Ở những mùa xét tuyển đại học trước, thí sinh được đăng ký không giới hạn số nguyện vọng. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, khi lựa chọn quá nhiều nguyện vọng, thí sinh có thể "loạn" thông tin, không tập trung nghiên cứu kỹ đề án tuyển sinh của trường... còn phía cơ sở giáo dục sẽ gặp khó trong dự báo số lượng nhập học thực tế.
Chính vì thế, trong dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến điều chỉnh quy định, thí sinh được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo của các cơ sở đào tạo khác nhau, nhưng phải sắp xếp các nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp.
Về nội dung này, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Trần Thu Thủy - Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Hà Tĩnh cho hay, quy định trong Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 về việc thí sinh được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng và phải sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp là hợp lý và phù hợp với thực tiễn tuyển sinh những năm gần đây.
Thực tế cho thấy, phần lớn thí sinh trúng tuyển đều nằm trong 10 nguyện vọng đầu, trong khi tỷ lệ trúng tuyển ở các nguyện vọng trên 10 hoặc từ các đợt bổ sung là rất thấp. Do đó, việc giới hạn số lượng nguyện vọng không làm giảm cơ hội trúng tuyển thực chất của thí sinh, mà còn giúp giảm tình trạng đăng ký tràn lan, hạn chế quá tải hệ thống lọc ảo và nhiễu dữ liệu xét tuyển.
Qua công tác tuyển sinh năm 2025 vừa qua của nhà trường, có những thí sinh đăng ký rất nhiều nguyện vọng. Tuy nhiên, kết quả trúng tuyển vẫn chủ yếu tập trung ở các nguyện vọng đầu.
Điều này cho thấy, việc giới hạn nguyện vọng và yêu cầu sắp xếp thứ tự ưu tiên trong Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 là phù hợp với thực tiễn và không gây bất lợi cho thí sinh.
"Theo tôi, quy định này buộc thí sinh phải cân nhắc kỹ hơn khi đăng ký nguyện vọng. Từ đó xây dựng chiến lược lựa chọn nguyện vọng dựa trên năng lực học tập, sở thích cá nhân và khả năng trúng tuyển, góp phần nâng cao tính công bằng và minh bạch trong tuyển sinh", cô Thủy chia sẻ.
Trước câu hỏi về việc là một cơ sở giáo dục đại học địa phương như Trường Đại học Hà Tĩnh, nếu triển khai nội dung trên có tác động đến công tác tuyển sinh của nhà trường ra sao, cô Trần Thu Thủy cho biết, việc giới hạn đăng ký nguyện vọng của thí sinh có nghĩa là thí sinh đăng ký nguyện vọng có chọn lọc hơn sẽ giúp nhà trường giảm tình trạng đăng ký ảo, song nhà trường cũng sẽ phải chủ động hơn trong công tác dự báo, xây dựng kế hoạch tuyển sinh và tư vấn hướng nghiệp cho thí sinh.
"Theo tôi, khi sắp xếp nguyện vọng, thí sinh cần xác định rõ nguyện vọng 1 là nguyện vọng mong muốn nhất, bởi hệ thống xét tuyển sẽ xét từ trên xuống và dừng lại ở nguyện vọng trúng tuyển đầu tiên.
Vì vậy, thứ tự nguyện vọng cần phản ánh đúng định hướng lựa chọn nghề nghiệp của bản thân, tránh đăng ký theo tâm lý an toàn. Và tất nhiên, thí sinh cần cân nhắc chọn lọc kỹ về ngành, chương trình học", cô Thủy chia sẻ.
Theo nhận định của Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Hà Tĩnh, riêng đối với các chương trình đào tạo giáo viên, việc dự thảo quy định chỉ xét tuyển các nguyện vọng từ 01 đến 03 là cần thiết và phù hợp. Quy định này giúp người học xác định rõ mục tiêu theo nghề, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo sư phạm như Trường Đại học Hà Tĩnh chủ động hơn trong việc xác định quy mô tuyển sinh gắn với nhu cầu sử dụng giáo viên của xã hội.
Cùng bàn về nội dung này trong dự thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Việt Hùng - Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Tây Bắc cho hay, việc thu hẹp số lượng nguyện vọng sẽ giúp giảm tải cho hệ thống lọc ảo.
"Quan trọng hơn là theo dữ liệu những năm gần đây cho thấy 98,5% thí sinh trúng tuyển nằm trong nhóm 10 nguyện vọng đầu, tỷ lệ trúng tuyển từ nguyện vọng 11 trở đi chỉ khoảng 1%", thầy Hùng nhận định.
Chia sẻ về việc xét tuyển nguyện vọng của thí sinh dự tuyển vào nhà trường năm 2025, thầy Hùng cho biết, phần lớn thí sinh trúng tuyển vào trường thường đăng ký từ 5 đến 8 nguyện vọng, trong đó thí sinh trúng tuyển chủ yếu nằm ở nguyện vọng từ 1 đến 4, nhiều nhất là nguyện vọng 4.
"Qua phân tích dữ liệu, tỉ lệ trúng tuyển và nhập học của nhóm này vào các nguyện vọng từ 15 trở đi là cực kỳ thấp. Khi đăng ký quá nhiều nguyện vọng, thí sinh thường rơi vào tâm lý "loạn" thông tin, không tập trung nghiên cứu kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, dẫn đến việc chọn sai tổ hợp hoặc thiếu các điều kiện sơ tuyển cần thiết. Do đó, khi giới hạn số lượng nguyện vọng không làm mất đi cơ hội của các em mà chỉ giúp các em tập trung nguồn lực vào những lựa chọn có khả năng trúng tuyển và phù hợp nhất", thầy Hùng nói.
Thầy Hùng cho biết thêm, khi giới hạn số lượng nguyện vọng của thí sinh sẽ giúp nhà trường giảm tỉ lệ "ảo", tăng tính thực chất.
Trước đây, khi thí sinh được đăng ký nguyện vọng không giới hạn, nhiều thí sinh ở địa phương có tâm lý muốn chọn hàng chục lựa chọn nguyện vọng tại các thành phố lớn. Điều này tạo ra tỉ lệ "ảo" cao về nguyện vọng cho nhà trường vì đơn vị ở vùng cao, và khiến đơn vị khó dự báo số lượng nhập học thực tế.
"Với sự điều chỉnh này trong quy chế tuyển sinh 2026, công tác xét tuyển của nhà trường qua lọc ảo được dự đoán sẽ có phần thuận lợi hơn", thầy Hùng chia sẻ.
Phó giáo sư, Tiến sĩ Vũ Việt Hùng có một số lưu ý với thí sinh nếu nội dung trên được thông qua, các em hãy tuân thủ một số nguyên tắc sau khi lựa chọn nguyện vọng. Cụ thể:
Nguyên tắc số 1: Đặt ngành học yêu thích nhất ở nguyện vọng 1. Hệ thống xét trúng tuyển từ trên xuống, nên nếu đã đỗ nguyện vọng cao thì các nguyện vọng thấp hơn sẽ tự động bị hủy. Do vậy thí sinh cần phải cân nhắc kỹ điều này.
Nguyên tắc 2: Thí sinh hãy chia 10 nguyện vọng thành 3 nhóm. Trong đó, nhóm Ước mơ (nguyện vọng 1, 2, 3) là ngành yêu thích, điểm chuẩn có thể cao hơn năng lực một chút; Nhóm Vừa sức (nguyện vọng 4, 5, 6, 7) là ngành có điểm chuẩn tương đương năng lực; Nhóm An toàn (nguyện vọng 8, 9, 10) là ngành có khả năng đỗ cao để đảm bảo an toàn.
"Thí sinh cần chọn ngành trước, chọn trường sau. Các em đừng vì chọn một cái tên trường nào đó có tiếng, mà đăng ký vào ngành mình không thích. Đồng thời, thí sinh cần cân nhắc tài chính và cơ hội việc làm, và để giải quyết bài toán này, thí sinh có thể lưu ý đến các ngành được địa phương đặt hàng hoặc có nhu cầu nhân lực vùng cao lớn (lợi thế của trường)", thầy Hùng chia sẻ.
Theo thầy Nguyễn Tiến Dũng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hà Nội, việc Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 quy định thí sinh được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng sắp xếp theo thứ tự ưu tiên vào các chương trình đào tạo của các cơ sở đào tạo khác nhau là sự điều chỉnh hợp lý, giúp hạn chế tình trạng đăng ký tràn lan, không có trọng tâm.
Thí sinh sẽ cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng về các ngành đào tạo phù hợp với sở trường, năng lực và nguyện vọng cũng như thiên hướng nghề nghiệp của bản thân để có sự lựa chọn tốt nhất.