Bắc Ninh hợp nhất sư phạm, y tế, nghệ thuật vào một trường: Gọn đầu mối nhưng còn nhiều băn khoăn

Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh đã xây dựng Đề án số 318/ĐA-UBND ngày 23/2/2026 về việc thành lập Trường Cao đẳng Bắc Ninh trên cơ sở hợp nhất 5 cơ sở đào tạo gồm: Trường Cao đẳng Bắc Giang, Trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh, Trường Cao đẳng Y tế Bắc Ninh, Trường Trung cấp Văn hóa, Nghệ thuật và Du lịch tỉnh Bắc Ninh, Trường Trung cấp Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh.

Trường mới đặt trụ sở chính trên toàn bộ diện tích đất và cơ sở vật chất hiện có của Trường Cao đẳng Bắc Giang tại Tổ dân phố 284, phường Đa Mai, tỉnh Bắc Ninh. Cơ sở đào tạo thứ hai sử dụng khuôn viên và công trình hiện hữu của Trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh tại số 12A, đường Bình Than, phường Võ Cường, tỉnh Bắc Ninh. Việc thành lập Trường Cao đẳng Bắc Ninh được thực hiện theo phương án hợp nhất nguyên trạng 5 cơ sở đào tạo hiện có.

Toàn bộ cơ sở vật chất, tài sản, nguồn tài chính, đội ngũ cán bộ quản lý, viên chức, người lao động, các mã ngành nghề, chương trình đào tạo, giáo trình, người học và hồ sơ lưu trữ của 5 trường được tiếp nhận đầy đủ, bảo đảm tính liên tục trong tổ chức và hoạt động đào tạo.

Về nhân sự, tổng biên chế được giao năm 2025 trước khi hợp nhất là 372 chỉ tiêu (gồm 316 viên chức, 12 lao động hợp đồng theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP và 44 hợp đồng chuyên môn nghiệp vụ hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp). Tính đến ngày 31/11/2025, số người có mặt là 315 người. Sau hợp nhất, đội ngũ sẽ được rà soát, sắp xếp lại theo vị trí việc làm, cơ cấu chức danh nghề nghiệp và khung năng lực từng vị trí, bảo đảm bố trí đúng chuyên môn, tinh gọn đầu mối, nâng cao chất lượng.

Đề án cũng đặt ra phương án tuyển dụng bổ sung, nhất là giảng viên khối ngành sức khỏe còn thiếu so với biên chế được giao; đồng thời đề xuất điều chuyển giáo viên dạy các môn văn hóa phổ thông sang các trường trung học phổ thông hoặc đơn vị sự nghiệp khác theo quy định. Những viên chức, nhà giáo chưa đạt chuẩn sẽ được đào tạo, bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Các hợp đồng lao động hiện có tiếp tục được thực hiện theo quy định pháp luật.

Cùng với sắp xếp nhân sự, cơ cấu tổ chức bên trong được tinh giản mạnh: từ 35 phòng, khoa, trung tâm của 5 trường trước đây xuống còn 14 đầu mối sau hợp nhất, giảm 21 đơn vị trung gian.

Trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh là một trong 5 cơ sở giáo dục nằm trong diện sắp xếp, và là đơn vị được Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh thí điểm giao quyền tự chủ theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/04/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập ngay từ năm 2012. Từ đó đến nay, nhà trường thực hiện tự chủ chi thường xuyên trung bình trên 51%.

Đánh giá một số tác động từ Đề án số 318, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Tuyến - Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh cho rằng, thực hiện tinh gọn bộ máy theo hướng hiệu lực, hiệu quả là tất yếu khách quan và chủ trương hợp nhất 5 cơ sở đào tạo là một bước đi lớn, tác động trực tiếp đến đội ngũ, người học, cũng như định hướng phát triển lâu dài của giáo dục nghề nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn đó những bất cập tiềm ẩn xuất phát từ pháp lý và thực tiễn.

Chưa chặt chẽ về pháp lý

Theo Tiến sĩ Nguyễn Hữu Tuyến, cơ sở pháp lý và các căn cứ để xây dựng được nêu trong Đề án số 318 cần được rà soát kỹ, bởi một số căn cứ được viện dẫn dựa trên văn bản đã hết hiệu lực hoặc đang chờ sửa đổi để ban hành và thực hiện đồng bộ với các Luật mới (ví dụ như Điều lệ trường cao đẳng theo Văn bản hợp nhất số 1550/VBHN-BLĐTBXH ngày 12/4/2024 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội).

Đặc biệt, trong Đề án số 572/ĐA-UBND ngày 29/12/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh về sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập và đầu mối bên trong các cơ quan, tổ chức hành chính trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đã xác định Cơ sở 1 tại trụ sở Trường Cao đẳng Bắc Giang và Cơ sở 2 tại Trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh. Tuy nhiên trong Đề án thành lập trường mới trình cơ quan quản lý nhà nước lại ghi là: Trường mới đặt trụ sở chính trên toàn bộ diện tích đất và cơ sở vật chất hiện có của Trường Cao đẳng Bắc Giang; và Cơ sở đào tạo thứ hai sử dụng khuôn viên và công trình hiện hữu của Trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh.

Khoản 1, Điều 15 Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025 nêu rõ, địa điểm đào tạo của cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong nước bao gồm trụ sở chính, phân hiệu và địa điểm khác (là nơi tổ chức đào tạo toàn bộ hoặc một phần chương trình đào tạo, chịu sự quản lý của cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đáp ứng điều kiện bảo đảm chất lượng). Như vậy, chúng ta không thể đồng nhất khái niệm cơ sở đào tạo như đề án gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo (Đề án đang đồng nhất cơ sở hai là cơ sở đào tạo).

Bên cạnh đó, Khoản 4, Điều 15 Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025 cũng ghi: “Chính phủ quy định chi tiết về điều kiện, thủ tục, thẩm quyền thành lập, cấp phép hoạt động, dừng tuyển sinh, đình chỉ hoạt động, giải thể phân hiệu; quy định tiêu chí, tiêu chuẩn, điều kiện bảo đảm chất lượng của địa điểm đào tạo”. Tuy nhiên, hiện các văn bản hướng dẫn cụ thể thực hiện Luật vẫn chưa được ban hành đầy đủ. Vì vậy, thầy Tuyến cho rằng đề án cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện căn cứ pháp lý trước khi trường mới đi vào hoạt động chính thức.

Nguy cơ “khó khăn chồng khó khăn”

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Tuyến đánh giá, các trường cao đẳng trong diện sắp xếp đều có nền tảng nhất định. Phần lớn cán bộ quản lý, giảng viên được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm thực tế và gắn bó với nghề. Tuy nhiên, sáp nhập không đơn giản là cộng dồn con người và cơ sở vật chất. Việc sắp xếp lại đòi hỏi phải hợp lý, đúng người, đúng việc.

Khó khăn lớn nhất của việc sắp xếp vẫn là tuyển sinh. Lý giải về điều này, theo thầy Tuyến, nhiều ngành nghề chưa thực sự hấp dẫn người học, trong khi các trường đại học mở rộng xét tuyển khiến áp lực cạnh tranh tăng lên rõ rệt. Giáo dục nghề nghiệp muốn tồn tại thì phải thuyết phục được xã hội bằng chất lượng đầu ra và cơ hội việc làm cụ thể. Do đó, nếu chương trình đào tạo không gắn với thị trường lao động thì dù có sáp nhập quy mô lớn cũng khó thu hút thí sinh.

“Các trường cao đẳng có cùng mã ngành, dù trực thuộc bộ, ngành khác nhau, vẫn có thể nghiên cứu phương án sáp nhập để hình thành cơ sở đào tạo đa ngành thực chất. Trong khi đó, việc gộp những trường cách nhau 20–25km có thể phát sinh bất cập về quản lý và tổ chức đào tạo.

Chúng tôi cũng rất băn khoăn việc mỗi tỉnh, thành phố có tối đa không quá 03 trường dạy nghề. Bởi, nếu chỉ tinh gọn đầu mối theo chỉ tiêu số lượng, việc sáp nhập có thể mang tính tạm thời. Đến khi thực hiện quy hoạch tổng thể hệ thống, các trường có nhiều điểm tương đồng trong khu vực sẽ tiếp tục cạnh tranh, thậm chí chồng lấn về tuyển sinh”, thầy Tuyến phân tích thêm.

Hơn nữa, thực tế Trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh có điều kiện tiếp nhận thêm các ngành văn hóa, nghệ thuật. Khi pháp luật cho phép mở rộng đào tạo một số ngành phục vụ nguồn nhân lực giáo viên như tin học, ngoại ngữ, văn hóa nghệ thuật, trường có thể phát triển theo hướng đa ngành trên nền tảng sẵn có, thay vì hình thành một mô hình mới gồm nhiều khối ngành đặc thù khác biệt như y khoa, nghệ thuật, sư phạm.

“Các ngành văn hóa, nghệ thuật tại địa phương có tính đặc thù cao, quy mô lớp nhỏ, trong khi khối ngành y lại yêu cầu điều kiện đầu tư và chuẩn chất lượng rất khác. Do đó, nếu gộp nhiều ngành đặc thù, “mảng khó” lại với nhau mà không có chiến lược quản trị thống nhất thì sẽ dẫn đến nguy cơ khó khăn chồng lên khó khăn, khó tạo đột phá dài hạn”, thầy Tuyến chia sẻ.

Bên cạnh đó, việc đầu tư cũng là bài toán đặt ra không ít trăn trở đối với lãnh đạo cơ sở giáo dục. Ví dụ như hệ thống nhà xưởng, phòng thực hành, thiết bị dạy học, đặc biệt ở các ngành sức khỏe và nghệ thuật thường đòi hỏi kinh phí rất lớn. Hơn nữa, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, nếu thiếu nguồn lực nâng cấp công nghệ, trường mới sẽ khó theo kịp yêu cầu đào tạo.

Chưa kể, theo thầy Tuyến, việc mất cân đối đội ngũ cũng là một vấn đề khó khăn khi sắp xếp 5 cơ sở giáo dục kể trên. Bởi, hiện có tình trạng thừa giáo viên dạy các môn văn hóa phổ thông nhưng thiếu giảng viên chuyên ngành, nhất là ở khối sức khỏe. Chính vì thế, việc điều chỉnh, bồi dưỡng hoặc điều chuyển cần được thực hiện có lộ trình, bảo đảm quyền lợi chính đáng của cán bộ giáo viên, giảng viên, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyên môn.

“Nếu trường mới thành lập chỉ dừng ở trình độ cao đẳng, sức hút sẽ giảm dần, khó thu hút người học và giữ chân đội ngũ giảng viên chất lượng cao. Thực tế, một số giảng viên trình độ cao đã rời đi trong những năm gần đây do thiếu định hướng phát triển rõ ràng. Do đó, việc hợp nhất như đề án nêu là cần thiết, nhưng đó mới chỉ là bước khởi đầu. Sau khi về “chung một mái nhà”, chúng ta cần xây dựng được cơ chế quản trị hiệu quả, đào tạo sát nhu cầu xã hội và có chiến lược phát triển dài hạn”, thầy Tuyến chia sẻ.

Rất cần một phương án sắp xếp tổng thể để đồng bộ với mạng lưới toàn quốc

Thầy Tuyến mong muốn, Bộ Giáo dục và Đào tạo nên sớm hoàn thành Đề án rà soát, sắp xếp cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp tổng thể toàn quốc. Việc làm này sẽ tránh lãng phí nhiều mặt, giải quyết tận gốc những bất cập theo đúng tinh thần chỉ đạo của Ban chỉ đạo Trung ương. Trong đó, cần đặc biệt lưu tâm đến một vấn đề rất cần thiết trong tương lai gần, đó là chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ để đến 2030, chúng ta có thể thực hiện được nhiệm vụ phổ cập bậc trung học phổ thông.

Bên cạnh đó, một loạt các văn bản về quản lý nhà nước đối với giáo dục nghề nghiệp cũng cần sớm được ban hành để việc quy hoạch, xây dựng đề án có tính khả thi cao và mang tính phát triển đồng bộ.