Mùa xuân Bính Ngọ mở ra trong bối cảnh đất nước chuyển mình mạnh mẽ, với những quyết sách chiến lược nhằm tạo đột phá trong phát triển nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng giáo dục quốc dân. Đối với ngành Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt khi dấu mốc sáp nhập với Hải Dương chính thức hình thành một không gian phát triển mới – rộng hơn về quy mô, đa dạng hơn về nguồn lực và đòi hỏi cao hơn về năng lực quản trị, điều hành. Đây không chỉ là sự điều chỉnh về địa giới hành chính, mà còn là cơ hội tái cấu trúc toàn diện, chuẩn hóa hệ thống, tối ưu hóa nguồn lực và nâng tầm chất lượng giáo dục trên nền tảng liên kết vùng bền vững.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo được xác định là kim chỉ nam cho giai đoạn chuyển tiếp quan trọng này, với trọng tâm là đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, nhân văn.
Tái cấu trúc hệ thống giáo dục, đảm bảo quản trị tinh gọn, vận hành hiệu lực - hiệu quả
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, đại diện lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cho hay: Năm đầu tiên sau sáp nhập, kỳ vọng lớn nhất của Sở là tái cơ cấu hệ thống giáo dục trên quy mô lớn nhưng quản trị tinh gọn, vận hành hiệu lực - hiệu quả, bảo đảm nguyên tắc xuyên suốt: mở rộng quy mô quản lý, giữ vững và nâng cao chất lượng, tăng hiệu quả phục vụ người học.
Trên nền hiện trạng 1.662 cơ sở giáo dục từ mầm non đến đại học, quy mô 1.089.448 người học, thành phố có điều kiện tổ chức lại mạng lưới theo hướng phủ kín, đa dạng loại hình, tối ưu phân bố theo dân cư, đô thị hóa và nhu cầu phát triển nguồn nhân lực.
Về chất lượng, mục tiêu là giữ vững vị thế nhóm dẫn đầu, đồng thời nâng chuẩn đầu ra ngoại ngữ và kỹ năng số theo cấp học, gắn với đổi mới chương trình, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá, coi trọng thực chất và sự tiến bộ của người học.
Về hiệu quả, trọng tâm là nâng hiệu lực điều hành và chất lượng phục vụ: sắp xếp mạng lưới hợp lý, tối ưu công suất sử dụng cơ sở vật chất; phân bổ nguồn lực theo ưu tiên; tinh giản thủ tục, giảm khâu trung gian, tăng mức độ hài lòng của người học và phụ huynh.
Trong bối cảnh địa bàn và quy mô quản lý mở rộng sau sáp nhập, đại diện lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cho biết sẽ tập trung các ưu tiên trọng tâm sau:
Thứ nhất, hoàn thành quy hoạch, sắp xếp mạng lưới và tổ chức lại hệ thống theo hướng đồng bộ, tinh gọn, hiệu quả, tối ưu phân bố theo dân cư, đô thị hóa và nhu cầu nguồn nhân lực.
Thứ hai, ưu tiên nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý theo hướng đủ số lượng, đúng cơ cấu, mạnh chuyên môn, vững năng lực số; gắn trách nhiệm người đứng đầu với kỷ cương trường học và chất lượng giáo dục.
Thứ ba, tập trung chuẩn hóa - hiện đại hóa trường lớp, phấn đấu tối thiểu 90% trường công lập đạt chuẩn quốc gia, kiên cố hóa 100% phòng học, đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất - thiết bị và các dự án trọng điểm; đồng thời nâng chuẩn đầu ra ngoại ngữ và kỹ năng số theo cấp học.
Thứ tư, bảo đảm nguồn lực tài chính theo hướng bền vững và công bằng: Sở tham mưu thành phố ưu tiên bố trí ngân sách cho giáo dục và đào tạo, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa để đa dạng dịch vụ, chia sẻ áp lực ngân sách.
Các ưu tiên nêu trên được triển khai trong khuôn khổ chương trình hành động của Thành ủy và kế hoạch của Ủy ban nhân dân thành phố thực hiện Nghị quyết 71, bảo đảm thống nhất về mục tiêu, nguồn lực và tổ chức thực hiện.
Nhiệm vụ trọng tâm là thu hẹp chênh lệch điều kiện học tập giữa các địa bàn
Đại diện lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cho biết, sau sáp nhập, nhiệm vụ trọng tâm của Sở là thu hẹp chênh lệch điều kiện học tập giữa các địa bàn, bảo đảm công bằng thực chất và chất lượng đồng đều.
Theo đó, công bằng được bảo đảm bằng một chuẩn tối thiểu thống nhất toàn thành phố và cơ chế phân bổ nguồn lực ưu tiên nơi khó khăn hơn, thiếu hụt hơn, hạn chế dàn trải, bình quân; lấy chất lượng phục vụ người học làm thước đo.
Cùng với đó là tháo gỡ “nút thắt” về quỹ đất và thủ tục để mở rộng khả năng tiếp cận: Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì tổng hợp nhu cầu, tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố và phối hợp với các sở, ngành, địa phương bố trí quỹ đất cho giáo dục, ưu tiên trong các khu đô thị, khu công nghiệp mới; đề xuất khai thác hiệu quả trụ sở công dôi dư sau sắp xếp để bổ sung cơ sở giáo dục. Đồng thời, phối hợp các cơ quan liên quan đề xuất cơ chế khuyến khích hợp pháp nhằm thu hút đầu tư phát triển cơ sở giáo dục ngoài công lập, tăng lựa chọn cho người dân và thu hẹp chênh lệch cơ hội học tập.
Đồng thời, công bằng phải được bảo đảm ngay từ cơ hội học tập của người học và điều kiện công tác của nhà giáo. Theo đó, Sở Giáo dục và Đào tạo tham mưu thành phố mở rộng các cơ chế hỗ trợ thiết thực như tín dụng ưu đãi, học bổng, huy động và hình thành quỹ khuyến học - học bổng cấp thành phố, nhất quán quan điểm không để học sinh, sinh viên bỏ học vì khó khăn tài chính. Đồng thời, triển khai chính sách ưu đãi, thu hút và ổn định đội ngũ nhà giáo theo tinh thần Nghị quyết 71, ưu tiên địa bàn khó khăn, hải đảo để bảo đảm đủ giáo viên, giữ vững chất lượng dạy học.
Ngoài ra, Sở chú trọng kết hợp hài hòa giữa giáo dục mũi nhọn và đại trà: tiếp tục đầu tư, phát huy vai trò dẫn dắt của trường chuyên, nhưng trọng tâm là kéo mặt bằng chất lượng tối thiểu lên đồng đều giữa các địa phương. Sở Giáo dục và Đào tạo tập trung chuẩn hóa điều kiện dạy - học, nâng cao năng lực đội ngũ, tăng cường kỷ cương, kiểm soát chất lượng và trách nhiệm giải trình, để chất lượng giáo dục không phụ thuộc địa bàn, mà được bảo đảm bằng chuẩn chung và cơ chế thực thi thống nhất trên toàn thành phố.
Đặc biệt, theo Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, kỳ vọng lớn nhất của Sở là quản trị thông suốt từ thành phố đến cơ sở, phân cấp rõ việc, rõ trách nhiệm, lấy chất lượng và sự hài lòng của người học làm thước đo.
Về mô hình quản lý và phân cấp - phân quyền, Sở tập trung hoàn thiện cơ chế điều hành theo hướng rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ quy trình, rõ sản phẩm, thống nhất chuẩn toàn hệ thống nhưng linh hoạt theo điều kiện từng địa bàn; tăng quyền chủ động cho cơ sở giáo dục đi đôi với kiểm soát chất lượng, kỷ cương và trách nhiệm người đứng đầu.
Về chuyển đổi số trong quản trị, ngành ưu tiên xây dựng nền tảng dữ liệu số ngành Giáo dục và Đào tạo đồng bộ, liên thông với hệ thống đô thị thông minh; chuẩn hóa dữ liệu dùng chung, tăng minh bạch và giảm thủ tục. Trên nền dữ liệu đó, từng bước ứng dụng công nghệ số và AI trong quản lý, dạy học và kiểm tra đánh giá; phát triển trường học số, lớp học thông minh, kho học liệu số theo lộ trình.
Về năng lực triển khai, Sở đặt mục tiêu tổ chức bộ máy chuyển đổi số đủ năng lực; thúc đẩy 100% cơ sở giáo dục triển khai phần mềm quản trị, 100% giáo viên được bồi dưỡng ứng dụng AI trong giảng dạy; đồng thời hoàn thiện Đề án “Hệ sinh thái dữ liệu giáo dục số” giai đoạn 2025-2030, định hướng 2035 (dự kiến hoàn thành trong Quý II/2026), huy động nguồn lực từ ngân sách và xã hội hóa.
Phát triển đội ngũ theo hướng đủ số lượng - đúng cơ cấu - mạnh năng lực - đồng đều chất lượng
Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được xem là nhân tố quyết định chất lượng đổi mới. Chia sẻ về những định hướng, chính sách để phát triển nguồn nhân lực giáo dục đáp ứng yêu cầu đột phá theo tinh thần Nghị quyết 71, đại diện lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng nhấn mạnh: Năm mới, Sở Giáo dục và Đào tạo tập trung phát triển đội ngũ theo hướng đủ số lượng - đúng cơ cấu - mạnh năng lực - đồng đều chất lượng, gắn chặt kỷ cương và trách nhiệm giải trình.
Theo đó, Sở tập trung giải quyết căn cơ bài toán “đủ và đồng bộ” đội ngũ trên địa bàn rộng sau sáp nhập. Trọng tâm là rà soát, dự báo nhu cầu theo cấp học/môn học/địa bàn; khắc phục thừa - thiếu cục bộ theo nguyên tắc “ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên”. Đồng thời, Sở tham mưu, phối hợp các cơ quan liên quan hoàn thiện cơ chế tuyển dụng, tiếp nhận, điều động, biệt phái, thuyên chuyển theo quy định, bảo đảm thống nhất quản lý nhà nước nhưng linh hoạt tổ chức thực hiện, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Cùng với đó là nâng cao chất lượng đội ngũ bằng đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm, gắn chuẩn nghề nghiệp với năng lực số. Sở xây dựng và triển khai kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo viên và cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu Nghị quyết 71; bảo đảm bồi dưỡng “đúng đối tượng - đúng nội dung - có đo lường kết quả”.
Đặc biệt, Sở chủ động thực hiện đồng bộ chính sách để thu hút - giữ chân - tạo động lực cho nhà giáo, nhất là địa bàn khó khăn và môn học còn thiếu. Tập trung thực hiện đầy đủ chính sách ưu đãi đối với nhà giáo; hỗ trợ chỗ ở/nhà công vụ cho giáo viên ở xa, giáo viên vùng khó khăn; tăng cường thu hút học sinh giỏi vào ngành sư phạm; đồng thời nâng cao năng lực và trách nhiệm đội ngũ cán bộ quản lý, bố trí sử dụng đúng sở trường, phát huy tối đa nguồn lực con người của ngành.
Sở ưu tiên các năng lực “mũi nhọn” để tạo sức bật chất lượng, trước hết là ngoại ngữ và năng lực số. Sở tham mưu cơ chế hỗ trợ dạy học bằng tiếng Anh; thu hút giáo viên tiếng Anh; hỗ trợ giáo viên tự bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu triển khai dạy tiếng Anh, từng bước dạy học bằng tiếng Anh theo lộ trình của thành phố.
Các định hướng trên được Sở cụ thể hóa bằng kế hoạch, chỉ tiêu, phân công trách nhiệm và cơ chế kiểm tra - đánh giá; lấy kết quả học tập, sự tiến bộ của người học và chất lượng đội ngũ ở từng cơ sở giáo dục làm thước đo cuối cùng.
Nhân dịp năm mới Bính Ngọ, đại diện lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng muốn gửi gắm 3 thông điệp tới đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục cũng như học sinh, phụ huynh trên địa bàn.
Thứ nhất, với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý: hãy giữ vững kỷ cương - trách nhiệm - nêu gương, tập trung nâng cao chất lượng và đổi mới thực chất; lấy sự tiến bộ của học sinh làm thước đo. Mỗi thầy cô, mỗi nhà trường chủ động nâng cao năng lực nghề nghiệp và năng lực số, ứng dụng công nghệ như một công cụ phục vụ dạy học và quản trị, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là dạy thật - học thật - chất lượng thật.
Thứ hai, với học sinh: hãy học tập có mục tiêu, có kỷ luật; rèn nền tảng tri thức vững, đồng thời chủ động nâng cao năng lực ngoại ngữ và kỹ năng số, hình thành tư duy tự học, bản lĩnh và khát vọng cống hiến. Thành phố mở rộng không gian phát triển thì cơ hội cũng rộng hơn, nhưng chỉ dành cho những em nỗ lực bền bỉ và biết tự vượt lên chính mình.
Thứ ba, với phụ huynh và xã hội: Sở mong muốn các bậc phụ huynh tiếp tục đồng hành - chia sẻ - giám sát cùng nhà trường, tôn trọng chuyên môn sư phạm, phối hợp chặt chẽ trong quản lý, giáo dục con em; cùng xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, kỷ cương, không khoán trắng cho nhà trường, cũng không gây áp lực thành tích cho học sinh.
"Tôi tin rằng, khi nhà trường - gia đình - xã hội cùng chung một mục tiêu và cùng hành động, giáo dục Hải Phòng sẽ tạo được chuyển biến rõ rệt, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của thành phố trong giai đoạn mới", đại diện lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng nhấn mạnh.