Ngoài Toán và Ngữ văn là hai môn thi bắt buộc, môn thi thứ ba trong kỳ tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập năm học 2026–2027 đang lần lượt được các địa phương công bố. Trong khi đó, Hà Nội chưa công bố môn thi thứ ba đang là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm từ phụ huynh và học sinh.
Theo lãnh đạo nhiều trường trung học cơ sở, việc công bố môn thi thứ ba cần được cân nhắc kỹ lưỡng nhằm bảo đảm phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục, đồng thời hạn chế tình trạng học lệch, học tủ.
Tránh việc học sinh chỉ chú trọng vào môn đi thi
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chương Dương (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) chia sẻ, việc Hà Nội chưa công bố môn thi thứ ba trong kỳ tuyển sinh vào lớp 10 nằm trong chủ trương hướng tới mục tiêu giáo dục toàn diện, nhằm khuyến khích học sinh học tập đồng đều tất cả các môn và nắm vững kiến thức nền tảng của bậc trung học cơ sở.
Đồng thời, theo Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về ban hành Quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và tuyển sinh trung học phổ thông, môn thi thứ 3 sẽ được công bố trước ngày 31/3/2026. Do đó, khi đến thời điểm môn thi thứ 3 được công bố, chương trình các môn học cơ bản đã được học sinh tiếp cận và nắm vững kiến thức nền tảng. Khi đó, dù môn thi thứ ba là môn nào, học sinh cũng đã có sự chuẩn bị nhất định, từ đó có thể tập trung ôn tập hiệu quả hơn.
Nhìn chung, tâm lý của nhiều phụ huynh và học sinh luôn mong muốn môn thi thứ ba sớm được công bố để thuận lợi hơn trong quá trình ôn tập. Tuy nhiên, theo cô Hồng, nếu nhìn ở góc độ sâu xa, việc công bố môn thi thứ ba quá sớm có thể dẫn đến tình trạng học sinh có xu hướng giảm mức độ “đầu tư” với các môn không đi thi, từ đó ảnh hưởng đến mục tiêu giáo dục toàn diện.
“Chẳng hạn, nếu các môn khoa học tự nhiên không được lựa chọn là môn thi thứ ba, học sinh có nguy cơ giảm mức độ quan tâm và lơ là học tập, dẫn đến việc thiếu hụt kiến thức nền tảng. Hệ quả là khi bước vào bậc trung học phổ thông, các em dễ hụt hơi trong tiếp thu chương trình học.
Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước đang định hướng phát triển mạnh mẽ khoa học -công nghệ, việc bảo đảm học sinh nắm vững kiến thức cơ bản ở các môn khoa học tự nhiên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Vì vậy, thời điểm công bố môn thi thứ ba cần được cân nhắc trong tổng thể mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thay vì chỉ nhằm tạo thuận lợi trước mắt cho quá trình ôn thi”, cô Hồng chia sẻ.
Cũng theo cô Hồng, đây là giai đoạn hình thành kiến thức cơ bản, đòi hỏi học sinh cần được học tập đầy đủ, nghiêm túc ở tất cả các môn. Bên cạnh đó, môn thi thứ 3 sẽ được công bố trước ngày 31/3/2026, khoảng thời gian từ khi công bố môn thi thứ ba đến thời điểm tổ chức kỳ thi vẫn đủ dài để học sinh tập trung ôn tập có trọng tâm, không tạo áp lực quá lớn với học sinh.
Cùng bàn về vấn đề này, thầy Nguyễn Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chu Văn An (phường Việt Hưng, Hà Nội) cho rằng, mọi phương án lựa chọn môn thi hay bài thi tổ hợp đều cần được xây dựng trên cơ sở khoa học, bảo đảm tính công bằng, minh bạch và có lộ trình ổn định, vì vậy, việc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội chưa công bố môn thi thứ 3 cũng nằm trong tính toán để đảm bảo phù hợp với bối cảnh chung.
Trước hết, điều này giúp chương trình học được triển khai toàn diện, tránh tình trạng cắt xén hoặc chỉ tập trung vào các môn thi chính, từ đó bảo đảm chất lượng giáo dục toàn diện. Việc bồi dưỡng học sinh cần được thực hiện ngay từ quá trình học ở ngay từ đầu cấp học để tạo nền tảng kiến thức vững chắc, chứ không chỉ phụ thuộc vào thời gian ôn thi ngắn trước kỳ thi.
Thực tế, nhiều phụ huynh và học sinh mong muốn môn thi thứ ba sớm được công bố để tập trung cho việc ôn tập. Tuy nhiên, nếu công bố quá sớm, học sinh dễ chỉ tập trung vào các môn thi, trong khi các môn còn lại bị xem nhẹ, làm mất cân bằng trong học tập.
“Điều quan trọng nhất là nhà trường cần tập trung dạy đồng đều kiến thức cho học sinh, đặc biệt chú trọng vào hai môn chính là Toán và Ngữ văn. Học sinh và phụ huynh cũng cần xác định việc học tập là cả một quá trình, kỳ thi chuyển cấp quan trọng nhưng nó sẽ không có biến động bất ngờ.
Vì vậy, các bậc phụ huynh có thể yên tâm, bồi dưỡng học sinh theo kế hoạch của nhà trường, đồng thời tránh tạo áp lực bằng việc đoán trước môn thi. Thay vào đó, nên tập trung hướng dẫn các em nắm vững kiến thức và rèn luyện kỹ năng theo yêu cầu cần đạt của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018”, thầy Tuấn chia sẻ.
Đặc biệt, Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 tại Hà Nội dự kiến diễn ra vào cuối tháng 6/2026, thay vì đầu tháng 6 như các năm trước. Thầy Tuấn cho rằng, trong nhiều năm qua, lịch thi vào lớp 10 của Hà Nội thường được tổ chức vào đầu tháng 6. Nếu lùi kỳ thi sang cuối tháng 6, việc thay đổi thời gian thi có thể khiến giai đoạn ôn tập bị kéo dài, từ đó làm tăng áp lực và gây mệt mỏi cho học sinh.
Ngoài ra, năm học thường kết thúc vào cuối tháng 5, nếu thi vào cuối tháng 6, nhà trường sẽ điều chỉnh lại toàn bộ kế hoạch ôn tập để tránh kiến thức không bị đứt gãy, đảm bảo cân bằng giữa khối lượng kiến thức và sức khỏe, tâm lý của các em.
Nhìn ở hai chiều, việc lùi lịch thi cũng giúp học sinh có thêm thời gian để ôn tập, củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng làm bài. Nếu được triển khai hợp lý, việc lùi thời gian tổ chức kỳ thi sẽ là cơ hội để học sinh học tập tốt hơn cũng như tạo thêm dư địa cho các nhà trường nâng cao chất lượng ôn luyện, đồng thời giúp học sinh chuẩn bị một cách chắc chắn và toàn diện hơn.
Còn theo thầy Nguyễn Ngọc Sơn - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Phúc Lợi (phường Phúc Lợi, Hà Nội), việc công bố môn thi thứ ba sớm có những thuận lợi, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn thách thức, bởi một số đơn vị có thể chuyển sang chú trọng ôn tập các môn đi thi. Thời gian công bố môn thi chắc chắn sẽ được Sở Giáo dục và Đào tạo cân nhắc kỹ lưỡng, nhằm đảm bảo tính công bằng, minh bạch và phù hợp với lộ trình chung của ngành.
Trong lúc chờ phương án chính thức, nhà trường luôn khuyến khích học sinh lớp 9 duy trì việc học tập toàn diện, bám sát chương trình chính khóa và tránh học lệch.
Đồng thời, nhà trường cũng phối hợp cùng phụ huynh hướng dẫn các em nắm chắc kiến thức cơ bản của tất cả các môn, rèn luyện kỹ năng làm bài và lập kế hoạch học tập có hệ thống. Cách làm này không chỉ giúp học sinh chuẩn bị tốt cho kỳ thi tuyển sinh, mà còn hướng tới mục tiêu giáo dục toàn diện, xây dựng nền tảng vững chắc cho quá trình học tập ở bậc trung học phổ thông và các giai đoạn học tập tiếp theo.
Học sinh nên chú trọng nắm vững kiến thức nền tảng của các môn
Nhằm tạo thế chủ động cho học sinh, nhiều cơ sở giáo dục đã chủ động trong công tác dạy học, ôn thi, giúp học sinh không bị lúng túng khi môn thi thứ 3 được công bố.
Theo Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chu Văn An, phụ huynh và học sinh không nên quá lo lắng về thời điểm công bố môn thi thứ ba, mà nên tập trung vào việc học tập và ôn luyện nghiêm túc, có kế hoạch rõ ràng.
Khi học sinh được hướng dẫn bài bản, bám sát chương trình chính khóa và kế hoạch ôn tập của nhà trường, các em sẽ tự tin và yên tâm bước vào kỳ thi. Dù thời gian công bố môn thi có thể thay đổi một hoặc hai tuần so với dự kiến, nhà trường sẽ có các phương án điều chỉnh kế hoạch bồi dưỡng, giảng dạy và ôn tập phù hợp.
Đồng thời, trước những yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nhà trường và các tổ chuyên môn đã xây dựng kế hoạch ôn tập theo hướng rèn luyện kỹ năng, giúp học sinh không chỉ nắm chắc kiến thức mà còn thành thạo các dạng bài đặc trưng của đề thi mới.
Đồng thời, các thầy cô phối hợp với phụ huynh hướng dẫn học sinh học tập toàn diện, bám sát chương trình chính khóa, tránh học lệch và xây dựng lộ trình ôn tập có hệ thống.
Khi môn thi thứ ba được công bố, các em sẽ chủ động ôn luyện, tự tin trước kỳ thi mà không bị áp lực, đồng thời củng cố nền tảng kiến thức lâu dài để chuẩn bị cho bậc trung học phổ thông. Đây cũng là cách nhà trường giúp học sinh phát triển toàn diện, kết hợp giữa kiến thức, kỹ năng và thái độ học tập chủ động, nhằm đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi.
Còn theo Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chương Dương, nhà trường luôn xây dựng kế hoạch dạy học đồng đều tất cả các môn, đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng hai môn mũi nhọn là Toán và Ngữ văn.
Hàng tháng, học sinh được tham gia các bài thi thử miễn phí, mô phỏng sát kỳ thi vào trung học phổ thông. Ngoài ra cấu trúc đề cũng được dựa theo mô hình đề của Sở Giáo dục và Đào tạo năm trước, nhằm giúp các em làm quen với hình thức thi, kiểm tra kiến thức và kỹ năng làm bài. Việc này cũng giúp các em giảm bớt áp lực và sự lúng túng khi bước vào kỳ thi chính thức.
Bên cạnh đó, nhà trường còn tổ chức các lớp bồi dưỡng miễn phí, tập trung củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng và hỗ trợ học sinh hết sức có thể trong việc học.
Cũng theo cô Hồng, điều quan trọng nhất là kỳ thi phải diễn ra công bằng và minh bạch. Tại nhà trường, từ lớp 6 đến lớp 9, công tác khảo thí luôn được tổ chức bài bản, khoa học, đảm bảo tính khách quan và công bằng tuyệt đối, không có hiện tượng tiêu cực trong dạy thêm hay học thêm. Người dạy không được ra đề hoặc chấm bài của học sinh, từ đó, kết quả thi sẽ phản ánh chính xác năng lực thực sự của từng em. Việc ra đề được thực hiện hoàn toàn bảo mật do Ban Giám hiệu gồm hai người - một phụ trách môn Văn, một phụ trách môn Toán đảm nhiệm. Kể cả các giáo viên cốt cán thân cận cũng chỉ tiếp cận nội dung đề khi đề chính thức được công bố, nhờ đó mọi điểm số đều minh bạch, công bằng và phản ánh đúng năng lực học sinh.
Trên cơ sở khảo thí này, nhà trường xây dựng phương án ôn luyện phù hợp, kết hợp củng cố kiến thức cơ bản và rèn luyện kỹ năng làm bài.
Đồng thời, cô Hồng cũng đưa ra lời khuyên, phụ huynh nên đồng hành, khích lệ và tạo động lực cho các em, đồng thời tránh gây áp lực quá mức. Các em học sinh cần bình tĩnh, học chắc từng phần kiến thức, duy trì sức khỏe tốt, ngủ đủ giấc và giữ tinh thần minh mẫn. Thay vì căng thẳng quá mức, các em nên tập trung vào việc nắm vững kiến thức cơ bản, rèn luyện kỹ năng làm bài, từ đó vừa đạt kết quả tốt trong kỳ thi, vừa xây dựng nền tảng vững chắc cho bậc trung học phổ thông và những bước học tiếp theo.