Trong bối cảnh ngành công nghiệp thời trang phát triển mạnh mẽ, nhu cầu về nguồn nhân lực thiết kế ngày càng gia tăng. Nhiều cơ sở giáo dục đại học đã mở ngành Thiết kế thời trang với các định hướng đào tạo khác nhau, từ thiết kế sáng tạo, công nghệ may mặc đến kinh doanh và quản trị thời trang, nhằm đáp ứng yêu cầu đa dạng của thị trường.
Nhiều hướng đào tạo ngành Thiết kế thời trang gắn với nhu cầu của ngành
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Mậu Tùng – Trưởng khoa Công nghệ May - Thời trang, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, lĩnh vực thời trang tại Việt Nam hiện nay không còn thuần túy tập trung vào gia công mà đang chuyển dịch mạnh mẽ sang khâu thiết kế và sáng tạo giá trị gia tăng.
Vì vậy, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này ngày càng lớn. Các doanh nghiệp không chỉ tìm kiếm những lao động có tay nghề mà còn cần những nhân sự có tư duy thẩm mỹ, am hiểu xu hướng toàn cầu và có khả năng làm chủ quy trình từ ý tưởng thiết kế đến sản xuất thương mại.
Theo thầy Tùng, nhiều vị trí trong ngành thời trang đang có nhu cầu tuyển dụng cao như Nhà thiết kế (designer), Kỹ thuật rập (pattern maker), Phát triển mẫu (sample developer), Quản lý đơn hàng (merchandiser) hay Stylist.
Để đáp ứng nhu cầu của thị trường, chương trình đào tạo tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh được xây dựng theo triết lý “lấy ứng dụng làm trọng tâm”. Nhà trường không chỉ đào tạo sinh viên cách thiết kế trang phục mà còn trang bị kiến thức toàn diện về chất liệu, kỹ thuật sản xuất cũng như khả năng ứng dụng khoa học – công nghệ vào lĩnh vực thời trang.
Mục tiêu là giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc và yêu cầu của ngành công nghiệp hiện đại.
Tiến sĩ Nguyễn Mậu Tùng cho biết, một trong những lợi thế của Khoa là sự kết hợp giữa đội ngũ giảng viên chuyên môn cao với nền tảng công nghệ hiện đại. Hiện, khoa Công nghệ May – Thời trang có hai chương trình đào tạo đạt chuẩn kiểm định quốc tế. Trong đó, ngành Thiết kế Thời trang đã đạt kiểm định AUN-QA với mức điểm 5 (mức vượt chuẩn), qua đó khẳng định chất lượng đào tạo đáp ứng các tiêu chuẩn khu vực và quốc tế, đồng thời mở ra nhiều cơ hội giao lưu học thuật cho giảng viên và sinh viên.
Bên cạnh đó, khoa còn có sự đồng hành của nhiều nhà thiết kế có uy tín như Sĩ Hoàng, Nguyễn Trường Duy, Mai Cẩm Tú…, mang đến những chia sẻ thực tiễn và truyền cảm hứng nghề nghiệp cho sinh viên. Hệ thống xưởng thực hành và phòng thiết kế cũng được trang bị máy móc theo chuẩn công nghiệp, giúp sinh viên có điều kiện tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay trong quá trình học.
Về kỹ năng, sinh viên được đào tạo toàn diện từ mỹ thuật cơ bản, tư duy tạo hình, kỹ thuật làm rập, may mẫu đến việc sử dụng các phần mềm thiết kế chuyên dụng, kỹ năng dự báo xu hướng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thiết kế thời trang.
Là một trong những cơ sở đào tạo ngành Thiết kế thời trang uy tín tại khu vực miền Nam, Thạc sĩ Trần Minh Nhựt – Giám đốc Chương trình Thiết kế Thời trang, Khoa Thiết kế - Nghệ thuật, Trường Đại học Hoa Sen cho biết hoạt động đào tạo của nhà trường có nhiều điểm khác biệt so với một số cơ sở đào tạo khác tại Việt Nam.
Cụ thể, ngành Thiết kế thời trang của trường được xây dựng trên nền tảng hợp tác quốc tế với Viện Nghệ thuật và Thời trang Mod’Art International (Paris) trong hơn một thập kỷ. Dù hiện nay hoạt động đào tạo đã được vận hành độc lập, những giá trị chuyên môn và phương pháp giảng dạy từ đối tác Pháp vẫn tiếp tục được kế thừa và phát triển. Mô hình đào tạo tập trung phát triển song song ba nhóm kỹ năng cốt lõi gồm thiết kế sáng tạo, kỹ thuật tạo mẫu và tiếp thị thời trang.
Trong các học phần chuyên môn, sinh viên được hướng dẫn nghiên cứu ý tưởng, phân tích xu hướng và xây dựng bộ sưu tập phù hợp với phong cách sống đương đại. Song song với đó, người học được đào tạo kỹ thuật tạo mẫu, thực hành rập, cắt và may sản phẩm.
Hệ thống xưởng thực hành của nhà trường được trang bị các thiết bị như máy may công nghiệp, bàn cắt, máy vắt sổ… giúp sinh viên tiếp cận trực tiếp với quy trình sản xuất trong ngành.
Bên cạnh kiến thức thiết kế, sinh viên còn được trang bị nền tảng về tiếp thị thời trang như phân tích thị trường, xác định khách hàng mục tiêu và xây dựng chiến lược đưa sản phẩm đến với người tiêu dùng, qua đó có thể phát triển các dự án thời trang hoàn chỉnh.
Hiện nay, Trường Đại học Hoa Sen đang hợp tác với Trường École Conte thuộc Tập đoàn Giáo dục Collège de Paris (Pháp) trong lĩnh vực kinh doanh thời trang. Theo mô hình đào tạo của nhà trường, ngành Thiết kế thời trang gồm hai chuyên ngành là Thiết kế thời trang và Kinh doanh thời trang. Sau khi hoàn thành năm thứ hai, sinh viên có thể lựa chọn định hướng phù hợp với năng lực và sở thích.
Đối với sinh viên theo học chuyên ngành Kinh doanh thời trang, sau khi tốt nghiệp sẽ được cấp bằng cử nhân của Trường Đại học Hoa Sen đồng thời nhận chứng chỉ hoàn thành chương trình do Collège de Paris cấp, qua đó mở rộng cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực thời trang và kinh doanh sáng tạo.
Chia sẻ về định hướng phát triển trong thời gian tới, thầy Nhựt cho biết chương trình đào tạo ngành học sẽ tiếp tục tăng cường các nội dung liên quan đến công nghệ và phần mềm chuyên ngành nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.
“Từ khóa tuyển sinh năm 2020, chương trình đào tạo đã đưa vào giảng dạy các phần mềm thiết kế 3D – công cụ đang được nhiều doanh nghiệp thời trang sử dụng. Qua các hoạt động khảo sát thực tế và tham quan doanh nghiệp, nhà trường nhận thấy nhu cầu tuyển dụng nhân sự thành thạo thiết kế 3D ngày càng lớn. Việc ứng dụng công nghệ này giúp rút ngắn thời gian từ khâu thiết kế đến tạo mẫu, đồng thời tiết kiệm chi phí trong quá trình sản xuất”, thầy Nhựt thông tin.
Đào tạo thiết kế thời trang kết hợp sáng tạo, kỹ thuật và trải nghiệm thực tế
Đặc thù của ngành Thiết kế thời trang là gắn chặt giữa sáng tạo và thực hành. Vì vậy, việc tổ chức các học phần thực hành, xưởng thiết kế và hoạt động trải nghiệm thực tế đang trở thành yêu cầu quan trọng trong chương trình đào tạo của nhiều trường đại học.
Tiến sĩ Nguyễn Mậu Tùng cho biết, tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, chương trình đào tạo chú trọng gắn kết chặt chẽ giữa lý thuyết và thực tiễn. Các học phần thực hành được tổ chức ngay tại hệ thống xưởng may và phòng lab hiện đại, giúp sinh viên trải nghiệm quy trình khép kín từ xây dựng ý tưởng, thực hiện đồ án, phát triển bộ sưu tập đến tổ chức các buổi trình diễn thời trang chuyên nghiệp.
Nhà trường cũng duy trì mạng lưới hợp tác với nhiều doanh nghiệp dệt may và thương hiệu thời trang lớn. Thông qua các kỳ thực tập tại doanh nghiệp, sinh viên có cơ hội tiếp cận môi trường làm việc thực tế, từ đó mở rộng cơ hội nghề nghiệp ngay khi chưa tốt nghiệp. Sau khi ra trường, người học có thể đảm nhiệm nhiều vị trí như nhà thiết kế, kỹ thuật rập, phát triển mẫu, quản lý sản xuất tại doanh nghiệp trong và ngoài nước, hoặc xây dựng thương hiệu thời trang riêng.
Theo thầy Tùng, thời trang là lĩnh vực giao thoa giữa nghệ thuật và kỹ thuật. Vì vậy, người học cần có tư duy sáng tạo, gu thẩm mỹ tốt, khả năng cảm nhận màu sắc và hình khối tinh tế. Tuy nhiên, sự sáng tạo cần đi cùng tính kỷ luật trong làm việc, sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và kỹ năng vẽ cơ bản để chuyển hóa ý tưởng thành thiết kế cụ thể.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh ngành thời trang ngày càng gắn liền với công nghệ, sinh viên cũng cần trang bị kỹ năng sử dụng các phần mềm thiết kế và công nghệ số như thiết kế 3D, xử lý hình ảnh hay các nền tảng hỗ trợ sáng tạo và trình bày ý tưởng.
Ngoài năng lực chuyên môn, các kỹ năng mềm như làm việc nhóm, giao tiếp, tư duy phản biện, quản lý thời gian và khả năng thích nghi với môi trường làm việc có cường độ cao cũng được xem là yếu tố quan trọng. Theo thầy Tùng, ngành thời trang phát triển rất nhanh, vì vậy người làm nghề cần liên tục học hỏi, cập nhật xu hướng và không ngừng hoàn thiện bản thân.
Sau khi tốt nghiệp, sinh viên ngành Thiết kế Thời trang của Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều hướng phát triển như làm việc tại các doanh nghiệp thời trang với vai trò nhà thiết kế, stylist, phát triển sản phẩm, thiết kế rập, quản lý thương hiệu hoặc tham gia vào lĩnh vực thời trang số, thiết kế trang phục cho game và truyền thông.
Bên cạnh đó, nhiều sinh viên cũng lựa chọn con đường khởi nghiệp với thương hiệu thời trang riêng hoặc tiếp tục học lên cao để theo đuổi nghiên cứu, giảng dạy trong lĩnh vực này.
Còn theo quan điểm của Thạc sĩ Trần Minh Nhựt, ngành công nghiệp thời trang hiện nay đang mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp cho người học khi nhu cầu tuyển dụng trong các lĩnh vực thiết kế, tạo mẫu và phát triển sản phẩm ngày càng đa dạng.
Trên thực tế, sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể đảm nhiệm nhiều vị trí khác nhau như nhà thiết kế, kỹ thuật rập, phát triển mẫu, stylist hoặc visual merchandiser. Trong đó, các vị trí stylist hiện cũng được tuyển dụng tại các tạp chí thời trang, chương trình truyền hình cũng như trong hoạt động xây dựng hình ảnh cho nghệ sĩ và cá nhân.
Tại Trường Đại học Hoa Sen, mỗi học phần được tổ chức theo hình thức dự án nhằm mô phỏng môi trường làm việc tại doanh nghiệp. Trong quá trình học, giảng viên đóng vai trò như Trưởng phòng thiết kế, giao đề bài, duyệt ý tưởng và hướng dẫn sinh viên phát triển mẫu thiết kế đến khi hoàn thiện. Các lớp học được tổ chức với quy mô nhỏ, khoảng 15–17 sinh viên mỗi lớp, tạo điều kiện để giảng viên theo sát quá trình học tập và hỗ trợ người học phát triển năng lực sáng tạo cũng như kỹ thuật dựa trên thế mạnh của từng cá nhân.
Bên cạnh các giờ học trên lớp, khoảng một phần ba thời lượng chương trình được dành cho hoạt động thực địa. Sinh viên được tham quan doanh nghiệp, công ty thời trang, thậm chí các làng nghề tại nhiều địa phương nhằm tìm hiểu quy trình sản xuất, hoạt động của ngành công nghiệp thời trang cũng như tiếp cận trực tiếp với nhu cầu tuyển dụng từ doanh nghiệp.
Ngoài ra, chương trình còn có sự tham gia giảng dạy và chia sẻ của nhiều nhà thiết kế và chuyên gia trong ngành, giúp sinh viên có cái nhìn thực tế hơn về môi trường nghề nghiệp.
Theo thầy Nhựt, học phần quan trọng của chương trình đào tạo ngành Thiết kế thời trang là đồ án tốt nghiệp, khi sinh viên phải vận dụng toàn bộ kiến thức và kỹ năng để phát triển một bộ sưu tập hoàn chỉnh. Các bộ sưu tập thuộc đồ án tốt nghiệp của sinh viên sẽ được trình diễn trong chương trình Fashion Creation – sự kiện thời trang thường niên của nhà trường.
Sau khi hoàn thành đồ án tốt nghiệp, sinh viên sẽ tham gia kỳ thực tập kéo dài. Nhà trường không áp đặt sinh viên phải thực tập tại một doanh nghiệp cụ thể mà khuyến khích các bạn chủ động tìm kiếm và ứng tuyển vào các công ty thời trang hoặc lĩnh vực liên quan. Trong trường hợp sinh viên gặp khó khăn trong việc tìm nơi thực tập, khoa sẽ hỗ trợ kết nối và giới thiệu doanh nghiệp phù hợp.
Bên cạnh đó, khoa còn tổ chức nhiều hoạt động để sinh viên rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp. Tiêu biểu là học phần Dự án thiết kế thời trang, trong đó sinh viên thực hiện toàn bộ quy trình từ thiết kế, làm rập, phát triển mẫu cho đến tự tổ chức một buổi trình diễn thời trang.
Đáng chú ý, sinh viên là lực lượng chủ động tổ chức chương trình từ khâu ý tưởng, sản xuất đến vận hành show diễn, trong khi giảng viên chủ yếu đóng vai trò đồng hành và hỗ trợ chuyên môn. Qua đó, người học không chỉ rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp mà còn xây dựng được hình ảnh và portfolio cá nhân, tạo lợi thế khi bước vào ngành công nghiệp thời trang.
“Tại Trường Đại học Hoa Sen, thí sinh không phải tham gia kỳ thi năng khiếu đầu vào. Vì vậy, học sinh và phụ huynh không cần quá lo lắng nếu chưa có kỹ năng vẽ tốt.
Trong thời gian học, sinh viên sẽ từng bước được hướng dẫn kỹ năng diễn họa thời trang, từ việc hiểu cấu trúc trang phục, cách thể hiện thiết kế trên hình mẫu theo đúng tỷ lệ đến truyền đạt ý tưởng thông qua bản vẽ. Mục tiêu không phải yêu cầu sinh viên vẽ đẹp hay sắc sảo như một họa sĩ minh họa thời trang, mà quan trọng là thể hiện được ý tưởng và cấu trúc trang phục phục vụ cho việc thiết kế và phát triển sản phẩm”, thầy Nhựt cho hay.