Bộ Tư pháp đang thẩm định hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với viên chức, người lao động công tác trong các cơ sở giáo dục công lập do Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất.
Trong đó, mức phụ cấp ưu đãi 80% được áp dụng đối với nhà giáo trực tiếp giảng dạy tại các trường phổ thông dân tộc nội trú, trường trung cấp nghề dân tộc nội trú, trường trung học phổ thông chuyên, trường dự bị đại học, Trường Hữu nghị 80, Trường Hữu nghị T78, Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc;
Nhà giáo trực tiếp giảng dạy tại các trường, lớp, trung tâm dành cho người khuyết tật; Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập; Nhà giáo giảng dạy tại cơ sở giáo dục đặt trên địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của Chính phủ.
Sự ghi nhận kịp thời đối với đội ngũ giáo viên
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Nguyễn Thế Long - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học phổ thông Nam Quảng Trị (phường Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị) cho hay, đối với trường phổ thông dân tộc nội trú, thầy Long cho biết đây là loại hình trường chuyên biệt, đặc thù, đã được quy định rõ trong hệ thống văn bản pháp luật.
Ngoài việc tuân thủ Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học theo Thông tư 32, các trường phổ thông dân tộc nội trú còn chịu sự điều chỉnh của Thông tư số 04/2023/TT-BGDĐT về quy chế tổ chức và hoạt động. Điều này khẳng định rõ vị trí và tính chất đặc thù của mô hình trường học này trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Trước đó, theo Quyết định số 244/2005/QĐ-TTg, mức phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo đang trực tiếp giảng dạy trong các cơ sở giáo dục công lập dao động từ 25 - 50%. Trong đó, giáo viên các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông có mức phụ cấp từ 30 - 35% tùy vùng. Trường phổ thông dân tộc nội trú không được quy định rõ mức phụ cấp nên áp dụng theo cấp học tại trường.
Chia sẻ về đề xuất áp dụng mức phụ cấp ưu đãi nghề 80% đối với nhà giáo công tác tại Trường Trung cấp nghề dân tộc nội trú, thầy Văn Thành Tâm - Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề dân tộc nội trú Khánh Vĩnh (phường Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa) cho rằng đây là một chính sách hợp lý, xuất phát từ đúng đặc thù và áp lực nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên miền núi.
Theo thầy Tâm, nhìn từ mục tiêu đào tạo của Trường Trung cấp nghề dân tộc nội trú có thể thấy vai trò của giáo viên là hết sức quan trọng. Phần lớn giáo viên phải rời vùng đồng bằng lên công tác tại miền núi, điều kiện sinh hoạt khó khăn, cường độ làm việc cao.
“Giáo viên ở đây làm việc từ sáng đến chiều, dạy cả hai khối trung học phổ thông và trung cấp nghề. Không chỉ giảng dạy, các thầy cô còn phải tham gia rất nhiều công việc khác để thực hiện nhiệm vụ của một trường nội trú.
Một trong những đặc thù lớn nhất của trường là công tác tuyển sinh và vận động học sinh. Do học sinh chủ yếu là người dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Mường…, sống rải rác ở vùng sâu, vùng xa, nhiều gia đình không có phương tiện liên lạc, giáo viên không thể chỉ gọi điện trao đổi như ở đồng bằng. Có những ngày nghỉ, thầy cô phải đi 10 - 15 km vào nương rẫy, tới từng nhà để vận động học sinh đi học. Công việc rất vất vả”, thầy Tâm nói.
Trong bối cảnh đó, việc được hưởng mức phụ cấp ưu đãi nghề 80% được xem là sự ghi nhận xứng đáng. Trước đây, giáo viên của trường chỉ được hưởng mức phụ cấp khoảng 35%, nay tăng lên 80% là một bước đột phá lớn. Theo tính toán của nhà trường, với giáo viên mới ra trường có hệ số lương 2,34, mức phụ cấp này giúp tăng thêm khoảng 4 triệu đồng mỗi tháng, góp phần cải thiện đáng kể thu nhập trong điều kiện vật giá vùng sâu, vùng xa cao hơn mặt bằng chung.
Thầy Tâm cho biết, do điều kiện đặc thù, trường hiện có nhiều giáo viên thỉnh giảng, số lượng viên chức còn hạn chế vì khó tuyển dụng. Vì vậy, việc dự thảo chính sách mới liệt kê rõ ràng đối tượng thụ hưởng, trong đó có Trường Trung cấp nghề dân tộc nội trú, khiến tập thể nhà trường và giáo viên rất phấn khởi.
“Nếu chính sách này được triển khai, giáo viên sẽ yên tâm gắn bó hơn, việc tuyển dụng cũng thuận lợi hơn. Đây thực sự là sự quan tâm thiết thực của Nhà nước đối với giáo viên miền núi”, thầy Văn Thành Tâm bày tỏ.
Mức phụ cấp ưu đãi nghề lên tới 80% cũng được đề xuất áp dụng đối với nhà giáo công tác tại Trường Trung học phổ thông chuyên. Thầy Đào Mạnh Trinh - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Thăng Long (phường Xuân Hương, tỉnh Lâm Đồng) bày tỏ sự vui mừng và đánh giá rất cao chủ trương này.
"Trong khung phụ cấp tại dự thảo, mức phụ cấp ưu đãi nghề đối với nhà giáo dao động từ 20% đến 80%, việc đưa giáo viên trường chuyên vào nhóm được hưởng mức cao nhất là một tín hiệu hết sức tích cực. Điều đó thể hiện sự ghi nhận rõ ràng đối với vai trò và đóng góp của đội ngũ giáo viên trong loại hình trường học đặc thù này”, thầy Trinh nhấn mạnh.
Từ góc độ chính sách, theo vị hiệu trưởng, đề xuất của Bộ Giáo dục và Đào tạo không chỉ mang ý nghĩa cải thiện thu nhập mà còn thể hiện sự ưu tiên và quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với đội ngũ nhà giáo, đặc biệt là những giáo viên đang trực tiếp đảm nhiệm nhiệm vụ đào tạo mũi nhọn, đào tạo nhân tài cho đất nước.
Thầy Trinh cho rằng, nếu dự thảo chính sách này được thông qua và triển khai trong thực tế, tác động tích cực sẽ thể hiện rất rõ. Khi đời sống vật chất được cải thiện, giáo viên sẽ yên tâm công tác, từ đó đầu tư nhiều hơn cho chuyên môn và nhiệm vụ giảng dạy.
“Có thêm sự đảm bảo về vật chất thì chắc chắn các thầy cô sẽ toàn tâm, toàn ý cho công việc, cường độ và chất lượng lao động cũng sẽ tốt hơn rất nhiều. Đặc biệt, chính sách phụ cấp ưu đãi 80% được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng trong việc thu hút và giữ chân giáo viên giỏi, giúp các trường chuyên ổn định đội ngũ, nhất là đội ngũ giáo viên cốt cán - những người giữ vai trò quyết định đến chất lượng đào tạo của từng bộ môn.
Trong những năm gần đây, công tác tuyển dụng giáo viên tại các trường trung học phổ thông chuyên nhìn chung vẫn tương đối ổn định, dù có những thời điểm xảy ra tình trạng thừa - thiếu cục bộ. Tuy nhiên, việc giữ vững đội ngũ giáo viên nòng cốt vẫn luôn là nhiệm vụ then chốt.
Nếu chính sách này được thực hiện, các thầy cô sẽ cảm thấy mình được trân trọng, được trọng dụng. Điều đó sẽ tiếp thêm động lực để họ tiếp tục gắn bó, phấn đấu lâu dài với con đường đã chọn”, thầy Trinh bày tỏ.
Áp lực công việc lớn, phụ cấp 80% là hợp lý và cần thiết
Theo thầy Đào Mạnh Trinh, để hiểu vì sao giáo viên trường trung học phổ thông chuyên cần được hưởng mức phụ cấp ưu đãi cao, cần nhìn từ mục tiêu đào tạo đặc thù của loại hình trường học này. Trường chuyên không chỉ thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mà còn là môi trường phát hiện, bồi dưỡng và phát triển học sinh có năng khiếu, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho địa phương và đất nước.
Hoạt động dạy học tại trường chuyên đòi hỏi giáo viên phải đảm bảo song song hai yêu cầu: vừa hoàn thành chuẩn kiến thức phổ thông, vừa tổ chức giảng dạy nâng cao, chuyên sâu. Giáo viên phải trực tiếp tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi, đồng hành cùng học sinh trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp quốc gia, quốc tế, cũng như trong các hoạt động nghiên cứu khoa học, học thuật.
“Là giáo viên trường trung học phổ thông chuyên thì rõ ràng phải đầu tư nhiều hơn rất nhiều. Đầu tư cho việc nâng cao năng lực chuyên môn, cập nhật kiến thức, phương pháp để đáp ứng được mặt bằng chung của cả nước, thậm chí tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế”, thầy Trinh chia sẻ.
Trong thực tế công tác, giáo viên trường chuyên thường đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ ngoài giờ giảng dạy theo phân phối chương trình. Các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ học thuật, nghiên cứu khoa học trong trường chuyên diễn ra rất sôi nổi, đòi hỏi sự tham gia tích cực và đầu tư lớn về thời gian, công sức của giáo viên. Bên cạnh đó, bản thân mỗi thầy cô cũng phải thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng để không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn.
Chính những yêu cầu đó khiến áp lực nghề nghiệp đối với giáo viên trường chuyên cao hơn so với mặt bằng chung. Tuy nhiên, theo hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Thăng Long, đây cũng chính là môi trường hun đúc tinh thần cống hiến và khát vọng nghề nghiệp của đội ngũ nhà giáo. Với sự hỗ trợ kịp thời từ chính sách, đặc biệt là chính sách phụ cấp ưu đãi, giáo viên sẽ có thêm động lực để tiếp tục đồng hành cùng học sinh trên hành trình chinh phục tri thức và khẳng định chất lượng giáo dục mũi nhọn của nhà trường.
Từng công tác tại trường trung học phổ thông trước khi chuyển sang làm việc tại trường phổ thông dân tộc nội trú, thầy Nguyễn Thế Long cũng cho rằng sự khác biệt về nhiệm vụ và áp lực công việc là rất rõ ràng.
“Ngoài nhiệm vụ trọng tâm là dạy học và giáo dục theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, trường phổ thông dân tộc nội trú còn đảm nhiệm thêm nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng học sinh. Khối lượng công việc vì thế tăng lên đáng kể, trách nhiệm đối với con em đồng bào dân tộc thiểu số cũng rất cao”, thầy chia sẻ.
Theo thầy hiệu trưởng, giáo viên trường dân tộc nội trú không chỉ đứng lớp giảng dạy mà còn tham gia sâu vào đời sống sinh hoạt của học sinh. Các thầy cô phải trực đêm, theo dõi sức khỏe học sinh; khi học sinh đau ốm phải đưa đi bệnh viện, chăm sóc các em như người thân trong gia đình, thậm chí thay cha mẹ trong những thời điểm khó khăn.
Bên cạnh đó, giáo viên còn tổ chức và tham gia các hoạt động giáo dục bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời giúp học sinh từng bước tiệm cận với đời sống hiện đại, hòa nhập với sự phát triển chung của xã hội.
“Vừa thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới, vừa tổ chức các hoạt động giáo dục đặc thù, khối lượng công việc là rất lớn. Chính vì vậy, việc nâng mức phụ cấp ưu đãi từ 70% lên 80% đối với giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú là hoàn toàn xứng đáng và hợp lý. Chính sách này không chỉ là sự ghi nhận về vật chất mà còn là sự khẳng định giá trị, vai trò của đội ngũ giáo viên đang công tác trong môi trường đặc thù”, thầy Long nói.
Thực tế cho thấy, trước đây nhiều giáo viên còn e ngại khi được phân công hoặc ứng tuyển về công tác tại trường dân tộc nội trú, do lo lắng về đối tượng học sinh đặc thù, khối lượng công việc nhiều và áp lực lớn. Tuy nhiên, khi đã gắn bó với môi trường nội trú, giáo viên đều thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, sự nhiệt huyết và coi học sinh như người thân trong gia đình.