng đôi lúc lợi bất cập hại.

Phải chăng đó là nguồn cơn sinh ra đủ thứ văn bằng, chứng chỉ, đôn đáo gom góp điều kiện đến một lúc nào đó cờ vào tay sẽ phất?

Anh giỏi, ai cũng biết, nhưng để thăng tiến phải căn cứ vào luật.

Tức là người ta đã mặc định cho bộ luật một nhiệm vụ rất nặng: tuyển chọn nhân tài.

Từ nay chẳng phải mất công trải thảm rồi…cuốn thảm, tất cả đã được quy phạm cả rồi.

Trương Nam Tiến
Từ khóa :
bản đồ tri thức thế giới , nền giáo dục đại học Mỹ , Trương Nguyện Thành , quản lý hành chính , chức danh giáo sư
Giáo sư Mỹ và chuẩn Việt Nam
Chủ đề : Góc nhìn
Bình luận
Mục Đồng
3

Không biết nói gì hơn! Quá buồn cho giáo dục Việt Nam!

Duy Trác
1

Không biết từ bao giờ xuất hiện cái "định luật": Cứ Tây thì nhất định là hơn Ta rồi. Thử nhìn sang các nước trong khu vực có ai áp dụng cái định luật này không?

Romero
4

thói thích quản lí, quan liêu, tự chủ đại học,trọng dụng nhân tài vẫn chỉ là lí thuyết với Việt Nam. Nhân tài có nhiệt tình rồi cũng phải thất vọng, có yêu nước rồi cũng phải ra đi. Khoảng cách giữa đất nước mình với thế giới ngày càng xa. Ủng hộ quyết định ra đi của thầy Thành!

Thành Nam
1

Người viết có vẻ nuối tiếc cái gì đó, mà chẳng đáng nuối tiếc. Nên tìm hiểu cho kỹ sẽ thấy rằng ở Mỹ hay ở nhiều nước khi một người được phong giáo sư chưa hội đủ các tiêu chí như ở Việt nam đâu. Còn đừng so sánh, khi mà không tường tận.

Nguyễn Nghĩa
0

Có rất nhiều qui định do chính các nhà quả lý GD viết ra với mục đích bảo vệ họ, sao cho họ " an toàn nhất" khi thực thi, chứ không quan tâm đến hiệu quả thực tế, hay lợi ích cho nhân dân, đất nước. Ví dụ ai đã từng viết thuyết minh đăng ký đề tài khoa học ở các trường đại học đều thấy vô lý: Thuyết minh cho công việc nghiên cứu khoa học, nhưng form thuyết minh bắt viết rõ các công đoạn tiến hành cho một quá trình 2, đến 3 năm, chi phí cho từng công đoạn, kết quả đặt được. Nghiên cứu khoa học là quá trình tìm cái mới, hoặc thử nghiệm thực hiện một ý tưởng nào đó, làm sao biết rõ hết trước được??? Khi thực hiện phải đúng như đã đăng ký, nếu thực hiện khác đi mà vẫn đạt kết quả cũng không được thanh toán, chưa kể rất nhiều hóa đơn chứng từ minh chứng...những qui định này để đảm bảo an toàn cho người làm thanh toán, họ không cần biết kết quả thực tế, chỉ cần đủ chứng từ?! Nhiều người chán không muốn nghiên cứu khoa học vì như thế, vì quá vô lý, chỉ lãng phí thời gian và chi phí cho giấy tờ và những qui định cứng nhắc...đã tồn tại mấy chục năm rồi...Khoa học công nghệ là then chốt, chắc là cài then, chốt chặt? Giáo dục là quốc sách hay là cuốc sách? Nếu không dũng cảm bỏ nhứng qui định lỗi thời, xin đừng nói 4.0.

Anh Thắng
2

Thế giới này ko ở đâu lấy bằng đại học và giáo sư tiến sĩ dễ như ở Việt Nam , cái cách dùng người tài của ta như vậy thì đừng bao giờ nghĩ đến chuyện mời gọi nhân tài về nước nhé ...

Giáo làng
1

Bài viết là một tiếng kêu than đau đớn thấu trời cho nền GD Đại học VN với cung cách quản lí và tầm nhìn ấu trĩ, hạn hẹp đã tồn tại quá dài lâu. Quá đau xót vì thực tế về tấm thảm đỏ của chúng ta! MOng sao Bí thư TPHCM Nguyễn Thiện Nhân đọc bài báo này và có "động thái" tích cực, cần thiết!

khainguyen
4

Bài viết này rất hay, nhưng nội dung không có gì mới. Ở Việt Nam có câu, "biết rồi khổ lắm nói mãi". Nó khiến chúng ta liên tưởng đến nhiều thành ngữ vui vui như :"đàn gãy tai trâu" hay "nước đổ lá môn". Cho nên dù đàn có hay tới đâu mà lỗ tai trâu thì làm sao nghe vô. Cỡ Bill Gates mà vô Việt Nam thì "chỉ đánh giầy là cùng". Vì thế cái khó nhất cho bất kỳ cuộc cách mạng nào đó chính là tư tưởng. Nếu tư tưởng vốn bảo thủ, trì trệ đành chịu phép. Ông Trương nguyện Thành chỉ mặc áo có lỗ, và mang quần sọt đến trường thì vô số lời xì xào, cũng đúng thôi. Họ xầm xì chỉ vì đầu óc bị "nhốt kín trong khuôn vàng thước ngọc", không hiểu thông điệp của ống ấy muốn gì thì nói gì đổi mới, đổi tư duy. Ông Thành về Mỹ cũng phải thôi, cái nôi ươm nhân tài và trọng dụng người tài.

Xem thêm bình luận
Tin khác