Ngành Ngôn ngữ Nhật đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản. Việc học tiếng Nhật không chỉ giúp người học nắm vững một ngôn ngữ quốc tế có giá trị mà còn mở ra cơ hội tiếp cận với nền văn hóa, kinh tế và khoa học – công nghệ tiên tiến của Nhật Bản.
Thông qua việc đào tạo kỹ năng ngôn ngữ, giao tiếp liên văn hóa và kiến thức về xã hội Nhật Bản, ngành Ngôn ngữ Nhật góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các lĩnh vực như thương mại, du lịch, giáo dục, dịch thuật và hợp tác quốc tế. Bên cạnh đó, ngành học này còn là cầu nối quan trọng giúp tăng cường sự hiểu biết, giao lưu văn hóa và thúc đẩy mối quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Nhật Bản.
Chương trình đào tạo giúp sinh viên làm chủ kỹ năng ngôn ngữ và hiểu biết về văn hóa Nhật Bản
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hương Trà - Trưởng khoa, Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nhật Bản, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế cho biết, chương trình đào tạo ngành Ngôn ngữ Nhật của trường được xây dựng theo định hướng kết hợp giữa năng lực ngôn ngữ và hiểu biết sâu về văn hóa – xã hội Nhật Bản.
Điểm nổi bật của chương trình là định hướng ngôn ngữ ứng dụng, với các học phần quan trọng như: Tiếng Nhật thương mại, Biên phiên dịch và Tiếng Nhật trong các lĩnh vực như du lịch, công nghệ… giúp sinh viên tiếp cận trực tiếp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Khi theo học ngành Ngôn ngữ Nhật, sinh viên được trang bị kiến thức nền tảng về ngôn ngữ học, văn hóa – xã hội Nhật Bản và các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, đồng thời biết ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong học tập và công việc. Sinh viên được đào tạo để sử dụng tiếng Nhật hiệu quả trong giao tiếp học thuật, nghề nghiệp và có khả năng biên dịch, phiên dịch trong các bối cảnh thực tiễn.
Bên cạnh đó, chương trình đào tạo cũng tích hợp nhiều hoạt động giúp sinh viên rèn luyện các kỹ năng quan trọng trong công việc như: tư duy phản biện, giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề, cũng như khả năng sử dụng công nghệ số và AI trong học tập và nghề nghiệp.
Đặc biệt, sinh viên có một học kỳ thực tập tại doanh nghiệp và nếu có nguyện vọng, các em có thể tham gia chương trình thực tập dài hạn tại Nhật Bản. Đây là cơ hội rất tốt để sinh viên tiếp cận môi trường làm việc thực tế và tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp.
Cùng chia sẻ về ngành học này, Tiến sĩ Vương Thị Bích Liên - Trưởng Bộ môn tiếng Nhật, Khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Hạ Long cho biết, chương trình đào tạo của nhà trường đặt mục tiêu đào tạo toàn diện cả về chuyên môn và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp cho cử nhân ngành Ngôn ngữ Nhật.
Chương trình đào tạo cũng cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện từ trình độ sơ cấp đến trung - cao cấp, giúp người học làm chủ các kỹ năng ngôn ngữ và am hiểu sâu sắc về văn hóa - xã hội Nhật Bản. Sinh viên được đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu trong nhiều lĩnh vực như kinh tế - thương mại, du lịch - khách sạn, giảng dạy, biên phiên dịch cho đến công nghệ thông tin và y tế. Đặc biệt, các học phần về chiến lược giao tiếp được thiết kế nhằm tối ưu hóa hiệu quả công việc thực tế.
Để phát huy tốt những kiến thức và kỹ năng trong chương trình đào tạo này, sinh viên cần trang bị thêm cho mình những kỹ năng nghề nghiệp chuyên môn sâu hơn ngoài tiếng Nhật như: kỹ năng giao tiếp trong môi trường làm việc đa văn hóa, kỹ năng sử dụng một ngoại ngữ hai khác như tiếng Anh, công nghệ thông tin thời đại số và sử dụng trí tuệ nhân tạo,...
Theo cô Liên, ngành Ngôn ngữ Nhật tại trường có đội ngũ giảng dạy trẻ trung, năng động với 63% là thạc sĩ và tiến sĩ. Bên cạnh sự đầu tư bài bản về cơ sở vật chất và học liệu, nhà trường còn đặc biệt chú trọng tạo điều kiện tối ưu cho người học.
Về nguồn lực đào tạo, ngành nhận được sự đồng hành sát sao từ các chuyên gia nước ngoài thông qua mạng lưới hợp tác với các tổ chức uy tín như Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản, Đại sứ quán Nhật Bản, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), cùng hệ thống các trường đại học và doanh nghiệp liên kết. Nhờ đó, sinh viên có cơ hội cọ xát thực tế qua các kỳ kiến tập trong nước và nước ngoài, hoặc tham gia các khóa du học ngắn hạn.
Cơ hội nghề nghiệp rộng mở cho cử nhân ngành Ngôn ngữ Nhật
Theo cô Bích Liên, tiếng Nhật luôn là công cụ cần thiết để kết nối, phát triển và gắn bó hơn giữa Việt Nam và Nhật Bản trên mọi lĩnh vực. Đây chính là tiềm năng mang đến cơ hội việc làm rộng lớn với mức thu nhập hấp dẫn cho người lao động.
Nhân lực biết tiếng Nhật có thể làm việc ở cả trong nước và ngoài nước do đặc điểm kinh tế - xã hội của Nhật Bản có nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài ở mức độ cao. Hơn nữa, chính sách tuyển dụng và đãi ngộ người lao động của các doanh nghiệp Nhật Bản có tính nhân văn, đảm bảo quyền lợi cho người lao động tốt, lâu dài và an toàn.
Sinh viên khi tốt nghiệp ngành Ngôn ngữ Nhật có thể làm việc ở các vị trí công việc như: biên, phiên dịch Nhật - Việt, biên tập bản dịch Nhật - Việt, nhân viên hành chính tổng hợp, thư ký - trợ lý, quản lý nhân sự, kinh doanh, điều phối và quản lý dự án trong các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có sử dụng tiếng Nhật, hướng dẫn viên du lịch, quản lý và kinh doanh du lịch tại các doanh nghiệp phục vụ du khách Nhật Bản, tổ chức quản lý chương trình đào tạo và giảng dạy tiếng Nhật tại các cơ sở đào tạo tiếng Nhật.
Cũng theo cô Liên, để có thể thu hút sinh viên theo học ngành Ngôn ngữ Nhật, nhà trường sẽ tiếp tục cải thiện nâng cao chất lượng đào tạo thông qua việc chỉnh sửa chương trình đào tạo thích ứng với nhu cầu và đặc điểm giai đoạn phát triển của xã hội; củng cố và tăng cường hợp tác với các cơ quan đào tạo, doanh nghiệp trong và ngoài nước; phát triển các chương trình thực tập và du học chất lượng, hiệu quả; xây dựng website phong phú với bài đăng tải hoạt động và thành quả của sinh viên và đội ngũ giảng viên, chính sách ưu đãi của trường, các bài giới thiệu về nét đẹp của văn hóa Nhật Bản, cập nhật thông tin tuyển dụng việc làm tiếng Nhật, cập nhật thông tin kinh tế - xã hội Nhật Bản cần thiết cho lựa chọn nghề nghiệp tương lai của người học, chủ trương và chính sách tuyển sinh của trường,...
Còn theo cô Nguyễn Thị Hương Trà, hiện nay, tiếng Nhật giữ vai trò rất quan trọng trong bối cảnh quan hệ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản ngày càng phát triển sâu rộng trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, giáo dục, khoa học và công nghệ.
Vì vậy, nguồn nhân lực có năng lực tiếng Nhật và hiểu biết về văn hóa Nhật Bản vẫn luôn được các doanh nghiệp và tổ chức đánh giá cao. Trong chương trình đào tạo của nhà trường, sinh viên ngành Ngôn ngữ Nhật còn được trang bị khả năng sử dụng tiếng Anh hoặc tiếng Trung khi lựa chọn làm ngoại ngữ thứ hai.
Khi sinh viên được đào tạo bài bản và đạt chuẩn đầu ra về tiếng Nhật, các em có nhiều lợi thế trong việc tìm kiếm việc làm, đặc biệt trong các doanh nghiệp Nhật Bản, các tổ chức hợp tác Việt Nam – Nhật Bản hoặc cơ hội làm việc tại Nhật.
Nhật Bản hiện cũng là một quốc gia đang thiếu nguồn nhân lực trẻ, trong khi quan hệ giữa Việt Nam và Nhật Bản đã được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vì Hòa bình và Thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới từ năm 2023. Điều này mở ra rất nhiều cơ hội cho những người có năng lực tiếng Nhật.
Người học cần có tinh thần kiên trì và khả năng tự học tốt
Trưởng khoa, Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nhật Bản, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế khẳng định, một trong những thách thức lớn của việc theo học ngành này là Ngôn ngữ Nhật được xem là một ngôn ngữ tương đối khó, trong khi nhiều sinh viên khi vào trường mới bắt đầu học nên ở giai đoạn đầu còn cảm thấy áp lực trong việc tiếp cận hệ thống chữ viết và ngữ pháp.
Mặt khác, các doanh nghiệp Nhật Bản thường có yêu cầu khá cao về trình độ ngoại ngữ, tác phong làm việc và tính kỷ luật. Vì vậy, chương trình đào tạo Ngôn ngữ Nhật cũng phải đặt ra những chuẩn mực học tập và rèn luyện tương đối nghiêm túc để sinh viên có thể đáp ứng được yêu cầu của môi trường nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế cũng có nhiều thuận lợi trong việc đào tạo ngành học này. Đội ngũ giảng viên giảng dạy ngành đều có trình độ thạc sĩ trở lên, giàu kinh nghiệm và tâm huyết với nghề.
Nhà trường có mạng lưới hợp tác rộng với nhiều trường đại học và tổ chức của Nhật Bản, nhằm tạo điều kiện cho sinh viên tham gia các chương trình trao đổi, du học ngắn hạn, du học một năm hoặc nhận học bổng như học bổng Chính phủ Nhật Bản.
Trong quá trình đào tạo ngành Ngôn ngữ Nhật, nhà trường có sự tham gia của giảng viên người Nhật Bản, trong đó chủ yếu là giảng viên tình nguyện do Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) phái cử sang làm việc tại trường trong thời gian khoảng hai năm. Các giảng viên này đều có kinh nghiệm giảng dạy, rất thân thiện và nhiệt tình, góp phần tạo nên môi trường học tập sinh động và gần gũi với văn hóa Nhật Bản cho cả giảng viên và sinh viên nhà trường.
Nhà trường cũng thường xuyên mời các giáo sư và giảng viên từ các trường đại học Nhật Bản tham gia tư vấn chuyên môn, giảng bài chuyên đề và tham gia các hội thảo khoa học quốc tế. Nhờ vậy, nhiều hoạt động học thuật quốc tế của khoa đã được tổ chức thành công và mang lại hiệu quả thiết thực.
Là cựu sinh viên ngành Ngôn ngữ Nhật tại Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế, cô Lê Phan Thùy Châu - hiện là giáo viên môn tiếng Nhật của Trường Trung học phổ thông Chuyên Quốc học Huế chia sẻ: “Tôi chọn ngành Ngôn ngữ Nhật xuất phát từ sự yêu thích đối với ngôn ngữ và văn hóa Nhật Bản.
Ban đầu, tôi bị thu hút bởi tính kỷ luật, sự chỉn chu và tinh thần trách nhiệm trong tác phong của người Nhật. Khi tìm hiểu sâu hơn, tôi nhận thấy tiếng Nhật không chỉ là một ngôn ngữ thú vị mà còn mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp trong bối cảnh hợp tác Việt Nam – Nhật Bản ngày càng phát triển.
Bên cạnh đó, tôi mong muốn theo đuổi một ngành học vừa mang tính chuyên môn cao, vừa có thể ứng dụng thực tế trong môi trường quốc tế. Chính sự kết hợp giữa niềm yêu thích cá nhân và định hướng nghề nghiệp lâu dài đã thôi thúc tôi quyết định theo học tại khoa Ngôn ngữ và Văn hoá Nhật Bản, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế”, cô Châu cho hay.
Theo cô Châu, những kiến thức chuyên môn được đào tạo trong quá trình học ngành Ngôn ngữ Nhật đóng vai trò nền tảng và hỗ trợ trực tiếp cho công việc giảng dạy hiện tại của cô.
“Việc được đào tạo bài bản kiến thức về ngữ pháp, từ vựng, Hán tự và phát âm giúp tôi giảng giải bài học một cách logic, rõ ràng và chính xác. Hơn nữa, những kiến thức về cấu trúc ngôn ngữ cũng giúp tôi phân tích lỗi sai của học sinh và đưa ra phương pháp sửa lỗi hiệu quả.
Ngoài ra, các môn học liên quan đến văn hóa – xã hội Nhật Bản hỗ trợ tôi lồng ghép yếu tố văn hóa vào bài giảng, giúp học sinh hiểu đúng ngữ cảnh sử dụng ngôn ngữ, đặc biệt là trong giao tiếp và kính ngữ. Kỹ năng nghe – nói – đọc – viết được rèn luyện xuyên suốt quá trình học cũng là chìa khóa để tôi tự tin thiết kế bài giảng, xây dựng đề kiểm tra và luyện thi JLPT cho học sinh”, cô Châu cho hay.
Cũng theo cô Châu, để theo học ngành Ngôn ngữ Nhật, người học cần có tinh thần kiên trì và khả năng tự học tốt. Bởi tiếng Nhật có hệ thống chữ viết phức tạp với ba bảng chữ và số lượng lớn Hán tự, nên việc học đòi hỏi sự đều đặn, chăm chỉ và không ngại thử thách.
Bên cạnh đó, sinh viên cần rèn luyện cân bằng cả bốn kỹ năng nghe – nói – đọc – viết, tránh tình trạng chỉ tập trung vào thi chứng chỉ mà thiếu khả năng giao tiếp thực tế. Việc chủ động tìm hiểu văn hóa, tác phong và môi trường làm việc của người Nhật cũng rất quan trọng, bởi ngôn ngữ luôn gắn liền với văn hóa.
Cựu sinh viên ngành Ngôn ngữ Nhật này cũng dành lời khuyên cho các bạn sinh viên đang theo học: “Hãy xác định rõ định hướng nghề nghiệp ngay từ sớm như: giảng dạy, biên – phiên dịch, làm việc tại doanh nghiệp, du học...
Đồng thời, nên đặt mục tiêu đạt tối thiểu chứng chỉ JLPT với cấp độ N2 và hướng tới cấp độ N1 để mở rộng cơ hội nghề nghiệp. Ngoài ra, việc tham gia thực tập, trải nghiệm môi trường làm việc thực tế và trau dồi kỹ năng mềm cũng sẽ giúp các bạn chuẩn bị tốt hơn cho tương lai.
Ngôn ngữ là một công cụ và giá trị của nó phụ thuộc vào cách chúng ta sử dụng. Nếu có mục tiêu rõ ràng và sự nỗ lực bền bỉ, ngành Ngôn ngữ Nhật sẽ mang lại nhiều cơ hội phát triển lâu dài”, cô Châu nhấn mạnh.