Bước vào năm học 2025-2026, hoạt động chuyên môn của các trường phổ thông thuộc một số tỉnh mới thực hiện sáp nhập thêm phần áp lực cho nhiều thầy cô đang kiêm nhiệm tổ trưởng chuyên môn, thầy cô là giáo viên cốt cán các môn học. Bởi, nhiều khi những thầy cô này được triệu tập để tham dự hội nghị triển khai chuyên môn, dự thao giảng chuyên đề, làm giám khảo hội thi… với một quãng đường lên đến trên dưới 100 km.
Không ít thầy cô trước khi đi phải hỏi thăm đường rất kỹ, có giáo viên nữ phải nhờ chồng chở đi vì không thông thuộc đường xá ở địa bàn mới. Việc di chuyển đến một trường học ở địa bàn xa lạ (thuộc tỉnh khác trước khi sáp nhập) đang khiến không ít thầy cô ngại.
Mỗi lần đi công tác, có những thầy cô lo ngay ngáy để căn thời gian cho kịp giờ, đến đúng địa điểm. Nhưng, vẫn không ít thầy cô phải đến trễ vì quãng đường quá xa và không thông thạo đường xá.
Giáo viên đi công tác trên 100 km đã là chuyện bình thường
Một giáo viên cấp trung học cơ sở đang công tác tại một tỉnh phía Nam chia sẻ: "Năm học này, tôi được phân công là thành viên cốt cán cấp tỉnh nên chuyện phải đi công tác xa nhà khá thường xuyên.
Trước đây, bản thân cũng thường xuyên đi dự họp hội đồng cốt cán, chấm thi, chấm giáo viên giỏi nhưng địa bàn tỉnh cũ thì xa nhất cũng chưa 60-70 cây số. Giờ đây, khi sáp nhập tỉnh, cơ quan hành chính của tỉnh cũ đã được chuyển về địa bàn mới nên quãng đường xa thêm rất nhiều.
Nếu họp ở sở giáo dục thì xa thêm 60 km nhưng thỉnh thoảng đi cơ sở họp, dự thao giảng chuyên đề thì nhiều khi còn xa hơn. Chuyện phải di chuyển từ nhà đến địa điểm họp, dự thao giảng chuyên đề cấp tỉnh có khi lên đến 150km.
Khổ nhất là những giáo viên nữ, chạy xe máy hàng trăm km như vậy không dễ chịu chút nào. Trời tạnh ráo thì còn đỡ, trời mưa gió thì khá vất vả.
Lịch tập huấn, hội họp, dự chuyên đề thường dày đặc hơn do các sở giáo dục cần thống nhất về hoạt động, hồ sơ, cách vận hành mới. Nhiều giáo viên phải di chuyển xa hơn so với trước đây vì địa điểm tập huấn thay đổi theo cơ quan quản lý mới, dẫn đến những áp lực về thời gian, công việc tại trường.
Bên cạnh đó, giáo viên luôn phải tiếp cận nhanh với các quy định, văn bản, hướng dẫn mới. Việc thống nhất xây dựng các kế hoạch giữa các đơn vị sau sáp nhập cũng làm giáo viên lúng túng, mất nhiều thời gian tự tìm hiểu để đảm bảo không sai sót khi thực hiện nhiệm vụ chuyên môn và hồ sơ.
Mỗi đợt đi tập huấn hay họp hành khiến việc chuẩn bị bài giảng, chấm chữa, hỗ trợ học sinh bị dồn lại. Giáo viên phải làm việc vào buổi tối hoặc cuối tuần để bù lại khối lượng công việc, từ đó dẫn đến căng thẳng, mệt mỏi.
Trong bối cảnh đó, nỗi vất vả của giáo viên cốt cán không chỉ là công việc nhiều lên, thời gian khan hiếm hơn, mà còn là áp lực phải thích ứng nhanh, chính xác, đồng bộ với hệ thống mới. Điều này đòi hỏi sự thấu hiểu, chia sẻ và hỗ trợ kịp thời từ các cấp quản lý để giáo viên yên tâm công tác, giữ vững chất lượng dạy và học.
Bên cạnh những áp lực của một bộ phận thầy cô là giáo viên cốt cán đi công tác thì nhà trường cũng khá áp lực khi phải chi chế độ công tác phí nhiều hơn trước đây. Chuyện trong trường phải chi tiền công tác phí giáo viên đi dự thao giảng chuyên đề, đi tập huấn chuyên môn, hoặc tham dự hội nghị triển khai chuyên môn trong một ngày lên đến trên dưới 500.000 đồng là chuyện bình thường.
Những thầy cô đi công tác dài ngày như chấm thi giáo viên giỏi cấp tỉnh được tổ chức tại một điểm thi, hoặc tới đây là chấm thi, gác thi tuyển sinh 10, thi tốt nghiệp trung học phổ thông thì số tiền công tác phí mà các nhà trường phải chi lớn hơn.
Giải pháp nào để bớt những áp lực?
Thực tế cho thấy, sau khi thực hiện sáp nhập tỉnh, địa bàn của nhiều tỉnh thành hiện nay khá rộng. Khoảng cách của nhiều trường học với sở giáo dục lên đến hàng trăm km. Vì thế, việc một số tỉnh hiện nay đã chia thành các cụm chuyên môn nên tổ chức sinh hoạt chuyên môn trực tiếp theo cụm sẽ hợp lý hơn.
Đối với việc tập huấn nên tổ chức theo khu vực, theo cụm sẽ giúp cho giáo viên không phải di chuyển xa. Sở có thể cử báo cáo viên về từng cụm để giảm áp lực thời gian, chi phí và sức khỏe cho giáo viên ở các trường học. Hoặc, các cụm trưởng đi tập huấn, sau đó phổ biến lại cho tổ/nhóm chuyên môn tại các đơn vị thuộc địa bàn cụm đã được phân chia.
Việc thao giảng cũng cần thực hiện linh hoạt, các tiết thao giảng chuyên đề cấp tỉnh cũng chỉ cần triệu tập các cụm trưởng, không nên mời mỗi xã một giáo viên tham dự vì cho dù tổ chức ở trường học nào thì vẫn luôn có rất nhiều thầy cô phải đi hàng trăm km đến dự 1 tiết thao giảng vì địa bàn tỉnh, thành hiện nay rất rộng.
Việc thao giảng tập trung có thể chia theo từng cụm phụ trách và tổ chức trong phạm vi các xã lân cận với nhau để giảm áp lực cho giáo viên. Bộ phận chuyên môn của sở giáo dục có thể yêu cầu các cụm ghi hình các tiết thao giảng. Sau đó, tạo kho bài giảng mẫu bằng video để chia sẻ đến các trường học, bộ môn của mình.
Thực ra, việc thao giảng chuyên đề hiện nay đang có sự trùng lặp giữa cấp tỉnh, cụm, trường, tổ chuyên môn nên một năm học, nhiều thầy cô tổ trưởng dự đến hàng chục chuyên đề khác nhau là chưa thực sự cần thiết.
Tóm lại, để giảm tải cho đội ngũ giáo viên cốt cán phải thường xuyên di chuyển trên quãng đường xa, sở giáo dục cần chọn lọc nội dung tập huấn, thao giảng chuyên đề, triển khai chuyên môn để tiến hành thực hiện trực tiếp.
Những công việc có thể tổ chức trực tuyến được thì tăng cường trực tuyến, chia sẻ nội bộ các file chuyên môn, video bài giảng để giảm tải cho những thầy cô đang là giáo viên cốt cán của tỉnh, xã và các nhà trường.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.