Dự thảo nhằm cụ thể hóa chủ trương, định hướng tại các Nghị quyết của Đảng về giảng viên đồng cơ hữu trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học. Đồng thời, hướng dẫn thi hành Luật Giáo dục Đại học năm 2025 tại Khoản 2 Điều 29; Luật Giáo dục Nghề nghiệp năm 2025 tại Khoản 3 Điều 21 về giảng viên đồng cơ hữu.
Bất cập trong quản lý giảng viên thỉnh giảng
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, thực tiễn hoạt động đào tạo tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học cho thấy đội ngũ giảng viên giữ vai trò then chốt trong việc bảo đảm chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học. Bên cạnh giảng viên cơ hữu, giảng viên thỉnh giảng cũng có vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn nhân lực giảng dạy, đặc biệt đối với các ngành, lĩnh vực đặc thù, các học phần chuyên sâu, nội dung cập nhật kiến thức thực tiễn, công nghệ mới hoặc gắn với yêu cầu của thị trường lao động.
Việc sử dụng giảng viên thỉnh giảng góp phần nâng cao tính linh hoạt trong tổ chức đào tạo, tận dụng được kinh nghiệm chuyên môn, năng lực nghiên cứu, quản lý và thực tiễn nghề nghiệp của các chuyên gia, nhà khoa học đang công tác tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hoặc cơ sở giáo dục khác. Tuy nhiên, do đặc thù làm việc theo hợp đồng ngắn hạn, theo học phần hoặc theo thời vụ, đội ngũ giảng viên thỉnh giảng có mức độ gắn bó hạn chế với cơ sở giáo dục.
Bên cạnh đó, tính không ổn định của đội ngũ giảng viên thỉnh giảng còn thể hiện ở việc khó kiểm soát khối lượng công việc, thời gian giảng dạy, trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ chuyên môn.
Vì vậy, trong thực tiễn quản lý, đội ngũ giảng viên thỉnh giảng cần được xác định là lực lượng bổ trợ, có vai trò hỗ trợ và tăng cường cho đội ngũ giảng viên cơ hữu, nhưng không thể thay thế vai trò nòng cốt, ổn định và lâu dài của đội ngũ giảng viên cơ hữu trong việc bảo đảm chất lượng và phát triển bền vững của cơ sở giáo dục đại học.
Đối với giảng viên đồng cơ hữu, đây là lực lượng thường xuyên tham gia xây dựng và triển khai chương trình đào tạo, hướng dẫn người học, thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, tham gia công tác quản lý, bảo đảm chất lượng và kiểm định giáo dục. Tuy nhiên, hiện nay chưa có văn bản quy phạm pháp luật quy định cụ thể về tiêu chuẩn, việc sử dụng, quản lý và chính sách đối với giảng viên đồng cơ hữu, dẫn đến khó khăn trong việc xác định trách nhiệm pháp lý, phân bổ thời gian làm việc, khối lượng giảng dạy, nghĩa vụ nghiên cứu khoa học cũng như tính toán các điều kiện bảo đảm chất lượng theo quy định.
Việc làm rõ tư cách giảng viên đồng cơ hữu tại một cơ sở giáo dục, tại một thời điểm, được xác định là cần thiết nhằm bảo đảm tính ổn định của đội ngũ, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho công tác kiểm tra, giám sát và xử lý trách nhiệm khi xảy ra vi phạm.
Do đó, việc quy định cụ thể về giảng viên đồng cơ hữu xuất phát từ yêu cầu thực tiễn quản lý, bảo đảm chất lượng đào tạo và phù hợp với xu hướng hoàn thiện khung pháp lý về giáo dục đại học trong giai đoạn hiện nay. Trên cơ sở đó, việc Chính phủ ban hành Nghị định quy định về giảng viên đồng cơ hữu trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học được xác định là cần thiết, bảo đảm căn cứ chính trị, căn cứ pháp lý nhằm khắc phục những bất cập còn tồn tại và xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo.
Giảng viên đồng cơ hữu: được tính là giảng viên cơ hữu, chịu định mức và hưởng phụ cấp theo giờ dạy
Dự thảo Nghị định gồm 4 chương, 17 điều. Trong đó, Chương I (3 điều) quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và nguyên tắc sử dụng giảng viên đồng cơ hữu. Chương II (3 điều) quy định nghĩa vụ, quyền và trách nhiệm đạo đức nghề nghiệp của giảng viên đồng cơ hữu. Chương III (9 điều) quy định về tiêu chuẩn; hợp đồng lao động; chấm dứt hợp đồng lao động; đánh giá; đào tạo, bồi dưỡng; tôn vinh, khen thưởng; kỷ luật; chế độ làm việc và phụ cấp ưu đãi đối với giảng viên đồng cơ hữu. Chương IV (2 điều) quy định về nguồn kinh phí, điều khoản áp dụng và trách nhiệm thi hành.
Theo Dự thảo, Nguyên tắc sử dụng giảng viên đồng cơ hữu được xác định như sau:
Giảng viên đồng cơ hữu được tính là giảng viên cơ hữu của cơ sở giáo dục nơi ký hợp đồng để phục vụ công tác kiểm định chất lượng, bảo đảm điều kiện mở ngành, tổ chức đào tạo theo quy định của pháp luật về giáo dục và đào tạo. Mỗi viên chức chỉ được là giảng viên đồng cơ hữu của một cơ sở giáo dục tại cùng một thời điểm. Việc quản lý, đánh giá, khen thưởng, kỷ luật giảng viên đồng cơ hữu phải có sự phối hợp bằng văn bản giữa cơ sở giáo dục và đơn vị quản lý trực tiếp viên chức; không làm gián đoạn, trùng lặp hoặc mâu thuẫn trong việc thực hiện chế độ, chính sách đối với viên chức làm giảng viên đồng cơ hữu.
Dự thảo Nghị định quy định, giảng viên đồng cơ hữu được giảng dạy, giáo dục phù hợp chuyên môn đào tạo; chủ động phân phối thời lượng, sắp xếp nội dung chương trình,... Giảng viên đồng cơ hữu được nghiên cứu khoa học, chuyển giao sản phẩm nghiên cứu khoa học và hưởng các chính sách ưu đãi trong hoạt động nghiên cứu theo quy định; được tôn trọng, bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm và đối xử bình đẳng trong hoạt động nghề nghiệp và phát triển nghề nghiệp.
Ngoài ra, giảng viên đồng cơ hữu được xem xét đưa vào quy hoạch, bổ nhiệm chức danh lãnh đạo, quản lý tại cơ sở giáo dục; được xem xét bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật.
Về chế độ làm việc, Dự thảo quy định định mức giờ chuẩn giảng dạy của giảng viên đồng cơ hữu phải bảo đảm tối thiểu 25% và không quá 50% định mức theo quy định về chế độ làm việc của vị trí việc làm tương ứng với chức danh giảng viên. Thủ trưởng cơ sở giáo dục căn cứ mục tiêu, chiến lược phát triển, đặc thù môn học, ngành học và điều kiện cụ thể để quyết định thời gian làm việc, định mức giờ chuẩn giảng dạy trong một năm học; đồng thời quy định việc quy đổi nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và các hoạt động chuyên môn khác ra giờ chuẩn cho phù hợp. Trường hợp giảng viên đồng cơ hữu dạy vượt số giờ định mức thì được trả tiền lương dạy thêm giờ theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Dự thảo cũng quy định giảng viên đồng cơ hữu được hưởng phụ cấp ưu đãi theo nghề; mức phụ cấp được tính dựa trên tổng số giờ giảng dạy tại cơ sở giáo dục, cụ thể như sau:
Khái niệm giảng viên đồng cơ hữu được xác định cụ thể trong Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025 và Luật Giáo dục đại học năm 2025.
Theo Khoản 3 Điều 21 Luật Giáo dục Nghề nghiệp năm 2025: “...3. Giảng viên đồng cơ hữu là viên chức đang công tác tại đơn vị sự nghiệp công lập (trừ cơ sở giáo dục công lập), có trình độ cao hoặc tài năng, năng khiếu đặc biệt hoặc kỹ năng nghề cao và được cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập giao nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu như giảng viên cơ hữu”.
Khoản 2 Điều 29 Luật Giáo dục Đại học năm 2025 quy định: “2. Giảng viên đại học bao gồm giảng viên cơ hữu, giảng viên đồng cơ hữu, giảng viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu, giảng viên thỉnh giảng. Giảng viên đồng cơ hữu là viên chức có trình độ tiến sĩ của tổ chức khoa học và công nghệ công lập trừ cơ sở giáo dục đại học, được giao nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học như giảng viên cơ hữu tại cơ sở giáo dục đại học công lập”.