Hiện tại, nhiều địa phương đã công bố môn thi thứ ba vào lớp 10 trung học phổ thông năm học 2026-2027. Trong đó, môn Ngoại ngữ được nhiều tỉnh, thành phố lựa chọn cho kỳ thi năm nay. Vấn đề lựa chọn môn thi thứ ba vào lớp 10 cũng nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận.
Nhà giáo Nguyễn Xuân Khang, Chủ tịch Hệ thống Giáo dục Marie Curie (Hà Nội), cho rằng, với những địa phương có số lượng học sinh đăng ký không vượt quá chỉ tiêu, hoàn toàn có thể xét tuyển, không nhất thiết phải tổ chức thi. Trong trường hợp vẫn duy trì thi tuyển, cần cố định môn thi thứ ba trên phạm vi toàn quốc và duy trì ổn định trong nhiều năm. Phương án hợp lý nhất là thi 3 môn Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. [1]
Ý kiến này nhận được sự đồng tình của lãnh đạo nhiều trường trung học cơ sở, khi tiếng Anh đang được định hướng trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học và là kỹ năng thiết yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế và yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.
Cố định môn thi thứ 3 vào lớp 10 là Ngoại ngữ phù hợp với định hướng chính sách
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Lưu Quyết Thắng - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Lê Đức Thọ (phường Hồng Quang, tỉnh Ninh Bình) cho rằng: “Ở góc độ quản lý giáo dục, việc thực hiện Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT về ban hành quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và tuyển sinh trung học phổ thông hiện hành giúp các địa phương chủ động lựa chọn môn thi thứ ba trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, tăng tính linh hoạt trong tổ chức tuyển sinh, phù hợp với điều kiện, đặc thù và thế mạnh giáo dục của từng tỉnh, thành.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng, hiện nay, mục tiêu của Chính phủ là thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045”. Tiếng Anh giờ đây đã trở thành kỹ năng nền tảng, không chỉ cần thiết đối với học sinh phổ thông mà còn đóng vai trò quan trọng trong quá trình học tập của các em ở những bậc học cao hơn cũng như tăng cơ hội nghề nghiệp sau này.
Do đó, tôi cho rằng việc lựa chọn Ngoại ngữ làm môn thi thứ ba cố định trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 là hợp lý và phù hợp với định hướng lâu dài”.
Theo thầy Thắng, tuyển sinh vào lớp 10 là kỳ thi có tính chất sàng lọc đầu vào cho bậc trung học phổ thông, không phải kỳ thi đánh giá toàn diện chương trình giáo dục phổ thông, việc lựa chọn môn thi thứ ba trong kỳ thi này chỉ là một điều kiện đầu vào. Khi bước cấp học mới, học sinh sẽ tiếp tục được định hướng học tập theo năng lực, sở thích cá nhân và định hướng của gia đình, thông qua việc lựa chọn tổ hợp môn phù hợp.
Ngoài ra, việc thống nhất cố định ba môn thi vào lớp 10 là Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ trên phạm vi toàn quốc sẽ tạo thuận lợi cho công tác dạy và học. Học sinh có định hướng học tập ổn định từ sớm, giảm tâm lý bị động, lo lắng do thay đổi môn thi; trong khi các nhà trường chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch giảng dạy và ôn tập theo hướng bài bản, lâu dài.
Cùng bàn về vấn đề này, thầy Phạm Kiều Hưng - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Yên Lạc (xã Tam Hồng, tỉnh Phú Thọ) nhận định, đề xuất lựa chọn Ngoại ngữ là môn thi thứ ba cố định trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 là phù hợp với tình hình thực tế hiện nay. Đây là môn học có tính phổ cập, ổn định và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
Thứ nhất, hiện nay, ngoài Ngoại ngữ, môn thi thứ ba có thể là các môn khoa học tự nhiên hoặc khoa học xã hội. Tuy nhiên, mỗi học sinh có năng lực, sở trường khác nhau, nếu chọn môn tự nhiên thì học sinh có năng lực nổi trội về môn xã hội sẽ gặp khó, và ngược lại.
Thứ hai, tiếng Anh không chỉ là môn học có tính phổ cập cao mà còn gắn chặt với định hướng phát triển năng lực, phẩm chất học sinh bậc trung học cơ sở. Toán và Ngữ văn là hai môn học nền tảng, được duy trì xuyên suốt các cấp học; trong khi đó, môn tiếng Anh cũng đã được triển khai đồng bộ ngay từ khi các em học tiểu học, giúp học sinh có quá trình tiếp cận liên tục, không bị gián đoạn khi bước vào giai đoạn ôn thi chuyển cấp.
Đặc biệt, trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang hướng tới mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, việc học tiếng Anh không chỉ mang tính bắt buộc mà còn xuất phát từ nhu cầu tự thân của người học và yêu cầu thực tiễn của xã hội trong quá trình hội nhập quốc tế.
Đồng tình với quan điểm trên, thầy Bùi Duy Quốc - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Hòa Khánh, thành phố Đà Nẵng) đánh giá: “Ở góc độ cá nhân, tôi ủng hộ việc cố định môn thi thứ ba vào lớp 10 là Ngoại ngữ. Bên cạnh hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, việc lựa chọn Ngoại ngữ là phù hợp trong bối cảnh tiếng Anh ngày càng giữ vai trò quan trọng và đã trở thành môn học bắt buộc trong các nhà trường, đáp ứng yêu cầu thực tiễn hiện nay.
Trên thực tế, dù học tập và làm việc ở lĩnh vực hay ngành nghề nào, ngoại ngữ vẫn là kỹ năng cần thiết. Có học sinh có năng khiếu môn khoa học tự nhiên, có học sinh lại có năng khiếu khoa học xã hội. Song, dù các em có năng khiếu về môn học nào thì Ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh giữ vai trò vô cùng quan trọng và bổ trợ rất nhiều cho công việc của các em sau này.
Vì vậy, Ngoại ngữ cần được đặt ở vị trí ưu tiên hơn để học sinh nhận thức rõ tầm quan trọng của môn học.
Bên cạnh đó, việc cố định ba môn thi vào lớp 10 là Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ sẽ bảo đảm tính công bằng cho học sinh trên cả nước và công bằng giữa các khóa học”.
Học sinh sẽ không học lệch nếu nhà trường thực hiện tốt công tác quản lý
Đề xuất cố định môn thi thứ ba trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 là môn Ngoại ngữ nhận được nhiều ủng hộ từ lãnh đạo trường trung học cơ sở. Song, một số ý kiến bày tỏ lo ngại học sinh sẽ chỉ tập trung học ôn vào 3 môn thi, từ đó xem nhẹ các môn học còn lại. Tuy nhiên, theo lãnh đạo một số trường, vấn đề này cần được nhìn nhận một cách đầy đủ và khách quan hơn, tránh những đánh giá phiến diện.
Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Bỉnh Khiêm cho hay, thực tế, việc học tập của học sinh không chỉ gói gọn trong ba môn thi. Để đánh giá học sinh cần dựa vào cả quá trình 4 năm học trung học cơ sở, đặc biệt là kết quả học tập của từng năm học dựa trên điểm trung bình từng môn. Do đó, tất cả môn học trong chương trình đều có vai trò quan trọng, kết quả học tập được phản ánh qua điểm số và học bạ. Nếu học sinh bỏ bê môn học ngoài môn thi sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến kết quả học tập của cả cấp học.
Việc học sinh có học lệch hay không phụ thuộc rất lớn vào công tác quản lý và định hướng của nhà trường. Khi ban giám hiệu chú trọng tổ chức dạy học đầy đủ, đồng thời tăng cường tuyên truyền, tư vấn để phụ huynh và học sinh hiểu rõ vai trò của tất cả các môn học, thì việc học tập của các em sẽ diễn ra cân đối.
Chia sẻ về công tác dạy và ôn tập cho học sinh lớp 9 chuẩn bị thi vào lớp 10 năm học 2026-2027, thầy Quốc cho biết: “Sau khi có kết quả kiểm tra học kỳ I, nhà trường đã tiến hành rà soát, phân loại học sinh theo năng lực để bồi dưỡng kịp thời với từng nhóm đối tượng học sinh.
Với ba môn thi vào lớp 10 là Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ theo công bố của Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Đà Nẵng, nhà trường chú trọng hơn đến việc bổ sung kiến thức cho học sinh chưa đạt kết quả như kỳ vọng, nhằm giúp các em chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi chuyển cấp quan trọng này”.
Trước lo ngại học sinh sẽ học lệch khi kỳ thi vào lớp 10 cố định ba môn, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Yên Lạc cho rằng, điều này phụ thuộc chủ yếu vào công tác quản lý của nhà trường. Ngoài 3 môn thi, những môn học trong chương trình vẫn phải được triển khai đầy đủ, đúng kế hoạch. Việc dạy và học chỉ bị ảnh hưởng khi công tác quản lý chưa được thực hiện nghiêm túc.
Ngoài ra, hiện nay, trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, hai môn Toán và Ngữ văn đã được cố định; môn thi thứ ba do các Sở Giáo dục và Đào tạo lựa chọn và công bố trước ngày 31/3 hàng năm, với mục tiêu khuyến khích học sinh chú trọng học tập toàn diện các môn học. Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai tại trường, việc công bố môn thi thứ ba vào thời điểm này cũng đặt ra không ít khó khăn cho học sinh.
Cụ thể, thời điểm công bố môn thi thứ ba chậm nhất vào cuối tháng 3 là khá muộn. Do đó, nếu có thể cố định một môn thi duy nhất trên toàn quốc sẽ tạo điều kiện cho học sinh xây dựng lộ trình học tập dài hạn và xuyên suốt, tránh bị động vào việc dự đoán môn thi thứ ba.
Tài liệu tham khảo
[1] https://anninhthudo.vn/thi-sinh-cho-doi-chot-mon-thi-va-lich-thi-tuyen-sinh-lop-10-nam-hoc-2026-2027-post636077.antd