Những ngày vừa qua, câu chuyện sửa điểm của một số giáo viên tại Trường Trung học phổ thông Tô Hiến Thành (Thanh Hóa) được phản ánh qua các phương tiện thông tin đại chúng thu hút sự quan tâm không nhỏ. Việc sửa điểm kiểm tra của học sinh không chỉ đơn thuần là vi phạm quy chế chuyên môn, làm sai lệch kết quả học tập của học sinh mà còn cho thấy vấn đề cần quan tâm trong việc quản lý phần mềm điểm điện tử của nhà trường.
Thực ra, việc quản lý điểm việc nhập điểm của giáo viên ở các trường phổ thông hiện nay khá đơn giản- nếu được làm khoa học, khách quan, phân quyền rõ ràng ngay từ đầu năm học. Giáo viên nhập điểm sai, muốn sửa điểm lại cho đúng đều phải báo cáo, giải trình rõ ràng. Việc sửa điểm cho học sinh nếu ban giám hiệu chưa cho phép, giáo viên không thể tự ý sửa được.
Cách quản lý nhập điểm ở các trường phổ thông đang được thực hiện ra sao?
Việc nhập điểm thường xuyên, định kỳ, điểm danh học sinh trên phần mềm điện tử đã được đa phần các trường học triển khai nhiều năm nên cơ bản giáo viên khá thuần thạo các công việc. Giáo viên chỉ cần nhập điểm đúng cột, đúng môn, đúng lớp thì hệ thống phần mềm sẽ tính toán các phần còn lại phục vụ cho việc tính toán điểm số, danh hiệu, báo cáo…
Muốn làm khoa học, ngay từ đầu năm học, bộ phận chuyên môn của nhà trường phải triển khai đồng bộ các công việc vì phần mềm có sự liên quan mật thiết giữa phân công dạy lớp, phân quyền nhập điểm.
Đầu tiên, việc phân công dạy lớp của giáo viên được thể hiện rõ ràng ở từng lớp. Khi phân công lớp dạy cho giáo viên, phần mềm sẽ tự nhảy vào phân quyền nhập điểm. Có nghĩa, lớp đó chỉ có giáo viên được phân quyền mới được nhập điểm.
Tiếp đến là các tổ chuyên môn sẽ lên lịch kiểm tra thường xuyên, định kỳ của môn học mình phụ trách. Đến thời điểm nhập điểm, giáo viên bộ môn sẽ nhập điểm lên phần mềm. Tổ trưởng, tổ phó chuyên môn sẽ kiểm tra, nhắc nhở giáo viên vào đúng quy định.
Khi giáo viên nhập điểm theo kế hoạch của nhà trường phê duyệt vào thời điểm quy định. Giáo viên nhập xong, ban giám hiệu (phó hiệu trưởng chuyên môn) sẽ thực hiện khóa cột điểm. Khi cột điểm bị khóa, giáo viên muốn sửa điểm phải báo cáo ban giám hiệu mở khóa mới sửa được.
Việc sửa điểm phải có minh chứng cụ thể, sửa điểm vì giáo viên nhập sai hay vì lý do gì. Nếu giải trình thuyết phục, đúng quy định thì mới được sửa điểm.
Nếu khi nhà trường chưa khóa điểm, giáo viên tự ý sửa điểm sẽ có lịch sử sửa điểm. Ban giám hiệu, tổ trưởng kiểm tra sẽ nhìn thấy lịch sử sửa điểm. Những vấn đề sai sót sẽ được nhìn thấy rất rõ ràng.
Đối với bài kiểm tra định kỳ, mỗi học kỳ có 2 bài (giữa kỳ, cuối kỳ) và thường kiểm tra tập trung. Trước khi nhập điểm, có tiết trả bài, giáo viên trả bài cho học sinh mới vào sổ điểm cá nhân. Từ sổ điểm cá nhân, giáo viên mới nhập lên phần mềm.
Khi giáo viên nhập điểm lên phần mềm cũng đồng nghĩa học sinh sẽ xem được. Nếu sai sót, học sinh sẽ báo cho giáo viên sửa.
Mỗi học kỳ, các tổ chuyên môn đều có kiểm tra hồ sơ sổ sách của giáo viên. Trong hồ sơ cá nhân, có sổ điểm nên tổ trưởng, tổ phó có thể so sánh với điểm phần mềm điện tử.
Vì vậy, nếu được làm chặt chẽ từ đầu năm học, những sai sót về điểm số gần như không có. Những sai sót về sửa điểm - nếu đúng quy định thì không sao. Nếu sửa sai quy định rất dễ bị phát hiện. Người kiểm tra chỉ cần kiểm tra lịch sử nhập điểm, cột nào sai sẽ hiện hữu cụ thể, rõ ràng.
Cách làm hiệu quả và ít sai sót khi nhập điểm, quản lý điểm điện tử
Hiện nay, chỉ có bài kiểm tra cuối kỳ, nhà trường mới thu lại để lưu trữ sau khi giáo viên phát bài, lấy điểm và vào sổ điểm cá nhân. Các bài kiểm tra giữa kỳ và thường xuyên thì giáo viên phát trả cho học sinh luôn. Trong khi, gần như phụ huynh, học sinh nào cũng đăng ký điểm điện tử nên dễ dàng theo dõi điểm học sinh.
Bình thường, điểm số của học sinh được làm rất chặt chẽ và cũng khá đơn giản. Việc kiểm tra không phải dồn dập trong một thời điểm mà thường có kế hoạch cụ thể của từng tổ chuyên môn, từng nhà trường. Vì thế, những sai sót về điểm số gây nhiều băn khoăn.
Bởi lẽ, các trường đều phân quyền chặt chẽ trên phần mềm. Giáo viên bộ môn nhập điểm trong thời gian cho phép; không được tự ý sửa điểm sau khi đã nhập lên phần mềm; không được tự ý xóa cột điểm khi đã nhập, đã lưu. Đặc biệt, khi nhà trường đã khóa điểm, giáo viên không thể nào vào nhập được.
Giáo viên muốn sửa điểm, bắt buộc phải báo qua nhà trường và thường phải có biên bản. Quy trình nhập điểm theo các bước: giáo viên nhập - hệ thống khóa - ban giám hiệu, tổ trưởng kiểm soát chặt chẽ.
Khi kiểm tra chuyên đề, kiểm tra chuyên môn, người kiểm tra sẽ bật lịch sử chỉnh sửa. Lịch sử đã ghi lại hiện hữu: ai sửa; sửa lúc nào; điểm số từ bao nhiêu thành bao nhiêu điểm. Nên khi cần thanh tra, kiểm tra nội bộ sẽ dễ dàng truy xuất được ngay - đây là yêu cầu bắt buộc trong quản trị số phần mềm điểm điện tử.
Vì thế, việc xây dựng cơ chế phân quyền, chốt điểm và kiểm soát chỉnh sửa trên phần mềm điện tử không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là bước quan trọng trong đổi mới quản trị nhà trường theo hướng minh bạch, chuyên nghiệp và hiện đại. Đây là nền tảng góp phần nâng cao chất lượng đánh giá học sinh, củng cố niềm tin của phụ huynh và xã hội đối với nhà trường trong tiến trình chuyển đổi số giáo dục.
Những việc sửa điểm của giáo viên, nhà trường nếu có sai sót, cấp quản lý không khó để tìm ra vấn đề. Bởi việc sửa điểm trên phần mềm điểm điện tử luôn lưu lại trên hệ thống và dễ dàng truy vết ra. Hơn nữa, sau khi giáo viên bộ môn nhập điểm theo lịch, nhà trường đã khóa điểm thì làm sao giáo viên có thể tự ý sửa điểm theo ý mình được. Vậy nên, việc sửa điểm của một số giáo viên được phản ánh trong thời gian qua vẫn rất cần làm rõ để tránh gây những băn khoăn.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.