Bước sang năm 2026, ngành giáo dục và đào tạo Việt Nam (nói chung) và lĩnh vực giáo dục đại học (nói riêng) đứng trước nhiều thời cơ quan trọng, mở ra giai đoạn phát triển mới cả về chất lượng, quy mô và hội nhập.
Nhân dịp đầu Xuân Bính Ngọ 2026, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Hoài Bắc - Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) đã có cuộc trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, chia sẻ về những kỳ vọng trong công tác đào tạo, nghiên cứu của nhà trường khi đứng trước giai đoạn phát triển mới.
Yêu cầu cấp thiết đối với các trường đại học trong bối cảnh mới
Nhìn lại những dấu ấn nổi bật năm 2025, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Hoài Bắc nhấn mạnh, năm qua, Học viện tiếp tục ghi dấu nhiều kết quả quan trọng. Cụ thể, Học viện đã phát huy truyền thống đoàn kết, sáng tạo, chủ động và quyết liệt trong triển khai nhiệm vụ, hoàn thành xuất sắc các mục tiêu chiến lược giai đoạn 2020-2025; đồng thời, duy trì ổn định và nâng cao chất lượng các hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và chuyển đổi số.
Năm 2025, Học viện được công nhận là 1 trong 5 cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia về kỹ thuật - công nghệ; tiên phong mở các ngành đào tạo chiến lược như Trí tuệ nhân tạo, Trí tuệ nhân tạo vạn vật và Công nghệ chip bán dẫn; khai trương các phòng thí nghiệm đạt chuẩn quốc tế; và tổ chức thành công nhiều hoạt động khoa học - công nghệ, trong đó, sinh viên PTIT giành nhiều giải thưởng cao ở các cuộc thi quốc gia và quốc tế. Các chương trình đào tạo mới, các mô hình ứng dụng công nghệ và hệ sinh thái số của Học viện tiếp tục được xã hội đánh giá cao, góp phần nâng cao vị thế thương hiệu nhà trường.
Bên cạnh đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Hoài Bắc cũng đề cập: “Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia song hành với Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo là hai nghị quyết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tác động trực tiếp đến hệ thống giáo dục đại học Việt Nam hiện nay.
Trong bối cảnh mới, hai nghị quyết đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các trường đại học phải đổi mới căn bản phương thức đào tạo, chuyển từ mô hình giảng dạy truyền thống sang mô hình giáo dục hiện đại, trong đó, không chỉ chú trọng truyền đạt kiến thức mà còn tập trung phát triển tư duy sáng tạo, năng lực tự học, kỹ năng thực hành và khả năng thích ứng với môi trường số cho người học.
Đặc biệt, các trường đại học phải nhanh chóng đưa kiến thức từ giảng đường vào thực tiễn một cách hiệu quả và nhanh chóng...”.
Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông - 1 trong 5 trường đại học trọng điểm về kỹ thuật công nghệ, đã triển khai tinh thần của hai nghị quyết bằng những hành động cụ thể.
Về phương thức giảng dạy, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông đã đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện từ quản trị đại học hiện đại đến đổi mới phương pháp đào tạo.
Đặc biệt, PTIT đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như một lực lượng trợ giảng đắc lực với mục tiêu đến năm 2027, 100% các môn học của Học viện sẽ có AI trợ giảng. Nội dung học tập được xây dựng dựa trên giáo trình, tài liệu tiên tiến của các trường đại học hàng đầu thế giới, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và rút ngắn khoảng cách giữa môi trường đào tạo của nhà trường và thực tiễn.
Bên cạnh đó, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông thí điểm mô hình đào tạo 3,5+1+1, tạo điều kiện cho sinh viên học thẳng lên thạc sĩ hoặc sở hữu thêm một bằng đại học thứ hai trong thời gian tối ưu. Việc rút ngắn thời gian đào tạo thực hiện trên nền tảng chuyển đổi số toàn diện và hệ thống học liệu số hiện đại, mang trải nghiệm học tập tốt nhất cho sinh viên.
Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, bên cạnh việc đẩy mạnh công bố khoa học, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông tập trung vào phát triển các dự án ứng dụng, gắn với các công nghệ chiến lược như: dự án xây dựng hệ sinh thái AI trong giáo dục, gồm AI học đường, AI gia sư, AI hỗ trợ người khiếm thính học tập, các giải pháp UAV (thiết bị bay không người lái) kết hợp xử lý hình ảnh phục vụ giám sát môi trường, chất lượng không khí. Một số dự án nghiên cứu chuyên sâu như ngôn ngữ lớn LLM (Large Language Model), DeepEdu Việt Nam trong giáo dục, thiết kế chip IoT cho nông nghiệp, AI hỗ trợ người cao tuổi… đang được triển khai theo mô hình hợp tác “ba nhà” (Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp).
“Là cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia trong lĩnh vực công nghệ số, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông không chỉ tiên phong đào tạo về AI, mà còn chủ động ứng dụng AI để “định nghĩa lại” mô hình giáo dục đại học. Thời gian qua, Học viện đã tích cực nghiên cứu, phát triển và triển khai các giải pháp AI vào thực tiễn giảng dạy, học tập và quản lý, từng bước hình thành một hệ sinh thái số hiện đại, đồng bộ.
Việc xây dựng và phát triển hệ sinh thái AI cho giáo dục không chỉ góp phần đổi mới phương pháp đào tạo theo hướng linh hoạt, cá nhân hóa trải nghiệm học tập cho từng sinh viên, học viên, mà còn nâng cao hiệu quả giảng dạy của đội ngũ giảng viên. Đây là bước đi quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số toàn diện, hướng tới mô hình đại học thông minh, nơi công nghệ trở thành nền tảng vận hành cốt lõi.
Hệ sinh thái AI cho giáo dục của Học viện được định hình như một hạ tầng tri thức toàn diện, kết hợp mô hình ngôn ngữ lớn chuyên sâu với nguồn dữ liệu học thuật phong phú, tạo ra môi trường học tập mở, không giới hạn về không gian và thời gian. Người học có thể được hỗ trợ tức thời, được cá nhân hóa nội dung và lộ trình học tập, từ đó nâng cao hiệu quả tiếp thu và năng lực tự học. Đây cũng là tiền đề để kiến tạo môi trường giáo dục không biên giới, tăng cường kết nối và chia sẻ tri thức.
Đặc biệt, phân hệ “AI trợ giảng các môn lập trình” được đánh giá là một trong những hệ thống tiêu biểu. Với những mục tiêu và giá trị thiết thực mang lại, hệ thống này không chỉ là một sản phẩm công nghệ, mà còn thể hiện bước đi cụ thể, quyết liệt của Học viện trong việc đưa AI đi vào chiều sâu hoạt động đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực công nghệ số trong giai đoạn mới” - Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Hoài Bắc chia sẻ.
Trở thành trường đại học công nghệ thế hệ mới hàng đầu về đổi mới sáng tạo và là hình mẫu triển khai thành công hai nghị quyết
Theo Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, hiện nay, Học viện đã hình thành 30 phòng thí nghiệm trọng điểm, không chỉ giải quyết các “bài toán” công nghệ, mà còn đào tạo sinh viên tài năng và sau đại học.
“Năm 2025, Học viện bắt đầu thí điểm đào tạo 500 sinh viên tài năng, chủ yếu thông qua các dự án thực tế; đồng thời, thu hút các chuyên gia giỏi, phát triển các mô hình trợ lý nghiên cứu, trợ lý giảng dạy có trả lương cho học viên sau đại học và sinh viên” - Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Hoài Bắc cho biết.
Học viện cũng đã xây dựng quỹ khoa học công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm và cơ chế Sandbox để thử nghiệm các giải pháp khoa học công nghệ mới, hướng tới mục tiêu sẽ có 30 startup vào năm 2027 - khi kỷ niệm 30 năm thành lập Học viện, và tầm nhìn trong vòng 10 năm, sẽ quyết tâm hình thành “kỳ lân công nghệ” Việt Nam trưởng thành từ PTIT.
Từ những thành công đã đạt được trong năm 2025, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Hoài Bắc cũng khẳng định, đây là nền tảng quan trọng để Học viện tiếp tục bứt phá trong giai đoạn tới, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm nghiên cứu - đào tạo - chuyển giao công nghệ hàng đầu, đóng góp thiết thực vào chiến lược chuyển đổi số quốc gia và sự phát triển của khoa học và công nghệ Việt Nam.
“Với một loạt giải pháp đồng bộ nhằm chuyển hóa nhanh tri thức và thực tiễn, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông tin tưởng sẽ trở thành trường đại học công nghệ thế hệ mới hàng đầu về đổi mới sáng tạo và là hình mẫu triển khai thành công Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 71” - Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông bày tỏ.
Tháng 8/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố các mạng lưới trung tâm đào tạo xuất sắc và tài năng về công nghệ 4.0. Theo đó, Mạng lưới Công nghệ mạng thế hệ sau, Công nghệ an ninh mạng thông minh và Truyền thông đa phương tiện do Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông chủ trì.
Theo Kế hoạch Phát triển của các mạng lưới về Công nghệ mạng thế hệ sau, Công nghệ an ninh mạng thông minh và Truyền thông đa phương tiện, Học viện đã xác định các giải pháp toàn diện, cụ thể:
Về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Học viện hướng tới phát triển AI trợ giảng, học liệu số xuất sắc; triển khai các chương trình chuyên biệt đào tạo sinh viên, nhân sự tài năng; thử nghiệm mô hình đào tạo 40-30-30 (truyền thống - online - doanh nghiệp/quốc tế); xây dựng nền tảng đánh giá trực tuyến tích hợp AI và blockchain trong xác thực bằng cấp.
Về nghiên cứu khoa học: Mạng lưới đồng tổ chức các nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp quốc gia gắn với đào tạo tiến sĩ, ưu tiên công bố quốc tế uy tín, tăng cường liên kết với doanh nghiệp để thương mại hóa sản phẩm và thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo.
Về hợp tác quốc tế: Mục tiêu thu hút ít nhất 100 nhà khoa học, chuyên gia giỏi toàn cầu tham gia giảng dạy, nghiên cứu tại Việt Nam; mở rộng hợp tác với các trường thuộc “top 100” thế giới; chủ động vai trò trong các tổ chức quốc tế lớn như ITU, ASEAN-IVO, APT…
Về cơ sở vật chất - hạ tầng: Xây dựng cơ chế chia sẻ phòng lab, tổ hợp truyền thông đa tương tác, đài phát thanh trường học; nâng cấp studio đa phương tiện phục vụ đào tạo nội dung số; đề xuất đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại.