Nhà trường chỉ tổ chức khi phụ huynh có nhu cầu
Nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của phụ huynh về tăng cường ngoại ngữ, kỹ năng và trông giữ học sinh ngoài giờ học chính khóa, nhiều trường phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội đã phối hợp với các đơn vị ngoài nhà trường để tổ chức một số hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa (không thuộc danh mục bắt buộc).
Đơn cử, tại Trường Tiểu học Đông La (xã An Khánh, Hà Nội), hiện nay đang triển khai một số chương trình liên kết với đơn vị tư nhân như: Tiếng Anh với giáo viên nước ngoài; Tiếng Anh thông qua Toán - Khoa học với công nghệ bài giảng số;…
Chia sẻ với phóng viên, cô Dương Thúy Hà - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông La cho biết, các nội dung trên không phải môn học bắt buộc, nhà trường chỉ tổ chức khi phụ huynh có nhu cầu và đăng ký tự nguyện, không áp đặt đại trà, không gắn việc tham gia với đánh giá, xếp loại và có phương án bảo đảm quyền lợi học tập cho học sinh không tham gia. Việc triển khai và các khoản thu (nếu có) được thực hiện đúng hướng dẫn, công khai minh bạch, có thống nhất với phụ huynh và thực hiện quy trình phê duyệt/báo cáo theo thẩm quyền (trước đây báo cáo Phòng Giáo dục và Đào tạo, hiện nay thực hiện theo đầu mối quản lý là Phòng Văn hoá - Xã hội xã An Khánh).
“Mức thu cụ thể của từng chương trình được xây dựng trên cơ sở thoả thuận giữa phụ huynh và đơn vị tổ chức giảng dạy, đảm bảo phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội địa phương, được thông báo công khai trước khi triển khai, và đến hiện tại nhà trường vẫn triển khai theo đúng thoả thuận, đảm bảo ổn định xuyên suốt trong năm học” - nữ Hiệu trưởng cho biết thêm.
Cô Dương Thúy Hà cũng chia sẻ: “Chủ trương về việc từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học vẫn đang được triển khai mạnh mẽ trên phạm vi cả nước. Thực tế cho thấy, nhiều cơ sở giáo dục công lập hiện nay chưa đủ điều kiện về chương trình, đội ngũ giáo viên, học liệu và hạ tầng công nghệ để có thể tự tổ chức triển khai một cách đồng bộ, hiệu quả.
Trên tinh thần đó, việc hợp tác với các đơn vị tư nhân sẽ tham gia với vai trò là đơn vị hỗ trợ chuyên môn và giải pháp, đồng hành cùng nhà trường trong việc: Tư vấn xây dựng và triển khai chương trình phù hợp định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Hỗ trợ bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, chuyển giao công nghệ; Cung cấp hệ thống học liệu, nền tảng bài giảng số và các ứng dụng AI phục vụ dạy - học, đáp ứng mục tiêu chuyển đổi số giáo dục.
Việc triển khai được thực hiện trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện của phụ huynh học sinh, công khai, minh bạch, không mang tính bắt buộc, không sử dụng ngân sách nhà nước, là hình thức xã hội hóa giáo dục, đẩy mạnh hợp tác công tư theo đúng chủ trương, chính sách, văn bản pháp lý hiện hành.
Các trung tâm luôn sẵn sàng phối hợp cùng nhà trường và cơ quan quản lý giáo dục các cấp để rà soát, điều chỉnh phương thức triển khai trong từng giai đoạn, bảo đảm phù hợp với các quy định pháp luật, hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và chỉ đạo của Trung ương, đồng thời đáp ứng nhu cầu thực tiễn của nhà trường và phụ huynh học sinh”.
Phụ huynh đặt niềm tin khi có chương trình, học liệu rõ ràng, mục tiêu đầu ra, lộ trình theo đúng độ tuổi
Theo Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông La, những năm qua, nhà trường lựa chọn đơn vị liên kết có nhiều năm kinh nghiệm triển khai chương trình Tiếng Anh thông qua môn Toán và Khoa học trên toàn quốc nói chung và khu vực Hà Nội nói riêng. Chương trình tiếng Anh thông qua môn Toán và môn Khoa học sử dụng bài giảng số của đơn vị này đã được Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội thẩm định, phê duyệt và triển khai tại nhiều trường tiểu học trên địa bàn thành phố. Chương trình sử dụng nội dung số kết hợp với giáo trình quốc tế. Với hơn 10.000 bài giảng số cùng mô hình học tập thông minh, học tập qua các dự án và trải nghiệm thực tế, từ đó phát triển tư duy logic sáng tạo, kỹ năng phản biện và năng lực giải quyết vấn đề.
Nữ Hiệu trưởng cũng chia sẻ thêm, về việc lựa chọn đơn vị liên kết được nhà trường thực hiện cẩn trọng và chặt chẽ, căn cứ nhóm tiêu chí sau:
Một là, tư cách pháp nhân, năng lực vận hành: Có giấy phép đăng ký hoạt động hợp pháp, đúng ngành nghề liên quan. Có hồ sơ năng lực, hợp đồng mẫu, quy trình tổ chức lớp học trong trường học.
Hai là, chương trình - học liệu - mục tiêu được Sở Giáo dục và Đào tạo thẩm định, phù hợp với học sinh và sự lựa chọn của phụ huynh nhà trường. Chương trình, học liệu rõ ràng, mục tiêu đầu ra, lộ trình theo đúng độ tuổi từng khối lớp. Nội dung phù hợp tâm sinh lý học sinh tiểu học, không gây quá tải, đảm bảo bổ trợ, tăng cường với chương trình chính khoá.
Ba là, đội ngũ giáo viên: Giáo viên đảm bảo trình độ chuyên môn, có hồ sơ nhân sự đầy đủ theo quy định (bằng cấp/chứng chỉ phù hợp, lý lịch, cam kết quy tắc ứng xử, yêu cầu an toàn khi làm việc với học sinh). Đơn vị có năng lực chuyên môn, có kế hoạch bồi dưỡng, dự giờ, đánh giá giáo viên trong quá trình triển khai.
Bốn là, kinh nghiệm, uy tín, hiệu quả đã triển khai ở các trường khác: Có kinh nghiệm triển khai tại các trường công lập. Không có phản ánh tiêu cực chất lượng, an toàn học sinh.
Năm là, cam kết tuân thủ quản lý của nhà trường và các cấp, ngành: Cam kết thực hiện đúng thời lượng, địa điểm, nội dung, quy định về an toàn học sinh, bảo mật thông tin học sinh, phối hợp xử lý tình huống. Thực hiện công khai thông tin chương trình và mức thu theo quy trình đã thống nhất giữa nhà trường và đơn vị.
Sáu là, trước khi lựa chọn chính thức, nhà trường yêu cầu đơn vị tổ chức hội thảo giới thiệu chương trình tới tất cả phụ huynh học sinh, Hội đồng sư phạm nhà trường và có tiết dạy trải nghiệm cho học sinh để: Phụ huynh, giáo viên nhà trường hiểu rõ nội dung, phương pháp, mục tiêu, cách thức thực hiện tiết dạy. Học sinh được thử mức độ yêu thích, tiếp thu với môn học, chương trình. Đồng thời, giúp nhà trường có cơ sở đánh giá thực tế.
Cô giáo Ngô Thị Hương Giang - giáo viên môn Tiếng Anh (Trường Tiểu học Đông La): “Tôi đã được tiếp cận với chương trình của các trung tâm, và khá bất ngờ với những gì các con được học. Chẳng hạn, như đối với chương trình học Toán và Khoa học bằng tiếng Anh, rất nhiều từ vựng khoa học rất hay liên quan đến nhiều lĩnh vực như sinh học, địa lý,… mà nếu chỉ học bằng chương trình của Bộ, thì các con sẽ rất khó được tiếp cận. Đồng thời, các giờ học này cũng giúp các con được học với giáo viên bản ngữ, điều này rất có lợi vì các con có cơ hội được thực hành nghe nói trong môi trường giao tiếp tự nhiên”.
“Đặc biệt, các trung tâm này cũng thường xuyên tổ chức các cuộc thi để học sinh thử sức, các con đều tham gia rất vui vẻ, sôi nổi. Đây vừa là sân chơi khuyến khích các con tham gia kết hợp vận động, tư duy logic, vừa tạo cơ hội cho các con giao lưu bằng tiếng Anh. Nội dung được đưa ra trong các cuộc thi đều bám sát chương trình học, với các câu hỏi từ dễ đến khó để phân loại học sinh. Về cách thức tổ chức, tôi thấy cũng rất chuyên nghiệp, bài bản, khơi gợi được sự hứng thú cho các con. Những chương trình như vậy sẽ kích thích niềm yêu thích môn Tiếng Anh cho các con” - nữ giáo viên nhận xét.
Chia sẻ với phóng viên, chị Nguyễn Thị Toán - phụ huynh học sinh lớp 5A2, Trường Tiểu học Hoàng Diệu (phường Ngọc Hà, Hà Nội) cũng cho hay: “Con gái tôi đăng ký học chương trình tiếng Anh liên kết tại nhà trường, đã có nhiều tiến bộ rõ rệt, không chỉ về khả năng ngoại ngữ mà cả về các kỹ năng mềm, nên tôi không cần đưa con đến các trung tâm bên ngoài để học thêm nữa.
Việc nhà trường tổ chức các giờ tiếng Anh liên kết ngay tại trường cũng có rất nhiều thuận lợi, phụ huynh tiết kiệm thời gian đưa đón, tiết kiệm chi phí so với học ở bên ngoài, mà chất lượng chương trình lại được đảm bảo về chất lượng.
Tôi cũng như nhiều phụ huynh trong lớp mong muốn tiếp cận với kho học liệu của trung tâm, nên sau khi trao đổi với nhà trường, trung tâm đã mở kho học liệu và gửi cho phụ huynh, thông qua đó, khi các con về nhà, phụ huynh có thể trực tiếp ôn tập cùng các con. Với tôi, thông qua kho học liệu, phụ huynh cũng có thể theo sát tiến trình mà con đang được học tập, đặc biệt, với độ tuổi tiểu học, có thể nhiều con còn chưa biết đánh giá các bài học như thế nào, nên việc bố mẹ chỉ tìm hiểu bài học thông qua việc tâm sự với con, đôi lúc cũng chưa thực sự hiệu quả. Thế nên, thông qua các bài giảng được công khai, chúng tôi có thể theo dõi và đồng hành cùng con tốt hơn.
Theo tôi, chính sự cam kết về chất lượng của trung tâm cũng như sẵn sàng đáp ứng những nhu cầu thực tế của phụ huynh học sinh, đã tạo được niềm tin đối với chúng tôi, để chúng tôi yên tâm lựa chọn chương trình học này cho con”.
Xã hội hóa là cần thiết để tăng cường sử dụng ngôn ngữ tiếng Anh trong trường công
Liên quan đến vấn đề đẩy mạnh xã hội hóa trong việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, ông Nguyễn Thanh Hiền - nguyên Phó Trưởng đoàn, phụ trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An, Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh Nghệ An cũng có một số chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Thanh Hiền, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách để khuyến khích, tăng cường việc dạy và học tiếng Anh trong nhà trường, đặc biệt các trường mầm non, phổ thông. Tuy nhiên, khi nhìn từ thực tiễn những năm qua, nhiều địa phương còn gặp khó khăn trong việc triển khai dạy học tiếng Anh, chẳng hạn, khó khăn về đội ngũ giáo viên, chương trình giảng dạy, môi trường cho trẻ tiếp cận, làm quen và giao tiếp với người nước ngoài… Những khó khăn trên hiện vẫn đang là thách thức với nhiều trường công lập.
Chính vì vậy, có thể xem việc khuyến khích xã hội hóa, đưa các chương trình liên kết/tăng cường/bổ trợ của các trung tâm tiếng Anh có quy mô, năng lực và kinh nghiệm vào giảng dạy trong trường học là một bước đi cần thiết, nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai.
Theo đó, ông Nguyễn Thanh Hiền phân tích: “Mô hình này mang lại nhiều thuận lợi thực tế cho cả nhà trường, học sinh và xã hội.
Thứ nhất, tận dụng nguồn lực chuyên môn chất lượng cao: Các trung tâm tiếng Anh thường có sự linh hoạt và đầu tư mạnh mẽ vào chuyên môn mà hệ thống công lập đôi khi chưa đáp ứng kịp.
Chẳng hạn, đội ngũ giáo viên bản ngữ của các trung tâm, sẽ giúp học sinh tiếp xúc với phát âm chuẩn, phản xạ tự nhiên và hiểu biết về văn hóa ngay từ sớm.
Phương pháp giảng dạy hiện đại: Các trung tâm thường cập nhật nhanh chóng các phương pháp mới như CLIL (tích hợp nội dung và ngôn ngữ), học qua dự án (Project-based learning), giúp việc học không còn khô khan.
Thứ hai, xã hội hóa giúp đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho giáo dục. Cụ thể, chia sẻ gánh nặng đào tạo, thay vì Nhà nước phải tự đào tạo hoặc tuyển dụng lượng lớn giáo viên chất lượng cao trong thời gian ngắn, việc hợp tác với các trung tâm giúp giải quyết bài toán thiếu hụt nhân sự giỏi.
Thứ ba, tiếp cận môi trường chuẩn quốc tế với chi phí hợp lý: Khi trung tâm đưa chương trình vào trường học (mô hình liên kết), học sinh được hưởng lợi lớn. Chẳng hạn, mức phí học tiếng Anh liên kết/tăng cường/bổ trợ trong trường học thường thấp hơn nhiều so với việc học viên phải đến trực tiếp các trung tâm bên ngoài. Đồng thời, cũng giúp tiết kiệm thời gian và công sức, phụ huynh không phải đưa đón con em đến các lớp học thêm sau giờ học, giảm áp lực giao thông và đảm bảo an toàn cho học sinh.
Thứ tư, tạo môi trường thực hành ngôn ngữ xuyên suốt: Để tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai, thì không thể chỉ thông qua một môn học 45 phút theo chương trình chính khóa (chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo). Sự hiện diện của các trung tâm giúp tăng thời lượng tiếp xúc, tạo ra môi trường giao tiếp thường xuyên trong khuôn viên trường; tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các câu lạc bộ, cuộc thi hùng biện, ngày hội tiếng Anh do trung tâm tổ chức góp phần biến tiếng Anh thành công cụ giao tiếp hàng ngày thay vì chỉ để đi thi”.
Cần kiểm định, đánh giá chất lượng độc lập để tạo niềm tin của phụ huynh
Bên cạnh đó, Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh Nghệ An cũng cho rằng, với sự “mở đường của Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và các Đề án của Chính phủ, các địa phương cần quyết liệt “vào cuộc”, tạo ra những “cánh cửa” thông thoáng, để các đơn vị tư nhân có thể đồng hành cùng các trường công lập thực hiện mục tiêu nâng cao trình độ, năng lực ngoại ngữ, đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
“Song song với việc mở ra các cơ chế, chính sách khuyến khích hoạt động này, ngành giáo dục và đào tạo các địa phương cũng cần tăng cường công tác quản lý, đảm bảo chất lượng thực tế của các chương trình liên kết/tăng cường/bổ trợ mà các đơn vị tư nhân giới thiệu và triển khai trong nhà trường” - ông Nguyễn Thanh Hiền nhấn mạnh.
Một sân chơi tiếng Anh được tổ chức tại Trường Tiểu học Đông La (An Khánh, Hà Nội). Ảnh: NTCC.
Cùng chia sẻ về vấn đề này, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hà Anh - Phó Trưởng khoa, Khoa Tiếng Anh (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2) cũng cho biết: “Trong xu thế hội nhập toàn cầu, việc huy động các nguồn lực, tăng cường xã hội hóa trong triển khai thực hiện các chương trình đào tạo tiếng Anh ngày càng trở nên quan trọng và phổ biến hơn. Thời gian qua, các trung tâm tiếng Anh có đội ngũ giáo viên nước ngoài có xu hướng hợp tác đào tạo với các hệ thống các trường mầm non, phổ thông, đưa các chương trình tiếng Anh vào nhà trường.
Trong bối cảnh nguồn lực từ phía một số nhà trường còn gặp nhiều hạn chế, chính xu hướng này sẽ trở thành một trong những giải pháp để thúc đẩy chủ trương đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đồng thời nhận được sự quan tâm của phụ huynh mong muốn trang bị ngoại ngữ và khả năng giao tiếp cho con em mình ngay từ sớm”.
Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Hà Anh, để bảo đảm chất lượng đào tạo, các trung tâm cần xây dựng đội ngũ giáo viên có năng lực, chuyên môn vững vàng cùng chương trình giảng dạy chất lượng, uy tín, qua đó tạo dựng được niềm tin từ phía nhà trường và phụ huynh trong việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh.
Đồng thời, các mô hình liên kết và chương trình đào tạo kết hợp cần được kiểm tra, đánh giá một cách toàn diện nhằm bảo đảm chất lượng và sự phù hợp với bối cảnh Việt Nam, thông qua các tiêu chí như trình độ và năng lực của đội ngũ giáo viên, chất lượng và thời lượng chương trình đào tạo, cũng như mức độ triển khai thực tế… trước khi được giới thiệu và áp dụng tại các cơ sở giáo dục công lập.
Chính vì vậy, Phó Trưởng khoa, Khoa Tiếng Anh (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2) cho rằng: “Việc nhanh chóng hoàn thiện thể chế, chính sách là yêu cầu cần thiết, nhằm bảo đảm các mô hình liên kết giáo dục được triển khai hiệu quả”.
Theo các chuyên gia, để khắc phục một số bất cập trong triển khai chương trình liên kết thời gian qua, các địa phương cần sớm ban hành khung hướng dẫn thống nhất, làm rõ điều kiện, quy trình lựa chọn cơ sở giáo dục để phối hợp tổ chức dạy và phương án dạy học đối với học sinh không đăng ký học. Yêu cầu các nhà trường công khai chương trình, đơn vị liên kết, danh sách giáo viên tham gia giảng dạy công khai để phụ huynh kịp thời theo dõi, giám sát.