Với địa bàn rộng lớn, chênh lệch đáng kể về cơ sở vật chất, chất lượng đội ngũ giáo viên và trình độ học sinh giữa các vùng miền, tỉnh Quảng Ngãi đứng trước nhiều thách thức trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Trước những khó khăn đó, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn.
Tỉnh còn thiếu 947 giáo viên ở tất cả các bậc học
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Nguyễn Ngọc Thái – Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi cho hay, vấn đề thiếu giáo viên là chủ đề nóng được ngành giáo dục đặc biệt quan tâm.
"Rất khó để thực hiện thành công, thực hiện tốt chương trình khi thiếu nhiều giáo viên. Hiện nay, tỉnh Quảng Ngãi thiếu 947 giáo viên ở tất cả các bậc học. Nếu tính bình quân thì mỗi cơ sở giáo dục thiếu khoảng 01 giáo viên.
Khi thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018, có một số môn mới như Âm nhạc, Mỹ thuật nên việc thiếu giáo viên là điều không tránh khỏi, nhất là đối với những đơn vị cơ sở giáo dục trên địa bàn khu vực có điều kiện kinh tế, xã hội đặc biệt khó khăn" - ông Thái cho hay.
Để khắc phục tình trạng thiếu giáo viên tại Quảng Ngãi không phải là điều dễ giải quyết trong giai đoạn hiện nay nếu không có sự chung sức, chung lòng của các cấp, các ngành. Trong khi chờ hoàn thiện công tác tuyển dụng cho năm học 2025-2026, Sở Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các cơ sở giáo dục xây dựng kế hoạch dạy học.
Đối với các giáo viên bộ môn có số tiết giảng dạy lớn, hiệu trưởng các cơ sở giáo dục không phân công kiêm nhiệm các nhiệm vụ khác như hoạt động trải nghiệm, chủ nhiệm lớp, tư vấn tâm lý học đường hay giáo dục địa phương. Đồng thời, ngành giáo dục cho phép ký hợp đồng giáo viên để giảng dạy, thực hiện điều chuyển, biệt phái và tổ chức dạy liên trường nhằm khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ.
Bên cạnh đó, công tác rà soát, sắp xếp và điều tiết đội ngũ giáo viên mầm non, phổ thông giữa các cơ sở giáo dục trong toàn tỉnh tiếp tục được triển khai, bảo đảm hợp lý và phù hợp với chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Về lâu dài, Sở Giáo dục và Đào tạo triển khai thực hiện Luật Nhà giáo nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc xây dựng quy hoạch, cũng như các cơ chế, chính sách đặc thù mang tính bền vững, lâu dài, qua đó thu hút và giữ chân đội ngũ nhà giáo yên tâm công tác trong ngành giáo dục.
Cùng với đó, công tác điều chỉnh, sắp xếp lại tổ chức bộ máy và nhân sự tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh được thực hiện theo hướng tinh gọn, hợp lý và khoa học; đồng thời đẩy mạnh rà soát, sắp xếp, quy hoạch đội ngũ và mạng lưới trường, lớp, bảo đảm việc bố trí, sử dụng hiệu quả đội ngũ viên chức theo tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, phù hợp với đặc thù từng vùng.
Riêng đối với giáo viên đang công tác tại các trường vùng cao, vùng khó khăn, khu vực biên giới, bên cạnh việc xây dựng chương trình tuyển dụng phù hợp với điều kiện và nhu cầu thực tế của từng cơ sở giáo dục, chính quyền các cấp cần quan tâm hơn đến công tác đào tạo, bồi dưỡng và tham mưu xây dựng các chính sách thu hút như hỗ trợ nhà công vụ, tài chính, phúc lợi xã hội và điều kiện làm việc, qua đó giúp giáo viên yên tâm gắn bó lâu dài với nghề, từng bước giảm áp lực thiếu giáo viên cho các nhà trường.
Đảm bảo quyền học tập công bằng cho học sinh vùng khó
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi khẳng định, địa phương đang ưu tiên tập trung nguồn lực để hỗ trợ các cơ sở giáo dục ở vùng khó. Đối với các trường học vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn, quan điểm xuyên suốt của ngành giáo dục và đào tạo tỉnh là ưu tiên nguồn lực để bảo đảm học sinh được học tập trong điều kiện an toàn, đầy đủ và công bằng như các khu vực khác.
Trong thời gian qua, từ nguồn ngân sách trung ương và ngân sách tỉnh, tỉnh đã tập trung đầu tư mạnh cho hệ thống trường dân tộc nội trú, bán trú và các trường ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Nhiều hạng mục thiết yếu như phòng học, phòng bộ môn, khu ở bán trú - nội trú, nhà ăn, công trình vệ sinh, sân chơi, thiết bị dạy học đã được xây mới, nâng cấp đồng bộ. Riêng Chương trình mục tiêu quốc gia đã hỗ trợ đầu tư cho hàng chục trường học với tổng kinh phí hàng trăm tỷ đồng, giúp cải thiện rõ rệt điều kiện học tập và sinh hoạt của học sinh vùng khó khăn.
Bên cạnh đầu tư cơ sở vật chất, ngành cũng quan tâm trang bị thiết bị dạy học tối thiểu cho các trường thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhất là máy tính, thiết bị thư viện, bàn ghế, bảng lớp, góp phần thu hẹp khoảng cách về điều kiện dạy học giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn.
Đối với khu vực biên giới, tỉnh đang triển khai xây dựng các trường học mới theo chỉ đạo của Trung ương; một số công trình đã khởi công và dự kiến hoàn thành dự án theo chỉ đạo của Bộ Chính trị và Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ (trước ngày 30/8/2026), để kịp phục vụ năm học 2026-2027. Đây là giải pháp căn cơ nhằm ổn định mạng lưới trường lớp, tạo điều kiện để con em vùng biên giới được học tập lâu dài, bền vững.
"Trong thời gian tới, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi sẽ tiếp tục tham mưu huy động các nguồn lực để đầu tư cơ sở vật chất, bổ sung thiết bị dạy học, từng bước nâng cao chất lượng đội ngũ và điều kiện học tập cho học sinh vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn. Mục tiêu là không để khoảng cách về điều kiện học tập trở thành rào cản đối với cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh" - ông Thái chia sẻ.
Lên lộ trình thực hiện các nhiệm vụ giáo dục mới
Ngay từ đầu năm học, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi đã xây dựng kế hoạch tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, phân công rõ trách nhiệm cho từng bộ phận và tổ chức tập huấn cho cán bộ quản lý, giáo viên về quy chế thi cũng như những điểm mới của kỳ thi.
"Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 có một số điểm mới và thời gian tổ chức sớm hơn so với các năm trước, vì vậy ngành Giáo dục tỉnh Quảng Ngãi xác định phải chuẩn bị từ sớm, từ xa và chủ động trong mọi tình huống, nhằm bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc và đúng quy chế, đồng thời không tạo áp lực quá lớn cho học sinh" - ông Thái chia sẻ.
Theo Giám đốc Sở, công tác dạy học, kiểm tra, đánh giá được điều chỉnh theo hướng bám sát yêu cầu của kỳ thi, giúp học sinh làm quen sớm, học chắc kiến thức, tránh học tủ, học lệch. Các nhà trường định hướng sớm cho học sinh trong việc lựa chọn môn thi phù hợp năng lực; tổ chức ôn tập khoa học, tăng cường hỗ trợ học sinh còn hạn chế về học lực ngay từ đầu năm.
Bên cạnh đó, việc tổ chức thi thử, vận hành thử các khâu của kỳ thi được triển khai để kịp thời rút kinh nghiệm và nâng cao năng lực tổ chức.
Về điều kiện tổ chức, Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, địa phương trong việc chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân lực, bảo đảm an ninh, an toàn, phòng ngừa gian lận, nhất là các hình thức gian lận công nghệ cao; đồng thời xây dựng các phương án dự phòng để chủ động xử lý những tình huống phát sinh.
Song song với công tác chuyên môn và tổ chức, ngành chú trọng thông tin, truyền thông đầy đủ, kịp thời để học sinh, phụ huynh nắm rõ quy định, ổn định tâm lý, tạo sự đồng thuận và tin tưởng của xã hội đối với kỳ thi.
Đối với chuyển đổi số, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Quảng Ngãi xác định đây là động lực quan trọng để đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng dạy học, theo đúng tinh thần Nghị quyết 71. Trước hết là đẩy mạnh số hóa trong hoạt động chuyên môn và quản lý nhà trường, mở rộng sử dụng học bạ số, văn bằng số và các nền tảng quản lý nhằm nâng cao tính chính xác, đồng bộ và hiệu quả khai thác dữ liệu.
Cùng với đó, các cơ sở giáo dục được khuyến khích khai thác mạnh kho học liệu số, bài giảng điện tử, nền tảng học tập trực tuyến và thiết bị dạy học hiện đại để làm cho giờ học sinh động hơn, tăng tính tương tác, phát huy năng lực tự học và sáng tạo của học sinh. Ngành cũng chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ giáo viên và học sinh, đồng thời từng bước ứng dụng các công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo, theo hướng an toàn, phù hợp với điều kiện thực tế.
Đối với các khu vực còn khó khăn, tiếp tục ưu tiên đầu tư hạ tầng công nghệ nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận chuyển đổi số, bảo đảm sự công bằng trong giáo dục. Mục tiêu xuyên suốt là chuyển đổi số phải tạo ra thay đổi thực chất trong lớp học và trong quản lý nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục một cách bền vững.
Bên cạnh đó, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Quảng Ngãi chủ động xây dựng lộ trình triển khai thực hiện sử dụng thống nhất sử dụng một bộ sách giáo khoa, chỉ đạo các cơ sở giáo dục chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sẵn sàng triển khai bộ sách giáo khoa thống nhất từ năm học 2026-2027. Việc tổ chức dạy học sẽ bảo đảm tuân thủ chương trình giáo dục phổ thông, phát huy tính chủ động của nhà trường và không làm xáo trộn hoạt động dạy, học.
Về nguồn sách giáo khoa, Sở Giáo dục và Đào tạo đang rà soát nhu cầu thực tế của từng địa phương, từng cơ sở giáo dục để phối hợp với các nhà xuất bản cung ứng đầy đủ, kịp thời. Quan điểm xuyên suốt là không để xảy ra tình trạng thiếu sách khi bước vào năm học mới, đồng thời đặc biệt quan tâm hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và hải đảo.
Song song với đó, công tác tập huấn giáo viên và cán bộ quản lý được triển khai sớm. Dự kiến trong tháng 7/2026, toàn bộ giáo viên sẽ được bồi dưỡng về phương pháp sử dụng bộ sách giáo khoa thống nhất, kết hợp chuẩn bị học liệu và thiết bị dạy học phù hợp. Đây là yếu tố then chốt để bảo đảm việc chuyển đổi diễn ra thuận lợi, không gây gián đoạn chất lượng dạy học.
Với sự chuẩn bị đồng bộ về chuyên môn, nguồn sách và đội ngũ, Sở Giáo dục và Đào tạo tin tưởng việc triển khai sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục, tạo sự ổn định lâu dài và đáp ứng kỳ vọng của xã hội.