Học viện Hàng không Việt Nam tiền thân là Trường Hàng không dân dụng Việt Nam trực thuộc Tổng cục Hàng không Dân dụng Việt Nam, Bộ Quốc phòng từ năm 1978.
Đến năm 2006, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Gia Khiêm ký Quyết định thành lập Học viện Hàng không Việt Nam trên cơ sở Trường Hàng không Việt Nam. Học viện Hàng không Việt Nam trở thành cơ sở đào tạo đại học trực thuộc Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng), hoạt động và tổ chức tuyển sinh từ năm học 2007-2008.
Theo thông tin được đăng tải trên website, Học viện Hàng không Việt Nam là cơ sở giáo dục đại học duy nhất trong hệ thống giáo dục đại học quốc dân về lĩnh vực hàng không dân dụng, giữ vai trò quan trọng trong việc đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực cho ngành hàng không Việt Nam và các nước lân cận. Học viện là thành viên của TrainAir Plus (ICAO); là thành viên của mạng lưới các trường đại học hàng không vũ trụ Đông Nam Á.
Tầm nhìn trở thành đại học nghiên cứu hàng đầu khu vực, là nơi đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ có uy tín trong lĩnh vực hàng không, vũ trụ và các ngành kỹ thuật và kinh tế khác; tiên phong trong đổi mới sáng tạo; thuộc top 20 trường đại học ở Việt Nam và top 2.000 trường đại học thế giới.
Nhiều đầu mục chưa có số liệu
Tại Báo cáo thường niên năm 2024 của Học viện Hàng không Việt Nam, theo bảng các chỉ số đánh giá về hoạt động khoa học và công nghệ, số công bố khoa học/giảng viên của trường là 0,4 bài/năm. Bảng báo cáo chưa kê số công bố WoS, Scopus/giảng viên và tỷ trọng thu khoa học công nghệ năm 2024 của trường.
Tổng số bài báo khoa học được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận không nằm trong danh mục WoS, Scopus và bằng độc quyền giải pháp hữu ích là 184 bài. Tổng số công bố WoS, Scopus tất cả các lĩnh vực là 40 bài; 3 bằng độc quyền, giải pháp hữu ích.
Bên cạnh đó, nhà trường có 2 đề tài cấp bộ, tỉnh; 20 đề tài cấp cơ sở với tổng kinh phí thực hiện trong năm là 3,674 tỷ đồng.
Chia sẻ về những nỗ lực của nhà trường trong việc đạt chuẩn, nâng cao chất lượng và gia tăng số lượng đề tài nghiên cứu khoa học; đồng thời làm rõ nguyên nhân một số chỉ số về khoa học và công nghệ chưa được thể hiện trong bảng báo cáo, Thạc sĩ Vũ Hoàng Minh - Trưởng phòng Khảo thí và Đảm bảo chất lượng, Học viện Hàng không Việt Nam cho biết: “Sau khi rà soát dữ liệu trên Hệ thống cơ sở dữ liệu về giáo dục đại học (Hemis) đã nhập liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trường xin đính chính thông tin báo cáo tháng 12/2024.
Học viện hiện chưa đào tạo tiến sĩ nên chưa áp dụng tiêu chí về tỷ trọng thu khoa học - công nghệ cũng như số công bố WoS, Scopus/giảng viên. Tiêu chuẩn 6 về Nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT quy định, tỉ trọng thu từ các hoạt động khoa học và công nghệ trên tổng thu của cơ sở giáo dục đại học có đào tạo tiến sĩ (có tính trọng số theo lĩnh vực), tính trung bình trong 3 năm gần nhất không thấp hơn 5%.
Số lượng công bố khoa học và công nghệ tính bình quân trên một giảng viên toàn thời gian không thấp hơn 0,3 bài/năm; riêng đối với cơ sở giáo dục đại học có đào tạo tiến sĩ không phải trường đào tạo ngành đặc thù không thấp hơn 0,6 bài/năm trong đó số bài có trong danh mục Web of Science hoặc Scopus (có tính trọng số theo lĩnh vực) không thấp hơn 0,3 bài/năm.
Các khó khăn và cơ chế khuyến khích để nâng cao chất lượng và số lượng và đề tài nghiên cứu khoa học, hỗ trợ giảng viên thực hiện và công bố các công trình nghiên cứu được nhà trường triển khai theo kế hoạch dài hạn.
Năm học 2023-2024, nhà trường có quy mô tăng trưởng lớn về sinh viên và số ngành đào tạo, các chỉ số khoa học công nghệ hoàn toàn đáp ứng Thông tư 01. Năm 2024 đến nay, nhà trường đã triển khai các nhóm nhiệm vụ, giải pháp gồm:
Một là, sửa đổi ban hành quy chế quản lý hoạt động khoa học công nghệ. Trong đó, phân cấp và đa dạng hóa các hình thức đề tài cấp cơ sở, gắn sản phẩm đầu ra với các xuất bản khoa học uy tín thuộc WoS/ Scopus; bổ sung và có chính sách hỗ trợ nhằm đẩy mạnh hoạt động đăng ký sáng chế độc quyền; tăng mạnh các đề tài có sản phẩm chuyển giao vào thực tiễn.
Hai là, sửa đổi và ban hành Quy chế chi tiêu nội bộ: trong đó nâng cao chính sách tiền lương và chế độ thu hút đãi ngộ đối với giảng viên có trình độ tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư, nâng cao chi phí hỗ trợ và thưởng cho xuất bản khoa học quốc tế.
Ba là, thành lập các nhóm nghiên cứu.
Bốn là, đầu tư xây dựng thêm các phòng Lab nghiên cứu, trang bị phần mềm và cơ sở hạ tầng tính toán.
Năm là, triển khai hợp tác quốc tế giữa Học viện Hàng không Việt Nam và các trường đối tác tại nước ngoài như Đại học Hàng không Dân dụng Trung Quốc, Trường Kỹ thuật Estaca,… nhằm tăng cường khai thác cơ sở vật chất, tăng trưởng số lượng công bố, nâng cao năng lực đội ngũ.
Chỉ số tăng trưởng bền vững “dương vô cực"
Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT quy định: Cơ sở giáo dục đại học duy trì được cân đối tài chính, hiệu quả hoạt động và khả năng phát triển bền vững.
Tiêu chí 4.1. Biên độ hoạt động, được xác định bằng chênh lệch thu chi trên tổng thu, tính trung bình 3 năm gần nhất nằm trong phạm vi từ 0% đến 30%.
Tiêu chí 4.2. Chỉ số tăng trưởng bền vững, được xác định bằng trung bình cộng tốc độ tăng tổng thu và tốc độ tăng phần thu ngoài học phí, ngoài ngân sách Nhà nước/nhà đầu tư hỗ trợ chi thường xuyên trong 3 năm gần nhất, không âm.
Về kết quả tài chính, Báo cáo thường niên năm 2024 của Học viện Hàng không Việt Nam cho thấy, biên độ hoạt động trung bình 3 năm là 29,39%. Chỉ số tăng trưởng bền vững có ký hiệu ∞ (dương vô cực).
Lý giải về nguyên nhân nhà trường không công bố số liệu cụ thể và phương pháp đo lường dữ liệu này, Thạc sĩ Vũ Hoàng Minh cho biết: “Về chỉ số tăng trưởng bền vững, đây là chỉ số được Hệ thống cơ sở dữ liệu về giáo dục đại học (Hemis) của Bộ Giáo dục và Đào tạo tính tự động, dựa trên trung bình tốc độ tăng tổng thu và thu ngoài học phí trong 3 năm gần nhất.
Trong trường hợp một số năm trước có mức thu ngoài học phí rất thấp hoặc bằng 0, khi áp dụng công thức tính tăng trưởng (có phép chia cho số liệu năm trước), hệ thống sẽ hiển thị ký hiệu “∞” (dương vô cực) theo toán học. Ký hiệu này không có nghĩa là tăng trưởng vô hạn mà thể hiện sự thay đổi từ mức nền bằng 0 sang phát sinh thu”.
Ngoài ra, Báo cáo thường niên năm 2024 của Học viện Hàng không Việt Nam cho thấy, tổng thu hoạt động của nhà trường là 245,625 tỷ đồng. Nguồn thu từ giáo dục và đào tạo là 237,447 tỷ đồng; trong đó, chiếm phần lớn là nguồn thu từ học phí với 235,792 tỷ đồng; còn lại hơn 1,6 tỷ đồng đến từ các hợp đồng, tài trợ từ ngân sách nhà nước. Nguồn thu từ khoa học và công nghệ là 732 tỷ đồng và nguồn thu khác (thu nhập ròng) là 7,446 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, tổng chi hoạt động năm 2024 của nhà trường là 158,973 tỷ đồng. Trong đó, nhà trường dành phần lớn chi trả lương, thu nhập cho giảng viên, cán bộ khác là 50,538 tỷ đồng. Số tiền chi cho cơ sở vật chất và dịch vụ là 44,143 tỷ đồng; 24,427 tỷ đồng chi hỗ trợ người học và 6,330 tỷ đồng chi khác. Chênh lệch thu chi là 86,652 tỷ đồng.
Chia sẻ về những nguyên nhân khiến nguồn thu từ học phí còn chiếm tỷ trọng lớn, Thạc sĩ Vũ Hoàng Minh cho hay, hiện nay, tình hình chung về nguồn thu từ khoa học và công nghệ ở các trường đại học còn thấp. Trong tương lai, Học viện Hàng không Việt Nam sẽ có các giải pháp tăng nguồn thu từ khoa học và công nghệ thông qua việc thành lập các nhóm nghiên cứu, tăng số lượng thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước, Bộ, tỉnh/thành và tăng cường hợp tác nghiên cứu khoa học với các doanh nghiệp.