Ngày 5/1/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La có văn bản số 12/SGDĐT-QLCLGD về việc chuẩn bị triển khai xây dựng Kế hoạch tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027 gửi tới uỷ ban nhân dân các xã, phường và các cơ sở giáo dục trên địa bàn (bao gồm cả Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Quốc tế Bình Minh; Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Chu Văn An).
Các trường trung học cơ sở sẽ tổ chức thi thử cho học sinh lớp 9 trước ngày 15/1
Theo đó, để công tác tuyển sinh vào các lớp đầu cấp bảo đảm các quy định hiện hành và tình hình thực tế thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, trong kỳ tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027 sẽ có một số thay đổi (so với kỳ tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2025 - 2026) như sau:
Thứ nhất, về địa bàn tuyển sinh sẽ diễn ra ở tất cả các cấp học, không thực hiện giới hạn địa bàn tuyển sinh theo địa giới hành chính cấp xã (trừ 13 trường nội trú thuộc 13 xã biên giới).
Thứ hai, về tính điểm xét tuyển vào trường trung học phổ thông chuyên, khi tính điểm xét tuyển vào trường trung học phổ thông chuyên, điểm thi môn chuyên được nhân hệ số 3 (trước đây là nhân hệ số 2).
Thứ ba, về đăng ký nguyện vọng vào lớp 10 cơ bản thực hiện như năm học 2025 - 2026. Cụ thể mỗi học sinh được đăng ký nguyện vọng xét tuyển vào đúng 2 trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh (không tính nguyện vọng xét tuyển vào các trường chuyên biệt là trường trung học phổ thông chuyên và các trường phổ thông dân tộc nội trú đều đủ điều kiện).
Thứ tư, về môn thi, bài thi chung, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La nêu, ngoài 2 môn bắt buộc là môn Toán và môn Ngữ văn, bài thi thứ 3 sẽ là bài thi tổ hợp. Trong đó, kiến thức bài thi sẽ thuộc phạm vi các môn học Lịch sử - Địa lý, Khoa học Tự nhiên, Tiếng Anh. Tất cả dưới hình thức trắc nghiệm.
Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La sẽ cung cấp ma trận đặc tả về đề thi và đề minh hoạ, nhằm giúp các trường có định hướng ôn luyện cho học sinh cuối cấp. Để các thay đổi nêu trên được thông tin rộng rãi đến cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh và xã hội, Sở Giáo dục và Đào tạo đề nghị uỷ ban nhân dân các xã, phường phối hợp tổ chức tuyên truyền rộng rãi, kịp thời, đầy đủ các nội dung thay đổi trong công tác tuyển sinh các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027.
Bên cạnh đó, chỉ đạo các trường tổ chức phổ biến trực tiếp cho học sinh và cha mẹ học sinh thông qua họp phụ huynh, sinh hoạt lớp. Bảo đảm học sinh cuối cấp nắm rõ những thay đổi trên. Cán bộ phụ trách văn hóa - xã hội có trách nhiệm phối hợp với nhà trường nắm bắt phản ánh, thắc mắc của phụ huynh và học sinh. Kịp thời giải thích, hướng dẫn hoặc tổng hợp báo cáo Sở Giáo dục và Đào tạo những kiến nghị của giáo viên, cha mẹ học sinh, học sinh và người dân.
Ngoài ra, các trường có cấp trung học cơ sở cũng cần nghiên cứu, phân tích ma trận đặc tả đề thi và đề thi minh họa của bài thi tổ hợp. Từ đó, tổ chức cho học sinh lớp 9 thi thử bài thi tổ hợp (bằng đề thi minh họa), hoàn thành trước ngày 15/01/2026 và báo cáo về kết quả thi thử của học sinh.
Thông qua điểm thi thử của học sinh, các trường trung học cơ sở cần đánh giá mức độ nhận thức của đề thi, từ đó đề xuất thay đổi về các mức độ nhận thức về nội dung kiến thức. Tổng hợp ý kiến về ma trận đặc tả đề thi và đề thi minh họa của bài thi tổ hợp, gửi về Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La.
Dự kiến môn thi thứ 3 là tổ hợp 3 môn, hạn chế việc học sinh "thi tủ"
Trao đổi với Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nguyễn Văn Chiến - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La cho biết: "Để chủ động chuẩn bị công tác tham mưu cho uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành kế hoạch tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027, Sở Giáo dục và Đào tạo dự kiến tổ chức thi tuyển sinh với 3 bài thi: bài thi môn Ngữ văn, bài thi môn Toán và bài thi tổ hợp (bao gồm kiến thức ở cả 3 môn: Lịch sử - Địa lý, Khoa học tự nhiên, Tiếng Anh) và đã ban hành Công văn số 12/SGDĐT-QLCLGD ngày 05/01/2026 về chuẩn bị triển khai xây dựng kế hoạch tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027 để các nhà trường, giáo viên có thời gian nghiên cứu, làm quen và chuẩn bị tốt cho việc dạy - ôn tập và học tập của học sinh.
Đây là bước chuẩn bị của Sở nhằm thông tin tới cha mẹ học sinh, học sinh, giáo viên và nhân dân về những thay đổi trong kỳ thi tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027. Từ đó, tiếp thu ý kiến góp ý của các nhà quản lý giáo dục, giáo viên, cha mẹ học sinh và nhân dân để có những điều chỉnh phù hợp, hoàn thiện căn cứ tham mưu uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành kế hoạch tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027".
Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La cũng lý giải về việc lựa chọn bài thi tổ hợp trong Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 - 2027 trong Báo cáo Công tác chuẩn bị xây dựng Kế hoạch tuyển sinh các lớp đầu cấp năm học 2026 - 2027 gửi tới Uỷ ban nhân dân tỉnh.
Theo đó, lý do lựa chọn bài thi tổ hợp làm môn thi thứ ba là bài thi bảo đảm thực hiện đúng quy định tại Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT ngày 30/12/2024 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông; phù hợp định hướng đổi mới giáo dục và Chương trình giáo dục phổ thông 2018; bảo đảm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện; bảo đảm công bằng, khách quan và không làm giảm cơ hội trúng tuyển của học sinh so với các năm học trước.
Bài thi tổ hợp giúp cho kỳ thi có tính ổn định về môn thi, không phải thay đổi môn thi hàng năm; giúp học sinh yên tâm học đều các môn; chuẩn bị từ sớm và không có tâm lý chờ đợi môn thi.
Xu thế chung hiện nay là chuyển từ đánh giá nặng về kiến thức chuyên sâu sang đánh giá tổng hợp, diện rộng. Điều này giúp giảm rủi ro cho học sinh, đặc biệt là những học sinh học yếu ở một môn học nào đó. Bài thi tổ hợp sẽ đánh giá kiến thức ở nhiều lĩnh vực, hạn chế việc học sinh phải “đánh cược” vào một môn thi, góp phần phản ánh đầy đủ năng lực học sinh. Đây là hướng đi phù hợp với đổi mới kiểm tra, đánh giá trong giáo dục phổ thông hiện nay.
Đề thi môn tổ hợp được Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La gửi cho các trường để tham khảo, làm quen, thi thử, tương đương với một bài kiểm tra học kỳ ở mức trung bình với thời gian 90 phút; câu hỏi của các môn Lịch sử - Địa lý, Khoa học tự nhiên, Tiếng Anh chủ yếu trong chương trình lớp 9.
Mức độ đánh giá nhận thức của đề thi chủ yếu ở mức nhận biết và thông hiểu, chỉ có 10% là vận dụng; không yêu cầu học sinh phải học thêm kiến thức ngoài chương trình hay phải ôn luyện các kiến thức vận dụng và vận dụng cao.
Điều này giúp cho học sinh không phải dồn toàn bộ “rủi ro” để tập trung học thêm, ôn luyện vào một môn duy nhất. Đây là yếu tố rất quan trọng trong bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học, đồng thời việc môn Tiếng Anh chiếm tỉ lệ cao nhất (30/80 câu) trong bài thi tổ hợp còn góp phần thực hiện có hiệu quả mục tiêu đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Ngoài ra, kết quả bài thi tổ hợp cung cấp đầy đủ dữ liệu đầu vào một cách khách quan cho các trường trung học phổ thông trong việc tư vấn học sinh lựa chọn tổ hợp môn học tự chọn; phân lớp, bố trí giáo viên hợp lý; hạn chế tình trạng chọn sai năng lực, phải điều chỉnh các môn học tự chọn giữa chừng.
Điều này góp phần triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở bậc trung học phổ thông trở nên khoa học, ổn định và hiệu quả hơn.
"Trong thời gian tới, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La sẽ tiếp tục tiếp thu ý kiến phản hồi của cha mẹ học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, các chuyên gia, nhà khoa học để kịp thời tham mưu Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành kế hoạch đúng tiến độ", ông Nguyễn Văn Chiến cho hay.