Theo kế hoạch tuyển sinh đầu cấp của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, năm học 2026-2027, đối với tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập, thành phố bỏ khu vực tuyển sinh và bỏ điều kiện nơi thường trú (hộ khẩu thường trú) khi học sinh đăng ký vào các trường trung học phổ thông công lập.
Học sinh chỉ cần cư trú trên địa bàn thành phố Hà Nội có thể đăng ký tuyển sinh vào các trường trung học phổ thông công lập theo chủ trương tuyển sinh phi địa giới hành chính. Mỗi học sinh có thể đăng ký tối đa 3 nguyện vọng bất kỳ.
Thay đổi này đang nhận được sự quan tâm rất lớn của phụ huynh, học sinh và các trường trung học cơ sở.
Phụ huynh chủ động thêm phương án chọn trường
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, chị Từ An (phường Hai Bà Trưng) - có con chuẩn bị thi vào lớp 10 cho rằng, việc thành phố Hà Nội bỏ chia khu vực tuyển sinh là một động thái tích cực, mang đến thuận lợi cho học sinh và các gia đình.
Theo chị An, phụ huynh và học sinh sẽ có thêm cơ hội lựa chọn trường phù hợp, qua đó phần nào giảm bớt áp lực trong quá trình chuẩn bị cho kỳ thi quan trọng này. Nói về chiến lược đăng ký nguyện vọng, phụ huynh này cho biết gia đình chủ yếu căn cứ vào năng lực học tập thực tế của con.
Hiện tại, gia đình dự kiến đặt nguyện vọng 1 cho con vào Trường Trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng (phường Bạch Mai) và nguyện vọng 2 vào Trường Trung học phổ thông Hoàng Văn Thụ (phường Lĩnh Nam).
“Sức học của con chỉ ở mức khá nên gia đình cũng lựa chọn nguyện vọng phù hợp với khả năng của con, để vừa không tạo áp lực quá lớn cho con, vừa giúp gia đình yên tâm hơn trong quá trình chuẩn bị cho con bước vào kỳ thi”, chị nói.
Chị Từ An cho biết thêm, việc học và ôn tập của con chị chủ yếu diễn ra tại trường, dưới sự theo sát của giáo viên và nhà trường. Giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò rất quan trọng trong việc tư vấn định hướng cho học sinh và phụ huynh.
“Giáo viên chủ nhiệm là người nắm rõ nhất lực học của từng em nên thường xuyên trao đổi với phụ huynh, từ đó đưa ra gợi ý về những trường phù hợp với năng lực của học sinh. Sự tư vấn sát sao này giúp gia đình có thêm cơ sở để cân nhắc khi chọn trường và đặt nguyện vọng cho con trong kỳ tuyển sinh sắp tới”, chị An chia sẻ.
Trong khi đó, trước thông tin thành phố Hà Nội bỏ quy định chia khu vực tuyển sinh vào lớp 10, chị Thùy Dương (phường Từ Liêm) cho rằng, khi ranh giới khu vực được gỡ bỏ, học sinh trên toàn thành phố có thể đăng ký vào những trường được đánh giá có chất lượng đào tạo tốt, điều này đồng nghĩa với việc có thể nhiều thí sinh cùng “đổ dồn” về một số trường sẽ tăng lên.
Vị phụ huynh này chia sẻ thêm, trước đây, khi còn quy định phân chia khu vực tuyển sinh, gia đình có thể phần nào dự đoán được mức độ cạnh tranh tại các trường trong khu vực sinh sống để tính toán nguyện vọng phù hợp.
Tuy nhiên giờ đây, chị cho rằng việc dự báo sẽ trở nên khó khăn hơn. “Tôi lo rằng khi học sinh từ nhiều khu vực khác nhau đều có thể đăng ký vào những trường được đánh giá cao, mức độ cạnh tranh sẽ tăng lên rất nhiều. Những trường vốn đã ‘hot’ có thể còn trở nên khó vào hơn trước”, vị phụ huynh bày tỏ.
Trong bối cảnh đó, chị Dương cho biết đang chủ động tìm hiểu thêm thông tin về các trường tư thục. Theo chị, nhiều trường tư thục hiện nay có điều kiện cơ sở vật chất tốt, chương trình học khá đa dạng và môi trường học tập cũng được đầu tư bài bản. Dù vậy, các gia đình vẫn cần cân nhắc nhiều yếu tố như học phí, chất lượng đào tạo và định hướng học tập lâu dài cho học sinh trước khi đưa ra quyết định.
“Tôi nghĩ rằng điều quan trọng nhất là phải đảm bảo con có một môi trường học tập phù hợp và ổn định, dù là trường công lập hay tư thục. Vì vậy, tôi cũng đang dành thời gian tìm hiểu thông tin, kinh nghiệm trên các hội nhóm phụ huynh, so sánh nhiều lựa chọn khác nhau để có sự chuẩn bị chủ động nhất cho con”, vị phụ huynh cho hay.
Nhà trường triển khai nhiều hoạt động tư vấn đặt nguyện vọng cho phụ huynh và học sinh
Cùng chia sẻ về vấn đề này, thầy Nguyễn Ngọc Sơn - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Phúc Lợi (phường Long Biên) nhận định, việc thành phố Hà Nội bỏ quy định phân chia khu vực tuyển sinh khi thi vào lớp 10 trước hết sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội lựa chọn cho học sinh.
Trước đây, học sinh thường bị ràng buộc bởi địa bàn tuyển sinh, nên việc lựa chọn trường phần nào bị hạn chế. Dù ngành giáo dục vẫn có những cơ chế linh hoạt cho phép điều chỉnh khu vực, nhưng khi bỏ hoàn toàn rào cản này, học sinh có thể chủ động hơn trong việc tìm kiếm môi trường học tập phù hợp với năng lực và nguyện vọng của mình.
Dù vậy, cùng với cơ hội cũng sẽ xuất hiện những thách thức nhất định. Khi không còn giới hạn khu vực, áp lực tuyển sinh có thể gia tăng rõ rệt ở nhóm trường tốp đầu và một số trường tốp cuối.
Cũng theo thầy Sơn, để hỗ trợ học sinh lớp 9 lựa chọn nguyện vọng phù hợp, Trường Trung học cơ sở Phúc Lợi triển khai nhiều hoạt động tư vấn dựa trên kết quả học tập và các bài kiểm tra khảo sát của học sinh, được xây dựng bám sát cấu trúc đề thi của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội.
Trên cơ sở đó, nhà trường phân tích, đối chiếu với điểm chuẩn của các trường trung học phổ thông công lập trong nhiều năm gần đây để cung cấp cho phụ huynh và học sinh những căn cứ tham khảo khi đặt nguyện vọng.
Bên cạnh đó, khi có thông tin chính thức về kỳ thi và lịch thi từ Sở, nhà trường tổ chức họp với ban đại diện cha mẹ học sinh và toàn thể phụ huynh khối 9 nhằm phổ biến các điểm mới trong công tác tuyển sinh, đồng thời hướng dẫn lộ trình ôn tập và lựa chọn trường phù hợp.
Song song với các buổi tư vấn chung, giáo viên chủ nhiệm cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đồng hành cùng học sinh. Thông qua kết quả học tập và các bài khảo sát định kỳ, giáo viên sẽ chỉ ra những điểm còn hạn chế trong kiến thức để học sinh kịp thời bổ sung, đồng thời trao đổi trực tiếp với phụ huynh về các phương án lựa chọn trường phù hợp với năng lực thực tế của từng em.
“Từ kinh nghiệm nhiều năm làm công tác quản lý, tôi khuyến nghị các bậc phụ huynh và học sinh cần nghiên cứu kỹ các văn bản hướng dẫn tuyển sinh, đồng thời đánh giá đúng năng lực học tập của con em mình thông qua các đề thi minh họa, bài kiểm tra khảo sát của nhà trường cũng như ý kiến tư vấn từ giáo viên trực tiếp giảng dạy.
Ngoài ra, gia đình có thể tham khảo thêm các kỳ thi thử hoặc bài đánh giá bên ngoài để có thêm dữ liệu so sánh về mức độ điểm số. Trong bối cảnh mở rộng quyền lựa chọn trường như năm nay, việc cân nhắc kỹ giữa nguyện vọng 1, nguyện vọng 2 và nguyện vọng 3 là đặc biệt quan trọng, nhằm tránh những lựa chọn thiếu thực tế và giúp học sinh tận dụng hiệu quả cả ba nguyện vọng khi đăng ký tuyển sinh vào lớp 10”, vị hiệu trưởng nhấn mạnh.