Bước sang năm 2026, ngành giáo dục và đào tạo đứng trước yêu cầu phát triển mới, cao hơn và toàn diện hơn. Đặc biệt, giai đoạn tới sẽ là một thời cơ mới cho lĩnh vực giáo dục và đào tạo khi cùng lúc (từ ngày 01/01/2026) thực thi 4 luật, 2 nghị quyết đặc thù cho ngành: Luật Nhà giáo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Giáo dục (Luật số 123/2025/QH15); Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) (Luật số 124/2025/QH15); Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) (Luật số 125/2025/QH15); Nghị quyết số 248/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 249/2025/QH15 về phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, bà Hoàng Tuyết Ban - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên đã có những chia sẻ về kỳ vọng nhân dịp đầu năm mới.
Phóng viên: Năm 2025, ngành giáo dục và đào tạo Điện Biên đã ghi những dấu ấn đặc biệt nào, thưa bà, đặc biệt, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp?
Bà Hoàng Tuyết Ban: Năm 2025, ngành giáo dục và đào tạo Điện Biên đã tập trung rà soát, kiện toàn bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Ngành đã tích cực tham mưu thành lập Phân hiệu Đại học Thái Nguyên trên cơ sở Trường Cao đẳng Sư phạm và Trường Cao đẳng Y tế Điện Biên; hoàn thiện Đề án sáp nhập Trường Cao đẳng Nghề Điện Biên vào Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Điện Biên và đổi tên thành Trường Cao đẳng Điện Biên; đồng thời, xây dựng Đề án tổng thể sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục toàn tỉnh.
Việc triển khai quản lý nhà nước về giáo dục sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bước đầu đã đi vào ổn định.
Trước khi sắp xếp, toàn ngành có 465 cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông; sau khi sắp xếp còn 452 cơ sở, giảm 13 cơ sở giáo dục (trong đó, cấp mầm non giảm 6 trường, cấp tiểu học giảm 11 trường, cấp trung học cơ sở tăng 4 trường).
Theo định mức, hiện toàn ngành còn thiếu 1.752 giáo viên, gồm: 829 giáo viên mầm non, 467 giáo viên tiểu học, 357 giáo viên trung học cơ sở và 99 giáo viên trung học phổ thông.
Thực hiện Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, ngành đã chủ động triển khai các phương án tuyển dụng, biệt phái, điều động giáo viên giữa các khu vực; tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả đội ngũ, từng bước khắc phục tình trạng thiếu giáo viên cục bộ, thu hẹp khoảng cách về chất lượng đội ngũ giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn.
Việc giao quyền chủ động cho ngành giáo dục đã giúp tăng tính linh hoạt trong bố trí nhân sự, thu hút và phát triển đội ngũ nhà giáo có năng lực đổi mới, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, tạo động lực quan trọng để thực hiện thắng lợi Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Phóng viên: Năm 2026 là năm “bản lề” triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, khi đồng loạt các luật và nghị quyết về giáo dục và đào tạo được thực thi. Bà đánh giá, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Điện Biên đang đứng trước những thời cơ, thách thức gì trong giai đoạn tới? Sở đã và đang có những bước chuẩn bị như thế nào để triển khai hiệu quả các chính sách trên đi vào cuộc sống?
Bà Hoàng Tuyết Ban: Năm 2026, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Điện Biên bước vào giai đoạn triển khai đồng bộ các mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết số 71-NQ/TW.
Việc đồng thời thực thi các luật và nghị quyết mới đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, góp phần tháo gỡ những “nút thắt” về cơ chế, mở ra thời cơ để Điện Biên triển khai các chính sách đặc thù cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Bên cạnh thời cơ, tỉnh vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức do đặc thù địa bàn miền núi, biên giới; giao thông còn khó khăn, dân cư phân tán; tỷ lệ hộ nghèo còn cao; nguồn lực đầu tư cho giáo dục còn hạn chế.
Để Nghị quyết số 71-NQ/TW đi vào cuộc sống, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên đã chủ động tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Kế hoạch số 05-KH/TU, Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Kế hoạch số 10-KH/ĐU nhằm cụ thể hóa và tổ chức thực hiện nghị quyết phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh. Trên cơ sở đó, Ủy ban nhân dân tỉnh tiếp tục chỉ đạo cụ thể hóa bằng các kế hoạch, đề án, chương trình trọng điểm, tạo hành lang pháp lý và nguồn lực cho đổi mới giáo dục.
Quy mô trường, lớp tiếp tục được sắp xếp hợp lý; chất lượng giáo dục toàn diện từng bước được nâng lên; chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai đúng lộ trình. Công tác huy động học sinh ra lớp, tổ chức các kỳ thi, tuyển sinh được thực hiện nghiêm túc, an toàn. Giáo dục “mũi nhọn” đạt nhiều kết quả nổi bật: tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia trung học phổ thông năm học 2025-2026, Điện Biên đạt 27 giải, trong đó có 1 giải Nhất môn Toán - thành tích cao nhất từ trước đến nay của tỉnh.
Một điểm nhấn quan trọng là đầu tư cơ sở vật chất cho học sinh vùng biên giới. Tỉnh đang tập trung triển khai xây dựng 15 trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới. Trong đó, ngành giáo dục và đào tạo đã chủ trì, tham mưu tổ chức thành công Lễ khánh thành Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã Si Pa Phìn (ngày 31/01/2026); góp phần cải thiện rõ rệt điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh khu vực biên giới; 09 dự án khác đang được triển khai khẩn trương, dự kiến hoàn thành trước ngày 31/8/2026; 5 dự án còn lại tiếp tục triển khai trong năm 2026.
Chuyển đổi số trong giáo dục tiếp tục được đẩy mạnh; các giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, dạy học, kiểm tra, đánh giá được triển khai đồng bộ; từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu giáo dục dùng chung và nâng cao năng lực số cho đội ngũ nhà giáo.
Ở lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, tỉnh đã có những bước đi quan trọng trong việc thành lập Trường Cao đẳng Điện Biên trên cơ sở sáp nhập các trường; đồng thời, phối hợp với Đại học Thái Nguyên thành lập Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Điện Biên, mở ra cơ hội đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và khu vực.
Phóng viên: Thưa bà, trong những chính sách “trải đường” cho giáo dục và đào tạo được thực thi từ năm 2026, đâu là điểm mà bà quan tâm nhất?
Bà Hoàng Tuyết Ban: Trước hết, việc Nhà nước tiếp tục khẳng định chủ trương bảo đảm tối thiểu 20% tổng chi ngân sách nhà nước cho giáo dục và đào tạo; ưu tiên bố trí ngân sách từ nguồn tăng thu; đồng thời dành quỹ đất phù hợp cho phát triển giáo dục, đặc biệt tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, thể hiện rõ quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước: giáo dục là quốc sách hàng đầu, là đầu tư cho phát triển bền vững.
Những chủ trương này được kỳ vọng sẽ tạo ra các đột phá quan trọng đối với giáo dục các địa phương nói chung và tỉnh Điện Biên nói riêng.
Trước hết, việc bảo đảm nguồn lực tài chính ổn định, lâu dài sẽ tạo điều kiện khắc phục căn bản tình trạng thiếu và yếu về cơ sở vật chất trường học, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Các địa phương có cơ sở để chủ động quy hoạch, đầu tư xây dựng trường lớp theo hướng đồng bộ, chuẩn hóa và hiện đại hóa, đáp ứng yêu cầu triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018 và thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục.
Bên cạnh đó, chủ trương ưu tiên bố trí quỹ đất cho giáo dục trong quy hoạch tỉnh và quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh sẽ góp phần tháo gỡ những “điểm nghẽn” về không gian phát triển giáo dục hiện nay; đồng thời tạo điều kiện thu hút các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư, nhất là đối với giáo dục ngoài công lập, giáo dục nghề nghiệp và đào tạo kỹ năng gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Qua đó, góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các vùng, miền; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững.
Phóng viên: Những chính sách đó có ý nghĩa và tác động đối với ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Điện Biên như thế nào?
Bà Hoàng Tuyết Ban: Trong bối cảnh Điện Biên là tỉnh miền núi, biên giới, còn nhiều khó khăn, khả năng cân đối ngân sách địa phương còn hạn chế và chủ yếu dựa vào hỗ trợ từ Trung ương (đặc biệt là thông qua các Chương trình mục tiêu quốc gia), các chủ trương ưu tiên nguồn lực cho giáo dục có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Việc ưu tiên bố trí ngân sách và quỹ đất cho giáo dục sẽ giúp tỉnh:
Đẩy nhanh tiến độ đầu tư, nâng cấp hệ thống trường lớp, đặc biệt là các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú, các trường liên cấp tại xã biên giới và các điểm trường vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.
Từng bước chuẩn hóa, kiên cố hóa cơ sở vật chất, khắc phục tình trạng thiếu phòng học bộ môn, phòng chức năng, nhà công vụ giáo viên; tạo điều kiện triển khai hiệu quả các mô hình giáo dục mới.
Nâng cao khả năng thu hút đầu tư cho giáo dục từ cả khu vực công lập và ngoài công lập, góp phần đa dạng hóa loại hình đào tạo, mở rộng cơ hội học tập cho người dân.
Đồng thời, góp phần trực tiếp vào đào tạo nguồn nhân lực, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo trên địa bàn, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên sẽ chủ động tham mưu, tổ chức triển khai hiệu quả các chủ trương nêu trên, tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm sau:
Một là, tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh trong công tác quy hoạch, sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; xác định thứ tự ưu tiên đầu tư bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách và quỹ đất.
Hai là, phối hợp với các sở, ngành rà soát quỹ đất, trụ sở công dôi dư để đề xuất phương án sử dụng cho mục đích giáo dục; tham gia thẩm định, góp ý các dự án đầu tư giáo dục trên địa bàn.
Ba là, tăng cường quản lý, giám sát việc sử dụng nguồn lực đầu tư; gắn đầu tư cơ sở vật chất với nâng cao chất lượng dạy học, phát triển đội ngũ giáo viên và đổi mới quản trị nhà trường.
Bốn là, đẩy mạnh truyền thông, xã hội hóa giáo dục, tạo sự đồng thuận xã hội và huy động các nguồn lực hợp pháp để phát triển giáo dục, nhất là tại vùng biên giới, vùng đặc biệt khó khăn.
Phóng viên: Việc trao quyền tuyển dụng, sử dụng nhân sự theo “ngành dọc” được kỳ vọng sẽ tạo ra nhiều đột phá ra sao, đặc biệt với địa phương, thưa bà?
Bà Hoàng Tuyết Ban: Luật Nhà giáo có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026 đã nêu rõ: “Lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp”. Để đảm bảo quyền lợi cho nhà giáo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang trình Chính phủ Nghị định, Thông tư quy định cụ thể hóa nội dung này, trong đó đảm bảo nguyên tắc xếp lương nhà giáo cao nhất trong thang bậc lương hành chính sự nghiệp và tăng phụ cấp ưu đãi nghề.
Qua đó, nhằm nâng cao vị thế, đời sống, thu nhập cho giáo viên, thu hút nhân tài, khẳng định sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với ngành giáo dục, đồng thời khuyến khích tinh thần cống hiến và tạo động lực phát triển giáo dục chất lượng cao.
Đối với tỉnh miền núi như tỉnh Điện Biên, điều đó càng có nhiều ý nghĩa, đặc biệt là đối với những nhà giáo đang công tác ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Chế độ chính sách về lương sẽ là động lực hết sức quan trọng để thu hút nhân tài, nhà giáo ổn định cuộc sống, yên tâm công tác, xác định gắn bó lâu dài để tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp giáo dục của tỉnh nhà.
Phóng viên: Việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 đã tạo chuyển biến rõ nét ra sao đối với lĩnh vực giáo dục của địa phương? Trên cơ sở nền tảng đó, thời gian tới, Điện Biên sẽ tiếp tục thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo như thế nào?
Bà Hoàng Tuyết Ban: Trong giai đoạn 2021-2025, việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã tạo ra những chuyển biến tích cực, toàn diện và rõ nét đối với lĩnh vực giáo dục của tỉnh Điện Biên.
Chương trình đã huy động nguồn lực lớn để đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực tại các vùng khó khăn, qua đó từng bước thu hẹp khoảng cách về điều kiện học tập và chất lượng giáo dục so với các địa phương khác. Nhiều trường học, khu nội trú, bán trú, nhà ở công vụ giáo viên được xây dựng, sửa chữa, nâng cấp; điều kiện học tập, sinh hoạt của học sinh, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số, được cải thiện rõ rệt.
Cùng với đó, công tác phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục được quan tâm; tỉ lệ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn ngày càng được nâng cao; năng lực quản lý, giảng dạy từng bước đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
Trên cơ sở những kết quả đạt được, trong giai đoạn 2026-2030, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Điện Biên tiếp tục xác định triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững và bảo đảm an sinh xã hội.
Trọng tâm là đầu tư phát triển nguồn lực con người; hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học; phấn đấu bảo đảm đủ điều kiện tổ chức dạy học 2 buổi/ngày; nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý; đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành giáo dục và đào tạo Điện Biên vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn như: Cơ sở vật chất tại một số điểm trường chưa đồng bộ; thiếu giáo viên ở một số môn học đặc thù; điều kiện kinh tế - xã hội của người dân còn hạn chế; tỉ lệ hộ nghèo, cận nghèo còn cao; tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vẫn xảy ra ở một số địa bàn.
Để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên kiến nghị Trung ương tiếp tục quan tâm, ưu tiên nguồn lực đầu tư cho giáo dục vùng khó khăn; đồng thời cho phép ban hành cơ chế phân bổ, sử dụng nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 bảo đảm đúng trọng tâm, đúng đối tượng, không trùng lặp.
Phóng viên: Từ những dấu ấn của năm 2025, bà có kỳ vọng gì đối với ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Điện Biên trong năm mới 2026, cũng như trong giai đoạn tới?
Bà Hoàng Tuyết Ban: Từ những kết quả nổi bật đã đạt được trong năm 2025, chúng tôi bước vào năm 2026 với niềm tin và kỳ vọng lớn đối với sự phát triển của ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Điện Biên.
Trước hết, chúng tôi kỳ vọng tiếp tục giữ vững và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, trọng tâm là tiếp tục triển khai hiệu quả chương trình giáo dục phổ thông 2018 theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học; thu hẹp dần khoảng cách chất lượng giáo dục giữa vùng thuận lợi và vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Thứ hai, ngành giáo dục và đào tạo Điện Biên xác định đổi mới quản lý, quản trị nhà trường gắn với chuyển đổi số là khâu đột phá. Năm 2026, chúng tôi kỳ vọng việc ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành, trong dạy học và kiểm tra, đánh giá sẽ đi vào chiều sâu, thực chất, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của toàn ngành.
Bên cạnh đó, xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục tiếp tục là nhiệm vụ then chốt. Chúng tôi kỳ vọng, đội ngũ giáo viên ngày càng vững vàng về chuyên môn, linh hoạt trong phương pháp, tâm huyết với nghề; đội ngũ cán bộ quản lý đổi mới tư duy, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì sự phát triển chung của ngành.
Đặc biệt, bước sang năm 2026, toàn ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Điện Biên quyết tâm triển khai đồng bộ, hiệu quả Kế hoạch số 05 của Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết số 71, xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt. Ngành tập trung thực hiện các giải pháp mang tính đột phá nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển nguồn nhân lực, xây dựng hệ thống giáo dục mở, linh hoạt, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới; phấn đấu hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu đã đề ra trong Kế hoạch, tạo chuyển biến rõ nét và thực chất trong toàn ngành.
Ngành giáo dục và đào tạo cũng đặt kỳ vọng lớn vào việc đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho giáo dục, nhất là cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, từng bước tạo môi trường học tập an toàn, thân thiện, hiện đại hơn cho học sinh, đặc biệt ở các địa bàn khó khăn.
Trên hết, chúng tôi tin tưởng rằng, năm 2026 sẽ là năm ngành giáo dục và đào tạo Điện Biên sẽ tiếp tục bứt phá bằng tinh thần đoàn kết, đổi mới và khát vọng vươn lên, góp phần đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn những chia sẻ của bà!