Quyết định số 2371/QĐ-TTg ngày 27/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045” cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc nâng cao năng lực ngoại ngữ cho thế hệ trẻ.
Với tầm quan trọng đó, cùng với việc nhiều địa phương đã công bố lựa chọn Ngoại ngữ là môn thi thứ ba vào lớp 10 năm học 2027-2028, một số ý kiến đề xuất nên cố định luôn môn thi này làm môn thi thứ ba để học sinh có lộ trình ôn tập xuyên suốt. Lãnh đạo một số trường trung học cơ sở đánh giá điều này không chỉ đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mà còn giúp học sinh sớm hình thành nền tảng ngoại ngữ vững chắc cho các bậc học cao hơn và hội nhập quốc tế sau này.
Cố định môn thi thứ 3 vào lớp 10 là Ngoại ngữ phù hợp với lộ trình học tập của học sinh
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Phạm Phước Cường - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Hòa Hưng (xã Hòa Hưng, tỉnh An Giang) nhận định: “Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang hướng tới mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, việc Ngoại ngữ trở thành môn thi thứ ba cố định trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, bên cạnh Toán và Ngữ văn là rất hợp lý”.
Theo thầy Cường, phương án này nhằm bảo đảm sự công bằng cho học sinh trên cả nước, bởi tiếng Anh đã trở thành môn học bắt buộc trong chương trình giáo dục phổ thông. Đồng thời, điều này phù hợp với yêu cầu hội nhập hiện nay, tạo động lực để học sinh chú trọng rèn luyện môn học này, qua đó góp phần nâng cao chất lượng học tập và chuẩn bị tốt hơn cho các bậc học tiếp theo.
“Đối với việc lựa chọn môn thi vào lớp 10 là môn khoa học tự nhiên hoặc khoa học xã hội, phương án này sẽ khó bảo đảm sự công bằng cho học sinh, bởi mỗi em có năng lực và sở trường khác nhau; việc ưu tiên một nhóm môn thi có thể gây bất lợi cho những em học tốt ở nhóm môn còn lại”, thầy Cường nói.
Cùng bàn về nội dung này, thầy Đoàn Quốc Phú - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trung Sơn (phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh) cho hay: “Theo quan điểm cá nhân tôi, việc cố định ba môn Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 sẽ tạo thuận lợi đáng kể cho học sinh trong quá trình học tập và ôn luyện.
Điều này góp phần trang bị cho học sinh kỹ năng ngôn ngữ quan trọng phục vụ học tập và công việc trong tương lai. Bên cạnh đó, việc thống nhất 3 môn thi cố định cũng tạo cơ sở chung để cơ quan quản lý giáo dục đánh giá khách quan hơn chất lượng giáo dục của từng địa phương”.
Song, thầy Phú cũng nhấn mạnh, việc cố định môn thi vào lớp 10 có thể tạo ra một số tác động nhất định đến xu hướng học lệch của học sinh. Khi Ngoại ngữ được lựa chọn làm môn thi thứ ba, công tác ôn tập cho ba môn Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ sẽ được ưu tiên hơn trong giai đoạn chuẩn bị thi.
Khi đó, vai trò của các nhà trường là cần xây dựng lộ trình học tập rõ ràng cho học sinh, không vì biết trước môn thi mà xem nhẹ các môn học còn lại. Giáo viên cần có trách nhiệm bảo đảm học sinh nắm vững kiến thức cơ bản theo chương trình chính khóa, tuyệt đối không được lơ là hay bỏ dở việc học các môn khác ngoài ba môn thi.
Nếu học sinh không được trang bị đầy đủ nền tảng kiến thức ở bậc trung học cơ sở, khi lên bậc cao hơn, việc tiếp cận các môn học khác theo tổ hợp môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông ngoài 3 môn Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ sẽ gặp nhiều khó khăn. Do đó, việc duy trì chất lượng dạy và học toàn diện được xác định là nguyên tắc xuyên suốt.
Đồng tình với quan điểm trên, thầy Nguyễn Văn Đạt - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nam Thắng (xã Nam Hồng, tỉnh Ninh Bình) bày tỏ quan điểm, hiện nay, tiếng Anh được định hướng phát triển thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Vì vậy, việc cố định tiếng Anh là môn thi thứ ba trong kỳ tuyển sinh vào lớp 10 mang lại nhiều thuận lợi.
Khác với trước đây, học sinh hiện nay được học tiếng Anh liên tục từ bậc tiểu học nên có nền tảng kiến thức vững chắc. Việc đưa môn học này vào chương trình từ sớm đã nhận được sự ủng hộ lớn của phụ huynh, kể cả ở khu vực nông thôn bởi hiện nhiều gia đình đã đầu tư bài bản cho con em học tiếng Anh từ nhỏ.
Không chỉ có ý nghĩa ở bậc phổ thông, tiếng Anh còn là kỹ năng thiết yếu khi học sinh bước vào đại học và nâng cao cơ hội việc làm trong tương lai. Do đó, lựa chọn Ngoại ngữ làm môn thi thứ ba cố định trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 là hợp lý và phù hợp với định hướng lâu dài.
Cần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiếng Anh, đáp ứng yêu cầu giảng dạy
Bên cạnh những thuận lợi nếu cố định Ngoại ngữ là môn thi thứ ba trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, vấn đề đặt ra là làm thế nào để việc dạy và học tiếng Anh thực sự đạt chất lượng, tránh hình thức. Đây cũng là nội dung được nhiều lãnh đạo nhà trường quan tâm.
Theo Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Hòa Hưng, nếu Tiếng Anh được xác định là môn thi thứ ba cố định trong kỳ tuyển sinh vào lớp 10, yêu cầu nâng cao chất lượng dạy và học môn học này không còn là lựa chọn, mà trở thành đòi hỏi bắt buộc của hệ thống giáo dục. Bởi khi đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học và vai trò “môn sàng lọc đầu vào” lớp 10, mọi hạn chế về chương trình, phương pháp giảng dạy hay chất lượng đội ngũ giáo viên đều sẽ tác động trực tiếp đến quyền lợi của học sinh.
Trước hết, việc cố định môn thi sẽ tạo áp lực tích cực buộc các nhà trường phải đầu tư bài bản hơn cho dạy và học tiếng Anh, thay vì chỉ dừng ở mức “đáp ứng chương trình”. Môn học này cần được tổ chức theo hướng phát triển năng lực giao tiếp, tư duy ngôn ngữ, thay cho lối dạy thiên về ngữ pháp, ghi nhớ máy móc. Khi tiếng Anh gắn với kỳ thi chuyển cấp quan trọng, việc đổi mới phương pháp, tăng cường thực hành nghe - nói - đọc - viết sẽ không thể trì hoãn.
Bên cạnh đó, chất lượng đội ngũ giáo viên tiếng Anh giữ vai trò then chốt. Nếu xác định tiếng Anh là môn thi cố định đồng nghĩa với yêu cầu chuẩn hóa năng lực giáo viên trên phạm vi toàn quốc, đặc biệt là ở các địa bàn khó khăn, vùng nông thôn, miền núi. Khoảng cách về trình độ giáo viên, điều kiện dạy học giữa các vùng nếu không được thu hẹp sẽ dẫn đến nguy cơ bất bình đẳng trong cơ hội tiếp cận học tập của học sinh.
Do đó, cần có lộ trình đồng bộ về đào tạo, bồi dưỡng, nâng chuẩn đội ngũ giáo viên tiếng Anh; tăng cường tập huấn chuyên môn, đổi mới kiểm tra - đánh giá và đầu tư cơ sở vật chất, học liệu. Chỉ khi chất lượng dạy học tiếng Anh được nâng lên một cách thực chất, việc đưa môn học này cố định trở thành môn thi thứ ba vào lớp 10 mới thực sự phát huy ý nghĩa, đúng với mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Thầy Cường cho biết thêm, công tác ôn tập cho học sinh lớp 9 chuẩn bị thi vào lớp 10 đang được nhà trường tích cực triển khai, tuy nhiên vẫn còn điểm khó. Theo Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT về quản lý dạy thêm, học thêm, việc dạy thêm trong nhà trường không được thu tiền của học sinh, việc chi trả cho giáo viên từ nguồn kinh phí chi thường xuyên của đơn vị. Tuy nhiên, đây là nguồn kinh phí có hạn, nên việc bảo đảm chi trả của trường gặp nhiều khó khăn.
Vì vậy, nhà trường dự tính, sau Tết Nguyên đán sẽ triển khai các lớp ôn thi tuyển sinh vào lớp 10 miễn phí cho học sinh với số tiết ở mức phù hợp, trong khả năng tài chính cho phép. Trước mắt, nhà trường vẫn tập trung đảm bảo chất lượng dạy học chương trình chính khóa; các hoạt động ôn tập bổ trợ sẽ được tổ chức có chọn lọc, ưu tiên những nội dung và đối tượng cần thiết.
Trong khi đó, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nam Thắng cho biết, nếu tiếng Anh trở thành môn bắt buộc trong kỳ thi chuyển cấp, yêu cầu đặt ra không chỉ là học sinh làm được bài thi, mà còn phải hình thành năng lực sử dụng ngôn ngữ thực chất.
Điều này đòi hỏi ngành giáo dục phải rà soát lại chất lượng đội ngũ giáo viên tiếng Anh, thu hẹp chênh lệch giữa các vùng miền, đồng thời cần đầu tư đồng bộ từ chương trình, phương pháp đến môi trường học tập. Nếu không nâng chất lượng dạy học tiếng Anh một cách thực chất, việc cố định môn thi rất dễ tạo áp lực cho học sinh.
Về công tác ôn tập cho học sinh lớp 9 năm nay, thầy Đạt chia sẻ, việc dạy học được triển khai đồng bộ ở tất cả các môn. Từ khi Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT có hiệu lực, nhà trường thực hiện nghiêm túc theo hướng dẫn của Bộ và Sở Giáo dục và Đào tạo. Trong đó, học sinh lớp 9 có nhu cầu ôn thi vào lớp 10 thuộc nhóm đối tượng được tổ chức dạy thêm trong nhà trường theo quy định.
Hoạt động ôn tập được triển khai trên cơ sở tự nguyện, có đơn đăng ký và xác nhận của phụ huynh. Sau khi Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Bình công bố môn thi thứ ba vào lớp 10 là Ngoại ngữ, nhà trường tổ chức ôn tập tập trung vào ba môn Toán, Ngữ văn và tiếng Anh, với thời lượng không quá 2 tiết/môn/tuần. Việc dạy thêm, học thêm được quản lý chặt chẽ, thực hiện đúng nội dung và thời gian theo quy định hiện hành.
Cùng chia sẻ về công tác ôn tập cho học sinh lớp 9 chuẩn bị bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trung Sơn cho hay, vừa qua, tỉnh Bắc Ninh công bố môn thi thứ 3 vào kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 là Ngoại ngữ, nhà trường tổ chức ôn tập miễn phí cho học sinh với thời lượng 2 tiết/tuần/môn với 3 môn thi.
Giáo viên nhà trường luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động hỗ trợ học sinh thông qua việc lên lớp sớm, tranh thủ thời gian truy bài đầu giờ để củng cố kiến thức cho các em. Nhờ đó, học sinh nhà trường cơ bản nắm chắc kiến thức và chuẩn bị tâm lý tốt để bước vào kỳ thi quan trọng.