Vừa qua, một số vụ việc liên quan giáo viên can thiệp vào bài kiểm tra, sửa điểm thi trên hệ thống phần mềm làm thay đổi kết quả đánh giá của học sinh thu hút nhiều sự quan tâm. Đến nay, chưa có kết luận cuối cùng về nguyên nhân của những vụ việc này, hy vọng cơ quan chức năng sẽ làm rõ nguyên nhân để đảm bảo môi trường giáo dục minh bạch, công bằng.
Người viết là một giáo viên phổ thông xin có đôi điều chia sẻ xung quanh vụ việc giáo viên tiếng Anh tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ (phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai) sửa bài kiểm tra học sinh. Đáng chú ý, lãnh đạo nhà trường chia sẻ với báo chí rằng, qua xác minh ban đầu về nguyên nhân dẫn tới hành động trên, giáo viên tự ý sửa bài kiểm tra vì cho rằng lớp có nhiều bạn đạt điểm thi cao, sợ học sinh chủ quan nên can thiệp vào điểm số [1]. Lý do này rất thiếu thuyết phục với dư luận và là giáo viên, tôi cũng thấy khó chấp nhận nguyên nhân được nêu ra.
Không thể lấy lý do "sợ học sinh chủ quan" biện minh cho hành vi vi phạm
Trong giáo dục hiện đại, điểm số là thước đo năng lực học sinh tại một thời điểm. Việc đánh giá là để giúp học sinh thay đổi theo chiều hướng tiến bộ. Vì vậy, nếu giáo viên có tư duy lệch lạc với quan điểm này là hết sức sai lầm.
Theo Điều 2, 3 Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định đánh giá học sinh tiểu học nêu rõ, đánh giá định kỳ là xác định mức độ học tập của học sinh sau một giai đoạn. Từ đó, đối chiếu với yêu cầu cần đạt của chương trình, giáo viên sẽ điều chỉnh hoạt động dạy và học trong thời gian tới nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Giáo viên đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh; coi trọng việc động viên, khuyến khích sự cố gắng trong học tập của các em; không so sánh học sinh với nhau.
Quan điểm giáo dục đã rõ ràng, mục đích đánh giá cụ thể. Trong đó, điểm số là kết quả nỗ lực học tập của học sinh trong một học kỳ. Hơn cả học sinh, giáo viên phải rất mừng khi học sinh làm được bài và phấn khởi khi cho điểm tốt đúng với năng lực các em. Đó là niềm vui, động lực để thầy cô giảng dạy không mệt mỏi.
Ngoài ra, với trách nhiệm và tình thương, giáo viên phải động viên, khuyến khích và bồi dưỡng thêm cho học sinh giỏi. Nhưng ngược lại, cô giáo đã tìm cách hạ điểm học sinh với tư duy “sợ học sinh chủ quan” là điều thật sự khó hiểu đối với nhiều nhà giáo. Việc này đang đi ngược lại thước đo năng lực, đi ngược lại quy định về đánh giá. Đồng thời phản ánh tư duy phản sư phạm lỗi thời, trái lại với tinh thần nhân văn của giáo dục.
Nếu cô giáo muốn học sinh không chủ quan, lơ là trong học tập thì nên sử dụng nghiệp vụ sư phạm sẽ tốt hơn. Chẳng hạn, cô giáo có thể nâng cao yêu cầu về tư duy, hoặc đặt ra tiêu chuẩn cao hơn để khuyến khích những em giỏi.
Đừng để học sinh mất niềm tin vào giáo viên
Trong xã hội, không có nghề nào được tôn vinh lớn như nghề giáo. Người thầy được ví như “người cầm cân nảy mực” trong lớp học. Mọi hành vi của thầy cô đều cần chuẩn chỉnh, kiến thức của thầy cô phải sâu sắc để mỗi thầy cô là một tấm gương sáng cho học trò noi theo. Nhưng nếu cái cân đó bị cố tình làm lệch từ những giáo viên lệch chuẩn thì sẽ gây nhiều tâm tư, bất an, bởi một giáo viên không tốt có thể ảnh hưởng đến vài chục thế hệ học sinh.
Vì vậy, dù là một giáo viên, tôi cũng thấy rất khó chấp nhận với lời giải trình của giáo viên về lý do can thiệp vào bài kiểm tra của học sinh dẫn đến điểm số của các em bị thấp đi. Cách biện minh ấy khiến người ta hoài nghi về năng lực sư phạm, chuẩn mực đạo đức nhà giáo của vị giáo viên này.
Đạo đức nhà giáo là quan trọng nhất, mà nền tảng là sự trung thực và lòng tự trọng. Giá trị của nghề giáo là ở nhân cách, tinh thần học tập và tình yêu nghề, yêu trò; kiến thức là con đường học tập suốt đời. Ai trong chúng ta cũng từng có những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường. Một thầy cô có cách sống tử tế, nghiệp vụ sư phạm tốt chắc chắn là thần tượng của không ít thế hệ học trò. Vì vậy, một nhà giáo vi phạm đạo đức nghề nghiệp tối thiểu rất khó nhận được sự cảm thông của học sinh, phụ huynh.
Chương trình Giáo dục phổ thông bồi dưỡng 5 phẩm chất cho người học là trung thực, trách nhiệm, chăm chỉ, yêu nước và nhân ái. Cô giáo sẽ dạy học sinh của mình về lòng trung thực như thế nào khi hành động như vậy?
Là một nhà giáo, tôi cũng như hàng triệu thầy cô, những nhà quản lý giáo dục đang nỗ lực từng ngày, từng giờ để tạo lập môi trường giáo dục hạnh phúc. Vì thế, hành vi trên của giáo viên khiến tôi không khỏi bức xúc. Hành vi lệch chuẩn của một cá nhân nhưng đã gây ảnh hưởng không tốt đến nhiều nhà giáo khác.
Gần đây nhất, Thông tư số 03/2026/TT-BGDĐT quy định về quy tắc ứng xử của nhà giáo trong cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân có hiệu lực từ ngày 30/1/2026 cũng nêu rõ, nhà giáo không phân biệt đối xử giữa những người học dưới mọi hình thức; không xúc phạm, gây tổn thương, trù dập, định kiến, bạo hành, xâm hại người học dưới mọi hình thức và báo cáo kịp thời với lãnh đạo, cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện người học bị bạo lực, xâm hại; không ép buộc người học tham gia các hoạt động mang tính chất tự nguyện; không công khai thông tin của người học trái quy định; không gian lận, cố ý làm sai lệch kết quả trong các hoạt động tuyển sinh, đánh giá người học. Vì vậy, tôi mong rằng mỗi giáo viên ngoài trau dồi về chuyên môn, cần hiểu đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm của mình được quy định trong các văn bản pháp luật, hướng dẫn để làm đúng, làm đủ góp phần tạo ra thêm nhiều ngôi trường hạnh phúc.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.
Tài liệu tham khảo:
[1]https://tuoitre.vn/vu-co-giao-sua-bai-kiem-tra-hoc-sinh-tu-dung-thanh-sai-hieu-truong-noi-gi-20260127142241655.htm