Chiều ngày 8/1, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị của Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học trên địa bàn thành phố với chủ đề “Phát huy vai trò của Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học đối với vùng “siêu đô thị” Thành phố Hồ Chí Minh: Kết nối – Hội nhập – Đổi mới sáng tạo”.
Đến tham dự, chủ trì hội nghị có ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngoài ra còn có sự tham dự của lãnh đạo các Sở, ban ngành có liên quan của thành phố, hiệu trưởng hoặc lãnh đạo của 61 trường đại học là thành viên của Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
Thành phố không thể có năng lực cạnh tranh toàn cầu nếu thiếu hệ thống đại học mạnh
Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước bước ngoặt chiến lược, khi các yếu tố tăng trưởng truyền thống như đất đai, vốn và lao động giá rẻ đã chạm giới hạn. Để bứt phá, thành phố buộc phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng, dựa trên nền tri thức và đổi mới sáng tạo.
“Chúng ta phải vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Con đường phía trước đòi hỏi phải dựa chủ yếu vào tri thức, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát huy tối đa nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là động lực cốt lõi cho giai đoạn phát triển mới”, ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh.
Cũng theo ông Nguyễn Văn Được, một thành phố không thể có năng lực cạnh tranh toàn cầu nếu thiếu hệ thống đại học mạnh. Nếu không có sự chủ động tham gia của các nhà khoa học, cơ chế hợp tác thực chất giữa “Chính quyền – Đại học – Doanh nghiệp” thì các định hướng lớn sẽ rất khó chuyển hóa thành hành động cụ thể, hay tạo ra sự tăng trưởng.
Chính vì vậy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, các trường đại học hãy đặt vào vị trí trung tâm của tiến trình phát triển, không nên chỉ thụ động triển khai chủ trương mà phải là những chủ thể dẫn dắt tri thức, và trực tiếp cung cấp năng lực thực thi cho thành phố.
Người đứng đầu chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã trực tiếp đặt hàng cho hệ thống các trường đại học trên địa bàn tập trung vào 2 yêu cầu cấp bách:
Thứ nhất: Nguồn nhân lực chất lượng cao. Ông Nguyễn Văn Được cho rằng cho dù máy móc có phát triển đến đâu, thì giá trị cốt lõi vẫn là con người. Thành phố cần những nhân sự không chỉ giỏi về chuyên môn, mà còn phải có tư duy toàn cầu, làm chủ công nghệ mới và nắm bắt được nhu cầu thực tiễn của địa phương.
Thứ hai: Đưa khoa học công nghệ vào đời sống thực chất. Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh mong muốn, tri thức không chỉ nằm trên trang giấy, mà phải đi thẳng vào sản xuất, quản trị đô thị, logistics và tài chính. Với vị thế là một siêu đô thị đang phải đối mặt với những thách thức, phức tạp chưa từng có tiền lệ, Thành phố Hồ Chí Minh cần có sự đồng hành từ các trường để tháo gỡ khó khăn về quy mô.
Để hiện thực hóa những kỳ vọng này, lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, thành phố sẽ sẵn sàng dành các chính sách ưu tiên rõ ràng, vượt trội cho những đơn vị tiên phong.
Cụ thể: Thành phố Hồ Chí Minh sẽ ưu tiên về quỹ đất, quy hoạch, đồng thời rút gọn tối đa các thủ tục đầu tư, cấp phép hành chính cho trường học, bệnh viện và doanh nghiệp. Mục tiêu của việc này là tạo ra những giá trị cộng hưởng, để các trường có điều kiện mở rộng về quy mô, doanh nghiệp phát triển bền vững và người dân được thụ hưởng một đô thị đáng sống hơn.
Từ hội nghị này, lãnh đạo thành phố kỳ vọng những ý tưởng lớn sẽ nhanh chóng được cụ thể hóa bằng các chương trình hành động thực tiễn.
“Chúng ta không chỉ thảo luận về tương lai, mà chúng ta sẽ cùng nhau kiến tạo tương lai đó từ ngày hôm nay”, ông Nguyễn Văn Được khẳng định.
Giáo dục đại học cần có vai trò dẫn dắt đổi mới sáng tạo
Dưới góc độ quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, ông Lâm Đình Thắng – Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo đang trở thành nền tảng cốt lõi của tăng trưởng một đô thị hiện đại. Đây là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, sự phát triển bền vững của Thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Theo ông Lâm Đình Thắng, thành phố đã xác định mô hình hợp tác giữa “Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp” là cấu phần trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo chính sách và đặt hàng nghiên cứu, còn nhà trường và viện nghiên cứu đảm nhiệm đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu và chuyển giao tri thức. Doanh nghiệp là chủ thể tiếp nhận, thương mại hóa và đưa công nghệ vào sản xuất, ra thị trường.
Cũng theo ông Lâm Đình Thắng, trong thời gian vừa qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã hình thành mạng lưới hợp tác ba bên, thông qua các chương trình nghiên cứu, cơ chế đặt hàng, hoạt động chuyển giao công nghệ và ươm tạo khởi nghiệp.
Dù vậy, ông Lâm Đình Thắng nhìn nhận, việc triển khai này vẫn còn nhiều hạn chế, từ cơ chế phối hợp chưa đồng bộ cho đến chính sách ưu đãi doanh nghiệp đầu tư R&D, khung pháp lý cho đổi mới sáng tạo vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện.
Là người đứng đầu của một đơn vị đại học, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai – Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nói, giáo dục đại học cần chuyển mạnh từ vai trò đào tạo truyền thống sang vai trò dẫn dắt đổi mới sáng tạo.
Với vai trò và vị thế là đại học trọng điểm quốc gia, năng lực nghiên cứu hàng đầu ở khu vực phía Nam, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh định hướng tới năm 2030 xây dựng các trường đại học thành viên trở thành trung tâm khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo tầm quốc gia, quốc tế, gắn nghiên cứu, đào tạo với chuyển giao công nghệ, thương mại hóa và hình thành doanh nghiệp khoa học công nghệ .
Ngoài ra, các đại biểu tham dự hội nghị này cũng cho rằng, khi cơ chế chính sách được tháo gỡ đồng bộ, mối liên kết giữa chính quyền, đại học và doanh nghiệp được vận hành hiệu quả, các trường đại học sẽ thực sự trở thành động lực quan trọng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, sự phát triển bền vững của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.