Dự thảo Nghị định quy định chính sách cho học sinh trường phổ thông nội trú và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền đang nhận được sự quan tâm của nhiều lãnh đạo cơ sở giáo dục.
Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng dự thảo Nghị định này nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về đầu tư xây dựng các trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và bảo đảm công bằng trong giáo dục giữa các vùng miền trên cả nước.
Chính sách hỗ trợ giúp học sinh yên tâm học tập
Dự thảo Nghị định quy định các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho học sinh theo hình thức học tập và sinh hoạt nhằm bảo đảm dinh dưỡng và điều kiện học tập. Đối với học sinh bán trú buổi trưa, dự thảo quy định mức hỗ trợ tiền ăn là 450.000 đồng mỗi tháng, đồng thời hỗ trợ 08 kg gạo mỗi tháng, với thời gian hưởng không quá 09 tháng trong một năm học.
Đối với học sinh nội trú mức hỗ trợ tiền ăn được xác định là 1.170.000 đồng mỗi tháng nhằm bảo đảm đủ ba bữa ăn mỗi ngày, kèm theo hỗ trợ 15 kg gạo mỗi tháng, với thời gian hưởng không quá 09 tháng trong một năm học.
Là lãnh đạo cơ sở giáo dục đóng trên địa bàn xã biên giới đất liền, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Quàng Thị Xuân - Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Mường Lạn (xã Mường Lạn, tỉnh Sơn La) bày tỏ: "Mức hỗ trợ này cơ bản có thể đáp ứng nhu cầu ăn uống của học sinh, nhất là những em ở xa trường, đi lại khó khăn, nhiều em phải đi bộ quãng đường dài sẽ rất vất vả khi quay trở về nhà vào buổi trưa và đến lớp học tiếp buổi thứ hai buổi/ngày. Tuy nhiên, khó khăn hiện nay của nhà trường là cơ sở vật chất như bếp ăn và chỗ nghỉ trưa cho học sinh vẫn chưa thật sự bảo đảm để tổ chức thực hiện".
Bên cạnh đó, mỗi năm học, học sinh trường phổ thông nội trú được hỗ trợ tiền mua 02 bộ quần áo đồng phục và học phẩm gồm: Vở, giấy, bút và các dụng cụ học tập khác với mức kinh phí là 2.050.000 đồng/học sinh. Mỗi cấp học, học sinh nội trú được cấp một lần bằng hiện vật gồm: Chăn, màn và các đồ dùng cá nhân khác với mức kinh phí là 2.050.000 đồng/học sinh.
Vị Phó Hiệu trưởng cho hay: “Tại những địa bàn còn nhiều khó khăn, việc chuẩn bị quần áo, đồ dùng học tập cho con trong một năm học vẫn là gánh nặng đối với không ít gia đình. Vì vậy, chính sách trên không chỉ giúp giảm bớt khó khăn về kinh tế mà còn góp phần tạo niềm tin cho phụ huynh, khuyến khích học sinh đến lớp đều đặn, hạn chế tình trạng bỏ học hoặc đi học chậm so với tuổi do hoàn cảnh gia đình. Qua đó, học sinh có điều kiện gắn bó lâu dài hơn với nhà trường và việc học tập".
Cùng với chính sách hỗ trợ học sinh, dự thảo Nghị định nêu, Nhà nước ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học đồng bộ, hiện đại, bảo đảm điều kiện sinh hoạt và an toàn cho học sinh.
Ngoài kinh phí thường xuyên, các trường được cấp bổ sung kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ đặc thù như khám sức khỏe, mua thuốc, bảo hiểm y tế, mua sách giáo khoa cho học sinh mượn, trang bị dụng cụ nhà bếp và làm thẻ học sinh, với định mức tương đương trường phổ thông dân tộc nội trú.
Dự thảo cũng quy định việc cấp kinh phí để chi trả tiền điện, nước, phục vụ nấu ăn và quản lý học sinh ngoài giờ học. Đối với học sinh bán trú buổi trưa, mức hỗ trợ tiền điện, nước và nấu ăn bằng một nửa mức hỗ trợ của học sinh nội trú.
Cô Xuân nhấn mạnh, nhà trường mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, nhất là về cơ sở vật chất, bởi hiện nay vẫn còn thiếu phòng học, khu nhà ăn và nhà ở cho học sinh. Đây là vướng mắc lớn nhất trong quá trình tổ chức dạy học và chăm sóc học sinh bán trú.
Cùng bàn luận về những chính sách trên, thầy Nguyễn Đình Nghĩa – Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Hướng Lập (xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị) cho biết, hiện nay chế độ đối với học sinh của nhà trường đang được thực hiện theo Nghị định số 66/2025/NĐ-CP ngày 12/3/2025 của Chính phủ quy định về chính sách cho trẻ em nhà trẻ, học sinh, học viên ở vùng và cơ sở giáo dục có trẻ em nhà trẻ, học sinh hưởng chính sách.
Trong đó, các chế độ về tiền ăn, tiền ở, gạo hỗ trợ cơ bản bảo đảm nhu cầu thiết yếu của học sinh; việc đầu tư cơ sở vật chất cho nhà trường cũng có nhiều chuyển biến tích cực.
Đặc biệt, với vấn đề hỗ trợ chăn màn, đồ dùng cá nhân, học sinh dân tộc nội trú ở mỗi cấp học đang được cấp một lần bằng hiện vật: Chăn, màn và các đồ dùng cá nhân khác với mức kinh phí là 1.080.000 đồng/học sinh. Mỗi năm học, học sinh được cấp 02 bộ quần áo đồng phục và học phẩm gồm: Vở, giấy, bút và các dụng cụ học tập khác với mức kinh phí là 1.080.000 đồng/học sinh.
Với mức kinh phí là 2.050.000 đồng/học sinh như trong dự thảo Nghị định, các nhu cầu thiết yếu về sinh hoạt và học tập của học sinh sẽ được đáp ứng tốt hơn nữa.
Khi các trường phổ thông nội trú liên cấp đi vào hoạt động, cùng với những quy định cụ thể trong dự thảo Nghị định, từ chế độ cho học sinh đến hỗ trợ cho nhà trường sẽ ngày càng được củng cố, qua đó nâng cao chất lượng dạy và học.
Chia sẻ về thực tế tại đơn vị, thầy Nguyễn Huy Hùng - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc Bán trú Trung học cơ sở Sơn Điền (xã Sơn Điền, tỉnh Lâm Đồng) cho hay, có 150/261 học sinh của nhà trường đang được hưởng chế độ theo Nghị định số 66/2025/NĐ-CP.
Theo Quyết định số 60/QĐ-BDTTG ngày 29/01/2026 của Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo, sau sáp nhập 2 xã Sơn Điền và xã Gia Bắc, xã Sơn Điền mới thuộc danh sách Xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã khu vực I, II, III giai đoạn 2026 - 2030. Từ tháng 2, tất cả học sinh của nhà trường sẽ đều được hưởng chế độ chính sách như trên, là thuận lợi để đơn vị thực hiện chế độ cho các em.
Bên cạnh đó, theo Quyết định số 90/QĐ-TTg ngày 18/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 nhà trường cũng được hỗ trợ đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị nhằm tăng cường điều kiện thực hiện công tác dạy và học.
Thầy Hùng nhận định, nhìn chung, chế độ hiện tại dành cho các trường nội trú, bán trú đã tương đối đảm bảo. Những chính sách cụ thể dành cho cho học sinh trường phổ thông nội trú và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền như trong dự thảo sẽ mang lại nhiều thuận lợi, giúp tất cả học sinh học tại trường đều được hưởng chính sách theo quy định; tạo ra sự công bằng ngay trong từng lớp học và nhà trường, tránh tình trạng cùng học một trường nhưng có em được hỗ trợ, có em không được hỗ trợ.
Hoàn thiện chính sách, tạo thuận lợi cho cơ sở giáo dục triển khai
Đề cập thêm đến chủ trương xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền, cô Quàng Thị Xuân thông tin, chính sách trên nhận được sự đồng tình, ủng hộ của người dân cùng sự quan tâm của chính quyền địa phương.
Xã Mường Lạn hiện cũng đã tiến hành triển khai xây dựng trường nội trú liên cấp. Khi công trình hoàn thành, dự kiến sẽ sáp nhập 2 trường tiểu học và trung học cơ sở đang có, tạo điều kiện để học sinh được học tập trong môi trường khang trang, đầy đủ hơn về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên.
Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến công tác giáo dục, đặc biệt tại các vùng đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới. Nhờ được thụ hưởng các chính sách hỗ trợ, việc duy trì sĩ số học sinh đã có nhiều chuyển biến tích cực; nếu trước đây tình trạng bỏ học còn khá phổ biến thì hiện nay đã giảm rõ rệt.
Nhất là khi các chính sách trong dự thảo Nghị định quy định chính sách cho học sinh trường phổ thông nội trú và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền được triển khai sẽ góp phần thúc đẩy tinh thần học tập, mong muốn vươn lên của học sinh vùng khó, đồng thời giúp việc vận hành mô hình trường mới được thuận tiện.
Cô Quàng Thị Xuân - Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Mường Lạn (xã Mường Lạn, tỉnh Sơn La). Ảnh: NVCC.
Theo chia sẻ của thầy Nguyễn Đình Nghĩa: "Hướng Lập là một trong những xã biên giới đất liền của tỉnh Quảng Trị. Thời gian qua, chính quyền địa phương đã tiến hành khảo sát, quy hoạch và lựa chọn được địa điểm để xây dựng trường nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở. Khi ngôi trường được hoàn thành, dự kiến sẽ sáp nhập Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Hướng Việt; Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Hướng Lập hiện nay.
Ngôi trường mới với điều kiện cơ sở vật chất đầy đủ sẽ giúp tổ chức tốt việc ăn, ở, sinh hoạt, học tập và tạo môi trường ổn định, đầy đủ để học sinh được chăm sóc và rèn luyện. Thầy cô cũng thuận lợi hơn trong công tác giảng dạy, tổ chức các hoạt động, phong trào, giúp học sinh có không gian vui chơi, phát triển toàn diện".
Để các trường phổ thông nội trú liên cấp thực sự phát huy vai trò giữ chân học sinh vùng biên, thầy Nguyễn Đình Nghĩa cho rằng ngoài cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên, yếu tố quan trọng trước hết là sự vào cuộc của chính quyền địa phương và các ban, ngành, đoàn thể trong công tác tuyên truyền, vận động người dân đưa con em đến trường và duy trì việc học.
Thực tế, tại địa bàn xã Hướng Lập, có những điểm dân cư cách trường trên 20km, trong khi nhiều học sinh còn nhỏ tuổi, vì vậy rất cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và chính quyền địa phương để duy trì số lượng học sinh học tập tại các trường nội trú. Sự quan tâm, đồng hành của phụ huynh cũng là yếu tố quan trọng giúp các em yên tâm học tập, sinh hoạt xa nhà.
Trong thời gian tới, cơ sở giáo dục mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, đầu tư và các chính sách hỗ trợ thiết thực để học sinh vùng biên, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số, có điều kiện tiếp cận giáo dục tốt hơn.
Dưới góc nhìn của thầy Nguyễn Huy Hùng, chủ trương của Đảng và Nhà nước về việc xây dựng 248 trường phổ thông liên cấp nội trú cho 248 xã biên giới đất liền là vô cùng kịp thời và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Việc đầu tư xây dựng các ngôi trường như vậy không chỉ phục vụ giáo dục mà còn góp phần giữ dân, giữ đất, góp phần bảo vệ biên giới, bảo vệ Tổ quốc.
Những ngôi trường khang trang sẽ góp phần nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh ở vùng biên giới. Nếu có thể phát triển mô hình liên cấp từ tiểu học đến trung học phổ thông, không chỉ giúp duy trì sĩ số mà còn tạo động lực để các em học tập. Từ đó hình thành nguồn nhân lực tại chỗ cho địa phương, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và lâu dài là đóng góp cho sự phát triển chung của đất nước.