Dự thảo Nghị định quy định chính sách cho học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú và các trường tại xã biên giới đất liền nhận được nhiều sự quan tâm của học sinh, lãnh đạo trường học tại các khu vực thụ hưởng.
Theo hiệu trưởng một số trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú, đây là bước đi chiến lược nhằm hạn chế tình trạng học sinh bỏ học và góp phần chăm lo tốt hơn cho học sinh vùng biên giới.
Đảm bảo bữa ăn cho học sinh và hạn chế tình trạng học sinh bỏ học
Theo đó, dự thảo quy định các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho học sinh theo hình thức học tập và sinh hoạt nhằm bảo đảm dinh dưỡng và điều kiện học tập. Đối với học sinh bán trú buổi trưa, mức hỗ trợ cho mỗi em tiền ăn là 450.000 đồng/ tháng, đồng thời hỗ trợ 8 kg gạo/tháng, với thời gian hưởng không quá 9 tháng trong một năm học.
Đối với học sinh nội trú mức hỗ trợ tiền ăn cho mỗi em được xác định là 1.170.000 đồng/tháng nhằm bảo đảm đủ ba bữa ăn mỗi ngày, kèm theo hỗ trợ 15 kg gạo/tháng, với thời gian hưởng không quá 9 tháng trong một năm học.
Về tiền ăn và hỗ trợ gạo đối với học sinh bán trú buổi trưa, dự thảo bảo đảm tương đồng với mức hỗ trợ quy định tại Nghị định số 339/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 của Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở học ở các xã biên giới đất liền.
Đặc biệt, đối với học sinh lớp 1 là người dân tộc thiểu số học tiếng Việt trước khi vào lớp 1, dự thảo Nghị định quy định người học được hưởng thêm 1 tháng các chính sách hỗ trợ nêu trên.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Lê Văn Ngoan - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nong U (xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên) cho rằng, dự thảo nếu được thông qua sẽ là chính sách "xương sống" đối với mô hình trường bán trú, nội trú và các trường nằm ở khu vực biên giới đất liền.
Sự hỗ trợ về tiền ăn và gạo không chỉ giúp các trường tổ chức bữa ăn đủ chất để cải thiện thể trạng, giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng cho học sinh, mà còn trực tiếp tháo gỡ bài toán duy trì sĩ số lớp học. Bởi, khi nỗi lo "bụng đói" vơi đi, học sinh sẽ không còn phải vượt đường xa về nhà ăn trưa rồi bỏ học ca chiều. Thay vào đó, bữa ăn tại trường học chính là sợi dây giữ chân học sinh, giúp phụ huynh yên tâm gửi gắm con em và nâng cao tỷ lệ chuyên cần bền vững.
Thầy Lê Văn Ngoan - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nong U (xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên). Ảnh NVCC.
Theo thầy Ngoan, việc hỗ trợ thêm một tháng chính sách cho trẻ lớp 1 là người dân tộc thiểu số học tiếng Việt trước khi tựu trường là một bước đi mang tính chiến lược. Bởi giai đoạn đầu lớp 1 là lúc trẻ dễ bỏ học nhất do tâm lý sợ và không hiểu tiếng phổ thông. Việc được ăn, ở và được làm quen thầy cô trước 1 tháng giúp trẻ không bị "sốc" tâm lý khi thay đổi môi trường từ gia đình sang nhà trường.
Mặt khác, đây chính là nền tảng quan trọng để tạo tâm lý yêu trường, gắn bó lâu dài với con chữ cho học sinh ngay từ những bước chân đầu tiên tới lớp. Hơn nữa, chính sách này cũng giúp giáo viên lớp 1 đỡ vất vả hơn trong việc quản lý lớp học, ổn định nề nếp của học sinh.
Giáo viên và học sinh Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nong U (xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên). Ảnh NTCC.
Cùng bàn về vấn đề này, thầy Nguyễn Trung Hiếu - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Sam Kha (xã Púng Bánh, tỉnh Sơn La) bày tỏ, dự thảo thể hiện sự quan tâm rất kịp thời, đúng đối tượng và sát thực tiễn đối với học sinh vùng đặc biệt khó khăn, nhất là học sinh dân tộc thiểu số và học sinh ở khu vực biên giới đất liền.
Mức hỗ trợ tiền ăn và gạo trong dự thảo sát với nhu cầu thực tế, góp phần bảo đảm dinh dưỡng tối thiểu cho học sinh bán trú và nội trú. Song, tại các xã vùng cao và biên giới, chi phí vận chuyển thực phẩm, hàng hóa cao hơn so với khu vực thuận lợi, nên trong quá trình triển khai rất cần tính toán linh hoạt, phù hợp với thực tế.
Để bảo đảm hiệu quả và minh bạch, các đơn vị trường học cần công khai đầy đủ định mức, danh sách đối tượng hưởng, tổ chức giám sát chặt chẽ từ nhà trường, cha mẹ học sinh và chính quyền địa phương.
Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định cũng quy định mỗi năm học, học sinh trường phổ thông nội trú được hỗ trợ 2.050.000 đồng để mua đồng phục và học phẩm phục vụ học tập.
Riêng học sinh nội trú, ở mỗi cấp học, được cấp một lần hiện vật gồm chăn, màn và đồ dùng cá nhân với mức trị giá 2.050.000 đồng cho mỗi học sinh (so với Nghị định số 66/2025/NĐ-CP ngày 12/3/2025 của Chính phủ quy định chính sách cho trẻ em nhà trẻ, học sinh, học viên ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo và cơ sở giáo dục có trẻ em nhà trẻ, học sinh hưởng chính sách tăng 970.000 đồng).
Theo thầy Hiếu, việc được hỗ trợ đồng phục, học phẩm, chăn màn và đồ dùng cá nhân có ý nghĩa rất lớn đối với học sinh dân tộc thiểu số. Điều này giúp các em giảm bớt mặc cảm, yên tâm sinh hoạt, học tập, đồng thời giảm gánh nặng rất lớn cho gia đình.
Đặc biệt, đối với học sinh lớp 1 là người dân tộc thiểu số học tiếng Việt trước khi vào lớp 1, việc được hưởng thêm thời gian hỗ trợ sẽ giúp các em sớm hòa nhập với môi trường học tập và mạnh dạn hơn trong giao tiếp với thầy cô, bạn bè.
Còn theo thầy Trần Văn Chiến - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Nà Khoang (xã Sốp Cộp, tỉnh Sơn La), đối với học sinh của các trường bán trú, nội trú và các trường ở xã biên giới, bữa ăn trưa đầy đủ và bảo đảm dinh dưỡng tại trường không chỉ là sự hỗ trợ vật chất, mà còn là nguồn động viên tinh thần lớn lao.
Vị hiệu trưởng cho biết nhà trường đón nhận chính sách với tâm thế rất phấn khởi. Bởi, mức hỗ trợ tiền ăn và gạo trong dự thảo là con số đã rất sát với nhu cầu thực tế tại nhà trường hiện nay.
Tuy nhiên, việc triển khai hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh của nhà trường hiện vẫn đang gặp thách thức do cơ sở vật chất chưa đảm bảo. Chính vì thế, thầy Chiến cho rằng, rất cần có những sự hỗ trợ cụ thể từ các cấp về cơ sở vật chất và nhân lực phục vụ bán trú.
Đặc biệt, với mô hình trường liên cấp tại các xã biên giới được xây dựng hiện đại sắp tới, việc tổ chức bữa ăn được kỳ vọng sẽ trở nên thuận lợi và chuyên nghiệp hơn. Khi những chính sách hỗ trợ thiết thực đi đôi với hạ tầng đảm bảo, chất lượng giáo dục vùng biên sẽ được nâng cao rõ rệt, không chỉ cải thiện điều kiện sống mà còn tạo môi trường phát triển toàn diện nhất cho học sinh vùng cao, vùng biên giới.
Cũng theo thầy Chiến, mức hỗ trợ 2.050.000 đồng/năm cho đồng phục, học phẩm cùng khoản cấp một lần cho đồ dùng cá nhân, tăng đáng kể so với Nghị định số 66/2025/NĐ-CP. Đây là nguồn động viên quý giá dành cho học sinh trường phổ thông nội trú.
Đối với địa phương có đa số học sinh là con em dân tộc, hoàn cảnh gia đình còn nhiều thiếu thốn, những hỗ trợ này không chỉ san sẻ gánh nặng kinh tế cho phụ huynh mà còn tác động mạnh mẽ đến tâm lý học trò. Chính sách này tạo điều kiện để các em học tập tốt hơn, yên tâm gắn bó lâu dài với trường lớp, từ đó hạn chế tình trạng bỏ học giữa chừng tại các địa bàn khó khăn.
Cấp kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ đặc thù rất cần thiết với trường phổ thông nội trú
Ngoài kinh phí thường xuyên, dự thảo quy định các trường được cấp bổ sung kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ đặc thù như khám sức khỏe, mua thuốc, bảo hiểm y tế, mua sách giáo khoa cho học sinh mượn, trang bị dụng cụ nhà bếp và làm thẻ học sinh, với định mức tương đương Nghị định số 66/2025/NĐ-CP.
Ngoài ra, dự thảo còn quy định kinh phí hỗ trợ thực hiện các hoạt động giáo dục đặc thù là 900.000 đồng/học sinh/năm học.
Điểm b, Khoản 4, Điều 7, Nghị định 66/2025/NĐ-CP quy định, trường phổ thông dân tộc nội trú được cấp kinh phí để tổ chức hoạt động giáo dục đặc thù, văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao và mua sắm, bổ sung dụng cụ, thiết bị phục vụ cho các hoạt động của học sinh với mức hỗ trợ bằng 5% quỹ học bổng của học sinh.
Chia sẻ về quy định này trong dự thảo, theo thầy Nguyễn Tiến Thành, việc ưu tiên đầu tư nguồn lực cho y tế học đường, đặc biệt là khám sức khỏe định kỳ và bảo hiểm y tế nên là hạng mục được ưu tiên. Bởi, đây không chỉ là giải pháp tình thế mà là một nhiệm vụ chiến lược tại các vùng khó khăn, biên giới hiện nay.
Mặc dù các đơn vị trường học vẫn đang nỗ lực để duy trì tủ thuốc và dụng cụ y tế, nhưng khi có thêm nguồn kinh phí bổ sung chuyên biệt, công tác chăm sóc sức khỏe sẽ trở nên bài bản và bền vững.
Việc hiện thực hóa chính sách này giúp nhà trường phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe của học sinh vùng cao, vốn chịu nhiều thiệt thòi về điều kiện sống, đồng thời tháo gỡ gánh nặng tài chính cho gia đình các em. Khi sức khỏe của học sinh được bảo vệ, phụ huynh sẽ hoàn toàn yên tâm gửi gắm con em tại trường học, tạo tâm thế vững vàng để cả thầy và trò cùng gắn bó với nơi biên cương.
Còn theo thầy Lê Văn Ngoan, việc bổ sung kinh phí cho các nhiệm vụ đặc thù không chỉ là sự hỗ trợ về tài chính, mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, tạo ra sự bình đẳng thực sự trong môi trường học đường.
Khi mọi học sinh đều được trang bị đầy đủ sách vở, đồng phục như nhau, những rào cản về tâm lý mặc cảm hay tự ti ở học sinh nghèo sẽ dần xóa bỏ, giúp các em tự tin hòa nhập cùng bạn bè.
Bên cạnh đó, việc chăm sóc sức khỏe định kỳ và bảo hiểm y tế cũng là nền tảng quan trọng để đảm bảo các em có thể trạng tốt nhất khi đến trường, đặc biệt là các khu vực miền núi, biên giới có đường đi lại còn khó khăn.
Đối với đội ngũ giáo viên, chính sách này chính là "điểm tựa" vững chắc trong công tác duy trì sĩ số, bởi những lý do nghỉ học vì thiếu thốn điều kiện vật chất sẽ được giải quyết triệt để, giúp việc vận động phụ huynh đưa con em ra lớp trở nên hiệu quả hơn.
Đồng thời, việc đầu tư vào trang thiết bị nhà bếp hiện đại và tủ sách giáo khoa dùng chung cũng góp phần giảm bớt gánh nặng chi phí đầu năm, tạo điều kiện thuận lợi nhất để học sinh yên tâm học tập.
Trong khi đó, thầy Nguyễn Trung Hiếu bày tỏ kỳ vọng nhà nước tiếp tục ưu tiên trước hết cho các trường nâng cấp bếp ăn, kho thực phẩm, trang thiết bị nhà bếp đối với các trường nội trú, bán trú và trường nằm tại các xã biên giới. Đây là yếu tố trực tiếp tạo môi trường học tập an toàn, ổn định và bền vững, giúp các em yên tâm đến trường.
Thầy Hiếu cũng nhấn mạnh, về các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho học sinh trường phổ thông nội trú, trường nằm ở xã biên giới đất liền, cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh mức hỗ trợ tiền ăn phù hợp với mặt bằng giá thực tế tại các xã vùng cao, vùng biên giới. Mặt khác, cần có cơ chế bổ sung kinh phí linh hoạt đối với những trường ở địa bàn đặc biệt khó khăn về giao thông và nguồn cung thực phẩm.
Nếu dự thảo được thông qua và được triển khai một cách đồng bộ, ổn định sẽ là nền tảng quan trọng để các trường phổ thông nội trú thực sự phát huy vai trò “giữ chân” học sinh vùng biên và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.