Không chủ trương giao bài tập dịp Tết, hiệu trưởng cho rằng học sinh cần có kỳ nghỉ đúng nghĩa

Sau một học kỳ dài với nhịp học tập liên tục, câu chuyện có nên giao bài tập Tết hay không lại được đặt ra mỗi dịp xuân về. Thay vì duy trì những trang bài tập truyền thống, nhiều trường học hiện nay lựa chọn hướng đi mới: không giao bài bắt buộc, thay vào đó là các hoạt động trải nghiệm văn hóa ý nghĩa. Cách làm này không chỉ giúp học sinh có kỳ nghỉ trọn vẹn bên gia đình mà còn mở ra một cách tiếp cận giáo dục nhẹ nhàng, gắn với giá trị Tết cổ truyền.

Không giao bài tập để học sinh được đón Tết đúng nghĩa

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Bùi Duy Quốc - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Hòa Khánh, thành phố Đà Nẵng) cho biết, nhà trường năm nay không giao bài tập Tết cho học sinh bởi Tết cổ truyền là dịp để gia đình quây quần, để các em được vui chơi và đoàn viên bên người thân.

“Ngày Tết vốn rất bận rộn. Các em không hoàn toàn là đi chơi mà còn phụ giúp gia đình dọn dẹp, chuẩn bị, thăm hỏi họ hàng. Với khoảng thời gian như vậy, kể cả có giao bài tập thì các em cũng khó có thể thực hiện đầy đủ. Đặc biệt với học sinh cuối cấp, áp lực học tập vốn đã rất lớn khi sau Tết là bước vào học kỳ 2 và giai đoạn chuẩn bị cho kỳ thi chuyển cấp. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa các em phải 'ôm đề thi' xuyên suốt kỳ nghỉ.

Việc học rất quan trọng, nhưng không đến mức các em phải mang sách vở, đề thi theo mình suốt những ngày đoàn viên. Sau Tết, nhà trường đã có kế hoạch ôn tập riêng. Chúng tôi không muốn học sinh mệt mỏi, áp lực ngay cả trong những ngày đáng lẽ được nghỉ ngơi,” thầy Quốc nhấn mạnh.

Thầy Quốc cũng cho biết, dù không giao bài tập bắt buộc, nhà trường vẫn tin tưởng vào ý thức tự giác của học sinh. Những em có định hướng, có nhu cầu riêng hoàn toàn có thể chủ động xem lại bài vở. Việc học trong dịp Tết nếu có cũng nên xuất phát từ sự tự nguyện chứ không phải ép buộc.

Năm nay, học sinh được nghỉ Tết từ ngày 14/2 đến 23/2, tổng cộng 9 ngày. Theo thầy Quốc, với khoảng thời gian này, các em khó có thể “quên hết kiến thức” đã học. Sau kỳ nghỉ, giáo viên chỉ cần nhắc lại, gợi nhớ bằng những bài tập nhỏ, học sinh sẽ bắt nhịp trở lại. Điều quan trọng hơn cả là các em có cơ hội gắn kết với gia đình nhiều hơn, điều mà trong nhịp sống bận rộn thường ngày đôi khi bị bỏ lỡ.

Với học sinh lứa tuổi trung học cơ sở, việc học và vui chơi luôn cần được đặt trong trạng thái cân bằng. Đó cũng là quan điểm xuyên suốt của cô Hồ Thị Ánh - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Đào Duy Tùng (xã Đông Anh, thành phố Hà Nội) khi nói về câu chuyện bài tập Tết. Theo cô Ánh, từ trước đến nay, giáo viên trong trường luôn ra bài tập ở mức độ vừa phải, có trọng tâm, trọng điểm, tránh gây áp lực cho học sinh. Riêng trong dịp Tết, lượng bài tập lại càng được tiết chế hơn nữa.

“Với học sinh, ngày Tết không nên trở thành nỗi lo chỉ vì bài vở. Nếu có, giáo viên chỉ đưa ra một lượng bài tập rất ít, chủ yếu mang ý nghĩa ‘khai bút đầu xuân’, như một lời chúc cho năm học mới đạt kết quả tốt. Hoạt động này không bắt buộc mà mang tính khuyến khích, tạo động lực nhẹ nhàng cho học sinh", nữ hiệu trưởng cho hay.

Vị hiệu trưởng bày tỏ, Tết là dịp để các em học sinh quan tâm đến ông bà, cha mẹ bằng những việc làm cụ thể trong gia đình, đồng thời học hỏi thêm nhiều điều từ thực tế đời sống. Vì vậy, thay vì đặt nặng bài tập, nhà trường tập trung định hướng cho học sinh hiểu mình cần làm gì trong những ngày đầu xuân, như giúp đỡ người thân việc nhà, biết nói lời cảm ơn, hiểu đúng ý nghĩa của lì xì, hay cảm nhận giá trị của sự đoàn viên.

“Chúng tôi không muốn học sinh bị áp lực bởi bài tập Tết. Điều quan trọng hơn là các em được hưởng một cái Tết vui vẻ, đầm ấm và ý nghĩa bên gia đình. Học sinh trung học cơ sở đang ở giai đoạn hình thành nhân cách và nhận thức sâu sắc về các giá trị sống. Nếu Tết trở thành khoảng thời gian quá nặng nề với sách vở, các em có thể đánh mất cơ hội trải nghiệm những bài học rất quan trọng từ chính gia đình và truyền thống văn hóa", cô Ánh chia sẻ thêm.

Thầy Đào Mạnh Trinh - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông chuyên Thăng Long (phường Xuân Hương, tỉnh Lâm Đồng) cũng cho rằng, không nên giao bài tập Tết bắt buộc cho học sinh. Theo thầy, một năm học, học sinh đã học hơn 30 tuần liên tục, do đó các em xứng đáng có một kỳ nghỉ trọn vẹn, thoải mái cả về tinh thần lẫn thời gian.

“Học cả học kỳ dài, đến Tết chỉ nghỉ hơn một tuần, giáo viên nên để các em được nghỉ đúng nghĩa. Em nào thực sự muốn học thì sẽ tự học, không cần phải tạo thêm áp lực. Với một trường chuyên, nhiều người vẫn mặc định học sinh luôn chịu áp lực cao, nhưng thực tế lại không như vậy. Nhà trường chưa từng đặt nặng chuyện giao bài tập trong dịp lễ, bởi chúng tôi tin tưởng vào ý thức tự giác của học sinh. Các em rất ngoan và có tinh thần tự học tốt. Thầy cô hoàn toàn yên tâm, không lo các em quên kiến thức chỉ vì nghỉ Tết,” thầy Trinh nói thêm.

Năm học vừa qua có nhiều thay đổi, nhiều chính sách giáo dục mới được ban hành. Tuy nhiên, theo đánh giá của nhà trường, chất lượng dạy và học vẫn diễn ra ổn định, không bị xáo trộn. Thành tích đạt được tiếp tục duy trì ở mức cao. Chính vì vậy, việc có hay không có bài tập Tết không phải là vấn đề quá lớn đối với học sinh trường chuyên.

Thầy Trinh cho rằng, không chỉ trường chuyên mà với tất cả trường phổ thông, dù học sinh học lực tốt hay còn hạn chế, việc giao bài tập nặng nề trong dịp Tết đều không thực sự cần thiết. Sau kỳ nghỉ, nhà trường sẽ tổ chức nhắc lại kiến thức một cách nhẹ nhàng, vừa phải rồi mới tăng dần cường độ học tập để tránh gây “sốc” tâm lý. Quan trọng hơn, học sinh cần được tận hưởng niềm vui sum họp gia đình, giá trị cốt lõi của ngày Tết cổ truyền.

Bên cạnh đó, thầy cũng lưu ý học sinh về việc nghỉ Tết lành mạnh như vui chơi trong khuôn khổ pháp luật, giữ gìn sức khỏe, sinh hoạt điều độ. Gia đình vẫn là điểm tựa và sự kèm cặp quan trọng trong những ngày các em học sinh ở nhà.

Thay bài tập bằng hoạt động trải nghiệm Tết lý thú

Đánh giá về xu hướng đổi mới bài tập Tết theo hướng trải nghiệm cá nhân, thầy Đào Mạnh Trinh cho rằng đây là hình thức rất đáng được nhân rộng. Theo thầy, thay vì những bài tập mang tính học thuật, các hoạt động gắn với văn hóa Tết có thể giúp học sinh học theo cách tự nhiên và ý nghĩa hơn.

“Đó là cách nhắc nhở các em về truyền thống Tết cổ truyền của dân tộc, từ giá trị gia đình, phong tục tập quán đến nếp sinh hoạt ngày xuân. Giáo dục đôi khi không cần nặng nề, mà chỉ cần nhẹ nhàng nhưng đủ để các em cảm nhận và ghi nhớ,” thầy Trinh chia sẻ.

Những hoạt động như tìm hiểu phong tục địa phương, ghi lại câu chuyện Tết của gia đình, tham gia chuẩn bị mâm cơm tất niên hay cùng người thân thăm hỏi họ hàng… đều có thể trở thành một dạng “bài tập” đặc biệt. Ở đó, học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn trải nghiệm, quan sát và thấu hiểu.

Theo thầy Trinh, trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều tác động từ công nghệ và mạng xã hội, việc duy trì những giá trị truyền thống càng trở nên cần thiết. Nếu được định hướng đúng, các hoạt động trải nghiệm sẽ giúp học sinh hình thành thói quen sinh hoạt lành mạnh, tránh xa những hình thức giải trí thiếu kiểm soát trong dịp nghỉ lễ.

Tại Trường Trung học cơ sở Đào Duy Tùng, học sinh sẽ được tham gia lễ hội văn hóa lớn - Lễ hội Cổ Loa trong dịp Tết. Cô Hồ Thị Ánh cho hay, đây là hoạt động có ý nghĩa đặc biệt đối với học sinh nhà trường. Từ nhiều năm nay, các em đã tích cực tham gia các hoạt động trải nghiệm tại lễ hội, tìm hiểu cả những nét văn hóa chung của dân tộc lẫn những giá trị đặc trưng riêng của di tích Cổ Loa.

Theo cô Ánh, nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động nhằm giúp học sinh hiểu rõ hơn về Tết Việt và những giá trị truyền thống. Vì vậy, xu hướng thay thế bài tập truyền thống bằng các hoạt động trải nghiệm được cô đánh giá là hết sức cần thiết và quan trọng.

“Một năm chỉ có một lần Tết. Ở lứa tuổi trung học cơ sở, các em tiếp thu rất nhanh những nét văn hóa truyền thống nếu được hướng dẫn đúng cách. Ngoài ra, những hoạt động như viết nhật ký Tết, tìm hiểu phong tục địa phương, phỏng vấn ông bà, cha mẹ về kỷ niệm ngày xuân… khi trở thành "bài tập Tết" sẽ là cơ hội để học sinh sống cùng văn hóa dân tộc. Đây là những trải nghiệm gần gũi, thực tế và dễ thấm sâu vào nhận thức của các em.

Trường đã và đang định hướng cho học sinh xây dựng kế hoạch thực hành các nét văn hóa ngày Tết trong chính gia đình mình. Sau kỳ nghỉ, nhà trường sẽ tổ chức một buổi chia sẻ trước toàn trường, lồng ghép trong chương trình “Hái lộc đầu xuân”. Tại đây, học sinh sẽ kể lại việc mình đã làm, những điều ý nghĩa đã trải nghiệm và cảm xúc đọng lại sau kỳ nghỉ", cô Ánh chia sẻ.

Theo cô Ánh, đây là cách để việc học trở nên tự nhiên và bền vững hơn. Khi học sinh được thực hành, chia sẻ, giá trị văn hóa ấy sẽ không bị mai một. Các em hiểu rằng Tết không chỉ là nghỉ ngơi, mà còn là dịp để gìn giữ truyền thống và nuôi dưỡng tình cảm gia đình. Trong cách tiếp cận ấy, bài tập không còn là những trang vở phải hoàn thành cho đủ, mà trở thành hành trình trải nghiệm văn hóa sống động.

Trường Trung học cơ sở Nguyễn Bỉnh Khiêm cũng lựa chọn tổ chức hoạt động trải nghiệm Tết ngay trước kỳ nghỉ, xem đây như “bài tập cuối cùng” của năm học trước khi học sinh bước vào những ngày xuân.

Hiệu trưởng nhà trường, thầy Bùi Duy Quốc cho biết, hiện nay nhiều trường đã áp dụng hình thức bài tập trải nghiệm - tức học sinh vừa học vừa chơi, sau kỳ nghỉ có thể báo cáo, chia sẻ lại những điều mình quan sát, tìm hiểu được. Tuy gọi là “bài tập”, nhưng thực chất đây là những gợi ý nhẹ nhàng để các em chú tâm hơn đến Tết cổ truyền, thay vì dành toàn bộ thời gian cho internet hay điện thoại.

Năm nay, nhà trường tổ chức “Ngày hội trải nghiệm Tết” được xây dựng bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018, tích hợp nội dung của các môn Ngữ văn, Giáo dục địa phương và Giáo dục công dân. Thay vì học trong lớp, học sinh được tham gia các hoạt động như tìm hiểu làng nghề truyền thống, khám phá phong tục Tết cổ truyền, thi gói bánh chưng, thi trang trí cây hoa đào, hoa mai, thi tìm hiểu văn hóa và biểu diễn văn nghệ.

“Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về giá trị văn hóa dân tộc mà còn tạo không khí vui tươi, hào hứng trước kỳ nghỉ. Các em được học thông qua trải nghiệm thực tế nên không cảm thấy áp lực. Đặc biệt, nhà trường còn mời phụ huynh tham gia đồng hành cùng con trong ngày hội. Sự gắn kết ấy sẽ tăng cường mối liên hệ gia đình, đặc biệt giúp phụ huynh hiểu rõ hơn định hướng giáo dục mà nhà trường đang triển khai,” vị hiệu trưởng chia sẻ.

Theo thầy Quốc, giáo dục không chỉ dừng lại ở kiến thức sách vở mà còn là việc nuôi dưỡng giá trị văn hóa, tình cảm gia đình và kỹ năng sống. Việc thay bài tập Tết bằng hoạt động trải nghiệm chính là cách để học sinh vừa được học, vừa được sống trong không khí Tết đúng nghĩa.