Sau sáp nhập, ngành giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh có quy mô với hơn 2,6 triệu học sinh, gần 3.500 trường học các cấp và khoảng 110.000 giáo viên, được coi là ngành giáo dục có quy mô lớn nhất cả nước.
Hiện Thành phố Hồ Chí Minh đang thực hiện những bước đầu tiên của đợt tuyển sinh các lớp đầu cấp cho năm học 2026-2027. Một trong những nội dung mà phụ huynh, người dân Thành phố Hồ Chí Minh quan tâm là ngành giáo dục thành phố sẽ chuẩn bị cơ sở vật chất, trường lớp như thế nào để đáp ứng được nhu cầu đến trường của con em người dân sinh sống trên địa bàn?
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Thị Nhật Hằng – Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định: “Năm học tới, thành phố tiếp tục đảm bảo 100% chỗ học cho con em người dân sinh sống trên địa bàn”.
Phóng viên: Việc tuyển sinh các lớp đầu cấp cho năm học 2026-2027 trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đang bắt đầu những bước đầu tiên. Sở đã có những phương án cụ thể nào để đảm bảo cơ sở vật chất, trường lớp đáp ứng được nhu cầu học tập của con em người dân sống trên địa bàn?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Nhật Hằng: Để chuẩn bị cho kỳ tuyển sinh các lớp đầu cấp năm học 2026-2027, ngành giáo dục thành phố tiếp tục kiên trì mục tiêu chuyển đổi số và ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, nhằm hỗ trợ tốt nhất cho phụ huynh, học sinh trong việc tiếp cận chỗ học thuận lợi.
Với mục tiêu là tiếp tục đảm bảo 100% chỗ học cho con em người dân sinh sống trên địa bàn, đảm bảo các điều kiện phục vụ hoạt động giáo dục nhà trường trong năm học 2026-2027, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành công văn số 1200/SGDĐT-KHTC, gửi Ủy ban Nhân dân các phường, xã và đặc khu nằm trong khu vực; Hiệu trưởng các trường trung học phổ thông (công lập, tư thục); giám đốc các Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên, Trung tâm Giáo dục thường xuyên; Hiệu trưởng các trường cao đẳng, trung cấp trực thuộc Sở báo cáo dự kiến tuyển sinh các lớp đầu cấp năm học 2026-2027.
Đồng thời, Sở cũng đã triển khai hướng dẫn rà soát dữ liệu hồ sơ tuyển sinh đầu cấp trên hệ thống cơ sở dữ liệu ngành giáo dục và đào tạo thành phố, đảm bảo tính chủ động trong phương án xây dựng hệ thống chỉ tiêu tuyển sinh năm học 2026-2027, phù hợp với thực tiễn, nhu cầu và định hướng phân luồng của ngành.
Về cơ sở vật chất: Ngành giáo dục thành phố đã đẩy nhanh tiến độ các dự án xây dựng, dự kiến sẽ đưa hàng trăm phòng học mới vào sử dụng ngay từ tháng 9/2026. Sở cũng đã làm việc với thủ trưởng các đơn vị trực thuộc để rà soát nhu cầu sửa chữa, mua sắm thiết bị cho năm 2026, nhằm đảm bảo đáp ứng các điều kiện hoạt động giáo dục theo chương trình trước khi khai giảng năm học mới bắt đầu.
Ngoài ra, ngành còn thực hiện việc rà soát dữ liệu dân cư từ sớm (tháng 1/2026) để thực hiện việc điều tiết chỉ tiêu linh hoạt giữa các khu vực với nhau, đảm bảo tốt mục tiêu toàn bộ trẻ sinh sống trên địa bàn đều có chỗ học, đồng thời tăng dần tỷ lệ học sinh được học 2 buổi/ngày theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Đặc biệt, công tác tuyển sinh các lớp đầu cấp của thành phố năm nay sẽ tiếp tục dựa vào hệ thống bản đồ số GIS, có nâng cấp so với năm học trước. Đây chính là công cụ đắc lực giúp hiện thực hóa nguyên tắc cho trẻ được học tại trường gần nơi cư trú nhất.
Thành quả lớn nhất của công nghệ này chính là việc xóa bỏ hoàn toàn rào cản địa giới hành chính cứng nhắc giữa các phường, xã; từ đó sẽ làm giảm áp lực giao thông và tạo sự thuận tiện tối đa cho phụ huynh trong việc đưa đón con em đi học.
Đến nay, công tác chuẩn bị về mặt dữ liệu và kỹ thuật đã cơ bản hoàn tất, nhưng để đảm bảo tốt hiệu quả tuyển sinh các lớp đầu cấp đáp ứng được sự mong đợi của người dân, Sở cũng đã tổ chức chạy thử phần mềm trên hệ thống nội bộ, để đánh giá kết quả trước khi triển khai toàn diện trên địa bàn thành phố.
Phóng viên: Điều kiện về trường lớp, sĩ số, trang thiết bị dạy học vẫn còn có chênh lệch giữa nội thành và ngoại thành, giữa các khu vực sau khi sáp nhập. Vậy Sở sẽ có lộ trình nâng cấp đồng bộ ra sao, để đảm bảo mọi học sinh đều được thụ hưởng môi trường giáo dục có tiêu chuẩn tương đương nhau, thưa bà?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Nhật Hằng: Tôi thấu hiểu nỗi niềm trăn trở này của phụ huynh, người dân. Trong thời gian sắp tới, với vai trò là lãnh đạo ngành giáo dục thành phố, tôi sẽ quyết liệt giám sát, thúc đẩy lộ trình đồng bộ hóa tiêu chuẩn cơ sở vật chất cho giáo dục với các hành động cụ thể như sau:
Thứ nhất: Quyết tâm xóa bỏ vùng lõm về hạ tầng trường lớp, bằng việc thúc đẩy phân bổ ngân sách ưu tiên cho các khu vực đang có tỷ lệ phòng học thấp, đặc biệt là có những nơi chỉ đạt tỷ lệ 200 phòng học/10.000 dân số trong độ tuổi đi học so với mức gần 300 phòng học/10.000 dân số trong độ tuổi đi học của những khu vực khác. Mục tiêu mà Sở đưa ra là đảm bảo đến năm 2030, mọi xã phường đều đạt tối thiểu 300 phòng học/10.000 dân số trong độ tuổi đi học theo đúng Nghị quyết của Đại hội Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh đề ra. Tôi cam kết sẽ giám sát tiến độ các dự án đang xây mới, và nhiều dự án khác để sớm kéo giảm sĩ số lớp học xuống mức chuẩn.
Thứ hai: Hiện đại hóa trang thiết bị thông qua chuyển đổi số. Việc quản lý bằng dữ liệu số sẽ giúp cho ngành giáo dục có thể điều tiết thiết bị dạy học từ nơi thừa sang nơi thiếu, đảm bảo học sinh ở ngoại thành cũng được tiếp cận đầy đủ phòng thí nghiệm, bảng tương tác cũng như các dụng cụ học tập hiện đại như học sinh ở khu vực trung tâm.
Thứ ba: Thực hiện đầy đủ chính sách an sinh xã hội đặc thù, bảo vệ và thúc đẩy việc chi trả kịp thời các khoản hỗ trợ theo Nghị quyết số 80/2025/NQ-HĐND ngày 10/12/2025 của Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, bao gồm tiền ăn trưa và kinh phí mua đồng phục cho học sinh từ cấp mầm non đến trung học phổ thông. Đồng thời, tôi sẽ kiến nghị các cơ chế thu hút giáo viên giỏi về công tác tại vùng sâu, vùng xa để thu hẹp khoảng cách về chất lượng giảng dạy.
Cuối cùng là đảm bảo quyền lợi học tập công bằng, thông qua việc giám sát chặt chẽ công tác tuyển sinh đầu cấp, đảm bảo nguyên tắc là mọi học sinh đều được học tập tại trường công lập ở gần nơi ở nhất, thuận tiện nhất. Dù trong giai đoạn chuyển đổi số có thể phải chấp nhận sĩ số cao hơn tạm thời, nhưng với lộ trình xây dựng mới trường lớp cần phải được thực hiện khẩn trương, để trả lại môi trường học tập lý tưởng cho các em học sinh thành phố.
Phóng viên: Trong thời gian sắp đến, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh sẽ duy trì, phát triển như thế nào các mô hình trường học tiên tiến, chất lượng cao, hội nhập quốc tế, trường học số?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Nhật Hằng: Trường thực hiện nội dung giáo dục chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế; trường học số là một trong những mô hình đặc thù của Thành phố Hồ Chí Minh, nhằm đào tạo giáo dục mũi nhọn, mục tiêu trang bị cho học sinh có đủ phẩm chất và năng lực của một công dân toàn cầu trong bối cảnh phát triển khoa học, công nghệ như hiện nay.
Ngay từ đầu tháng 1/2026, Sở đã xây dựng, ban hành bộ tiêu chuẩn “Trường chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập quốc tế” mới, nhằm tập trung và chuẩn hóa, nâng cao chất lượng các trường đang triển khai mô hình này. Hiện có 69 trường đang duy trì mô hình, đã được chuyển tiếp sang bộ tiêu chuẩn mới. Về định hướng phát triển, việc mở rộng phải có lộ trình phù hợp với quy hoạch và chiến lược phát triển giáo dục; khoảng 30 trường đã đăng ký thực hiện mô hình này từ năm học 2026-2027 và hơn 300 trường dự kiến sẽ được triển khai trong các giai đoạn tiếp theo.
Để chương trình giáo dục chất lượng cao đạt hiệu quả tốt nhất, Sở đang nghiên cứu, xây dựng cơ chế đặc thù theo tinh thần của Nghị quyết 84/2024/NQ-CP, nhằm tăng quyền tự chủ cho các nhà trường, như là về chuyên môn, nhân sự và tài chính, thu hút giáo viên giỏi, sinh viên tốt nghiệp xuất sắc tham gia giảng dạy với chính sách đãi ngộ phù hợp.
Việc phát triển chương trình này phải đi đôi với việc đảm bảo công bằng trong việc tiếp cận giáo dục; học sinh trên địa bàn có đủ chỗ học và có cơ chế học bổng, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Quan điểm của Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh là phát triển chương trình giáo dục chất lượng cao này một cách có bài bản, có lộ trình, có đánh giá và điều chỉnh kịp thời, để thực sự trở thành động lực đổi mới của ngành giáo dục thành phố.
Mô hình trường học số nhằm hướng đến mục tiêu hình thành những thế hệ công dân số tinh hoa, đáp ứng yêu cầu khắt khe của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Sở đã xác định lộ trình phát triển mô hình trường học số với những bước đi mang tính chiến lược, dài hạn. Trọng tâm của tầm nhìn này là mục tiêu xây dựng 1.000 trường học số đến năm 2030, tạo nên một mạng lưới giáo dục thông minh phủ khắp thành phố.
Để nâng cao chất lượng của mô hình, và hiện thực hóa với quy mô lớn; ngành giáo dục và đào tạo thành phố đang tập trung hoàn thiện danh mục và định mức thiết bị chuẩn cho các lớp học số. Việc chuẩn hóa này không chỉ đảm bảo tính đồng bộ về cơ sở hạ tầng, mà còn giúp cho các trường có căn cứ cụ thể để đầu tư, trang bị những công nghệ hiện đại nhất, phục vụ trực tiếp cho hoạt động giảng dạy và học tập tương tác.
Song song với việc củng cố hạ tầng, điểm đột phá trong chiến lược phát triển trường học số của thành phố chính là việc mở rộng hợp tác quốc tế với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, tiêu biểu nhất là Google. Thông qua việc tích hợp dữ liệu giáo dục trên nền tảng toàn cầu, Sở hướng tới một hệ sinh thái học tập không biên giới, nơi học sinh có thể khai thác các ứng dụng giáo dục quốc tế một cách có tổ chức, dưới sự quản lý chặt chẽ từ phía nhà trường và Sở.
Đáng chú ý, toàn bộ nguồn dữ liệu khổng lồ phát sinh từ quá trình tương tác này, sẽ trở thành nguồn nguyên liệu cho các mô hình Trí tuệ nhân tạo (AI). Đây chính là nền tảng cốt lõi để cá nhân hóa quá trình học tập cho từng học sinh. Thay vì áp dụng một lộ trình chung, AI sẽ phân tích đặc điểm và năng lực riêng biệt của mỗi em, để gợi ý phương pháp tiếp cận phù hợp, đồng thời hỗ trợ giáo viên tối ưu hóa bài giảng, giúp cho việc dạy và học trở nên hiệu quả và nhân văn hơn. Với sự chuẩn bị bài bản từ danh mục thiết bị cho đến việc làm chủ dữ liệu lớn, mô hình trường học số của thành phố hứa hẹn sẽ tạo ra bước nhảy vọt trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.
Phóng viên: Bà đánh giá như thế nào về chủ trương xã hội hóa giáo dục? Việc huy động các nguồn lực để phát triển giáo dục và đào tạo cần được quản lý ra sao, để có thể tận dụng các nguồn lực, cơ hội nhưng lại không vi phạm các quy định, thưa bà?
Tiến sĩ Nguyễn Thị Nhật Hằng: Theo tôi đánh giá, chủ trương xã hội hóa giáo dục không chỉ đơn thuần là giải pháp tài chính tạm thời để lấp đầy khoảng trống ngân sách, mà còn là chiến lược quản trị hiện đại, là định hướng quan trọng để ngành giáo dục thành phố tiến tới mục tiêu hội nhập quốc tế và xây dựng môi trường học tập hạnh phúc – hiện đại.
Trong bối cảnh thành phố đang nỗ lực để đạt được chỉ tiêu 300 phòng học/10.000 dân số trong độ tuổi đi học vào năm 2030, áp lực về quỹ đất và vốn đầu tư là rất lớn. Xã hội hóa chính là chìa khóa để thực hiện các hạng mục mà ngân sách Nhà nước chưa thể bao phủ ngay, hoặc khó có thể triển khai nhanh chóng.
Đó là việc triển khai các chương trình chuẩn quốc tế, nhằm nâng cao năng lực ngoại ngữ công nghệ của học sinh, hay là xây dựng các thư viện thông minh, các phòng thí nghiệm STEM/STEAM hiện đại, các không gian học tập số hóa theo định hướng chuyển đổi số của thành phố. Việc huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp, tổ chức và các nhà hảo tâm sẽ giúp cho con em chúng ta nhanh chóng được tiếp cận với những công nghệ giáo dục tiên tiến nhất thế giới.
Huy động các nguồn lực là quan trọng, nhưng cần phải quản lý ra sao để không xảy ra sai phạm, đặc biệt nhất là để xã hội hóa không bị biến tướng thành lạm thu, ép buộc phụ huynh là trăn trở nhất của cơ quan quản lý. Với chức trách đảm nhiệm, tôi sẽ giám sát, thúc đẩy việc quản lý nguồn lực này dựa trên ba trụ cột chính:
Thứ nhất: Đảm bảo tính tự nguyện và đúng mục đích. Tôi sẽ yêu cầu các cơ sở giáo dục thực hiện nghiêm túc Thông tư 16/2018/TT-BGDĐT cũng như là các hướng dẫn của Sở. Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng quy định mức đóng góp tối thiểu, không cào bằng hay ép buộc dưới mọi hình thức. Nguồn lực xã hội hóa phải được sử dụng đúng kế hoạch đã được phê duyệt, tập trung vào việc cải thiện điều kiện học tập trực tiếp cho học sinh như máy điều hòa, máy tính, nhà vệ sinh sạch sẽ và các hoạt động trải nghiệm thực tế.
Thứ hai: Minh bạch hóa bằng công nghệ và giám sát cộng đồng. Tôi sẽ thúc đẩy việc áp dụng thanh toán 100% không dùng tiền mặt trong tất cả các cơ sở giáo dục. Việc kết nối các phần mềm quản lý thu chi với hệ thống ngân hàng, không chỉ tạo thuận lợi cho phụ huynh, mà còn giúp cho cơ quan quản lý, Ban đại diện cha mẹ học sinh giám sát dòng tiền một cách minh bạch, tức thời. Mọi khoản thu ngoài học phí phải được niêm yết công khai, báo cáo quyết toán rõ ràng cho phụ huynh ngay từ đầu năm học.
Thứ ba: Tận dụng cơ chế đặc thù để bứt phá hạ tầng. Tôi sẽ chủ động tham mưu và giám sát việc thực hiện các Dự án hợp tác công tư (PPP) và chương trình kích cầu đầu tư theo Nghị quyết 98/2023/QH15 của Quốc hội. Thành phố hiện đang kêu gọi đầu tư 110 dự án trường học, với quy mô hơn 2.600 phòng học theo hình thức này. Đây là cơ hội vàng để chúng ta xây dựng những ngôi trường liên cấp đạt chuẩn quốc tế tại các khu vực dân số tăng nhanh, mà không gây áp lực quá lớn lên chi ngân sách ngắn hạn.
Chính sách miễn học phí cho học sinh toàn thành phố từ năm học 2025-2026 là một bước tiến lớn về an sinh xã hội. Tuy nhiên, để chất lượng giáo dục không ngừng đi lên, thì xã hội hóa giáo dục vẫn là động lực quan trọng. Tôi sẽ hành động để xã hội hóa giáo dục thực sự trở thành một hành trình tự nguyện, nhân văn, nơi có sự đóng góp của mỗi cá nhân đều mang lại lợi ích cho con chúng ta.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ của bà!
Được biết, Tiến sĩ Nguyễn Thị Nhật Hằng – Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh là ứng cử viên đại biểu Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2026-2031 tại đơn vị bầu cử số 07 (gồm các phường Tân Hiệp, Tân Khánh và Vĩnh Tân).