Kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông năm học 2026-2027 của thành phố Hà Nội có nhiều điểm điều chỉnh đáng chú ý, trong đó nổi bật là việc bỏ điều kiện về nơi thường trú (hộ khẩu thường trú) khi học sinh đăng ký dự tuyển vào các trường trung học phổ thông công lập.
Thay đổi này được kỳ vọng sẽ từng bước hướng tới tuyển sinh không phụ thuộc địa giới hành chính, qua đó mở rộng cơ hội lựa chọn trường học cho học sinh trên toàn địa bàn thành phố. Đồng thời góp phần thúc đẩy sự bình đẳng và công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Mở rộng phạm vi đăng ký nguyện vọng có thể góp phần giảm áp lực cạnh tranh
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Thị Hải Yến - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Dương Nội (phường Dương Nội, Hà Nội) cho biết, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập tại Hà Nội từ nhiều năm nay luôn được đánh giá là có mức độ cạnh tranh rất lớn. Số lượng học sinh dự thi lớn trong khi chỉ tiêu vào các trường công lập có hạn khiến tỷ lệ chọi ở nhiều trường khá cao, từ đó tạo áp lực không nhỏ đối với cả học sinh và phụ huynh trong quá trình lựa chọn, đăng ký nguyện vọng.
Theo cô Yến, ở các năm học trước, việc đăng ký dự tuyển của học sinh được phân theo khu vực tuyển sinh gắn với nơi cư trú. Điều này khiến học sinh chủ yếu chỉ có thể lựa chọn các trường trung học phổ thông nằm trong khu vực quy định. Trong thực tế, có những khu vực tập trung nhiều trường có điểm chuẩn đầu vào khá cao, dẫn đến việc nhiều học sinh dù có học lực khá nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc trúng tuyển vào trường công lập.
Do đó, theo cô Yến, nếu không còn ràng buộc theo khu vực cư trú, học sinh có thể chủ động tham khảo thông tin và đăng ký nguyện vọng vào các trường ngoài khu vực mình sinh sống, phù hợp hơn với năng lực học tập của bản thân. Điều này sẽ giúp mở rộng thêm cơ hội lựa chọn trường cho học sinh, đồng thời góp phần đảm bảo cơ hội được học tập trong các trường trung học phổ thông công lập cho các em.
“Trên thực tế, việc mở rộng phạm vi đăng ký tuyển sinh cũng tạo điều kiện để học sinh và phụ huynh có thêm thông tin, cân nhắc kỹ lưỡng hơn khi lựa chọn nguyện vọng, thay vì bị bó hẹp trong một số trường nhất định như trước đây. Qua đó, phần nào giảm áp lực trong quá trình đăng ký và tăng tính linh hoạt trong công tác tuyển sinh”, cô Yến cho hay.
Cùng đánh giá cao sự điều chỉnh trong kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông năm học 2026-2027 của thành phố Hà Nội, cô Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chương Dương (phường Hồng Hà, Hà Nội) cũng cho rằng, đây là một chủ trương mang nhiều ý nghĩa tích cực và phù hợp với bối cảnh thực tiễn của Thủ đô hiện nay.
Theo cô Hồng, trước hết việc không còn ràng buộc điều kiện về nơi thường trú khi đăng ký dự tuyển vào các trường trung học phổ thông công lập sẽ giúp tăng tính công bằng và linh hoạt cho học sinh. Khi đó, các em không còn bị giới hạn lựa chọn trong một khu vực tuyển sinh nhất định như trước đây, mà có thể chủ động tìm hiểu, cân nhắc và đăng ký vào những trường phù hợp hơn với năng lực học tập, định hướng phát triển cũng như điều kiện đi lại của gia đình.
Nữ hiệu trưởng cho rằng, trong một đô thị lớn như Hà Nội, việc học tập, sinh sống và làm việc của người dân hiện nay không còn gắn chặt với địa giới hành chính như trước. Nhiều gia đình có thể sinh sống ở một địa bàn nhưng làm việc, học tập hoặc di chuyển thường xuyên sang các khu vực khác. Vì vậy, việc mở rộng phạm vi đăng ký tuyển sinh sẽ giúp chính sách giáo dục tiệm cận hơn với nhu cầu thực tế của người dân, đồng thời tạo thuận lợi cho học sinh trong việc lựa chọn môi trường học tập phù hợp.
Bên cạnh đó, theo cô Hồng, đối với các trường trung học phổ thông, chủ trương này cũng có thể tạo ra động lực tích cực trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và xây dựng thương hiệu của nhà trường. Khi học sinh có nhiều lựa chọn hơn, các trường sẽ cần chú trọng hơn tới chất lượng đào tạo, môi trường học tập, hoạt động giáo dục, cũng như các chương trình phát triển năng lực, kỹ năng cho học sinh để thu hút người học.
“Trong bối cảnh cạnh tranh về chất lượng giáo dục ngày càng rõ nét, việc thu hút học sinh sẽ không chỉ dựa vào vị trí địa lý hay quy định tuyển sinh theo khu vực, mà phụ thuộc nhiều hơn vào uy tín, chất lượng đào tạo và những giá trị mà nhà trường mang lại cho học sinh”, cô Hồng nhận định.
Về lâu dài, nếu chính sách này được triển khai đồng bộ với công tác tư vấn hướng nghiệp và phân luồng học sinh sau trung học cơ sở, việc phân bố học sinh giữa các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố có thể trở nên hợp lý hơn. Khi đó, học sinh sẽ có nhiều thông tin để lựa chọn con đường học tập phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp của mình, thay vì tập trung quá nhiều vào một số trường được coi là “top trên”.
Điều này không chỉ góp phần giảm áp lực cạnh tranh vào một số trường nhất định, mà còn giúp khai thác hiệu quả hơn hệ thống trường lớp trên toàn địa bàn thành phố, tạo sự cân bằng trong phát triển giáo dục.
Chia sẻ về công tác ôn tập, tư vấn và định hướng học sinh lựa chọn trường phù hợp, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chương Dương cho biết nhà trường xác định việc ôn tập cho học sinh lớp 9 cần được triển khai theo hướng bám sát chuẩn kiến thức - kỹ năng của chương trình, phù hợp với năng lực từng nhóm học sinh và hướng tới giảm áp lực thi cử.
Theo đó, giáo viên các bộ môn xây dựng kế hoạch ôn tập theo từng giai đoạn cụ thể, tập trung củng cố kiến thức nền tảng, hệ thống lại các nội dung trọng tâm và rèn luyện kỹ năng làm bài cho học sinh. Đồng thời, nhà trường tổ chức các bài kiểm tra, đánh giá định kỳ nhằm giúp giáo viên kịp thời nắm bắt mức độ tiếp thu của học sinh để điều chỉnh phương pháp dạy học, qua đó hỗ trợ các em chuẩn bị tốt hơn và tự tin bước vào kỳ thi tuyển sinh.
Đặc biệt, hằng tháng nhà trường tổ chức các đợt khảo sát đối với ba môn Ngữ văn, Toán và Tiếng Anh dành cho học sinh khối 9. Các bài khảo sát được xây dựng theo cấu trúc và thời lượng mô phỏng kỳ thi vào lớp 10, qua đó giúp học sinh làm quen với không khí phòng thi, rèn luyện kỹ năng phân bổ thời gian làm bài, đồng thời nhận diện rõ hơn năng lực của bản thân để kịp thời điều chỉnh phương pháp học tập.
Kết quả khảo sát cũng là cơ sở quan trọng để giáo viên tư vấn, định hướng cho học sinh trong việc lựa chọn và sắp xếp nguyện vọng đăng ký vào các trường trung học phổ thông, bảo đảm tính thực tế và phù hợp với năng lực.
Song song với việc ôn tập, nhà trường đặc biệt chú trọng công tác tư vấn hướng nghiệp và hỗ trợ học sinh lựa chọn nguyện vọng. Học sinh được hướng dẫn cân nhắc nhiều yếu tố như kết quả học tập thực tế, khả năng thi tuyển, điều kiện đi lại của gia đình cũng như định hướng nghề nghiệp trong tương lai để lựa chọn trường phù hợp.
Đối với phụ huynh, giáo viên sẽ trao đổi trực tiếp nhằm giúp cha mẹ học sinh có thêm thông tin để đưa ra quyết định thận trọng, tránh tâm lý chạy theo các trường được coi là “top”.
“Ngày 28/3 sắp tới, nhà trường sẽ tổ chức chương trình gặp mặt, tư vấn hướng nghiệp và tuyển sinh lớp 10 dành cho toàn bộ phụ huynh và học sinh khối 9. Tại chương trình, Ban Giám hiệu và giáo viên sẽ cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến phương án tuyển sinh, cách sắp xếp nguyện vọng cũng như xu hướng phân luồng học sinh sau trung học cơ sở, đồng thời trực tiếp giải đáp các băn khoăn của phụ huynh và học sinh.
Thông qua hoạt động này, nhà trường mong muốn giúp mỗi học sinh lựa chọn được môi trường học tập phù hợp với năng lực và mục tiêu phát triển của bản thân, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho quá trình học tập ở bậc trung học phổ thông”, cô Hồng thông tin.
Phân tuyến tuyển sinh lớp 1 và lớp 6 bằng công nghệ giúp bảo đảm khoa học, minh bạch
Ngoài đổi mới thi vào 10, năm học 2026–2027, tuyển sinh đầu cấp mầm non, lớp 1 và lớp 6 tại Hà Nội tiếp tục thực hiện theo phương thức xét tuyển dựa trên nơi cư trú của học sinh tại các xã, phường nhằm tạo thuận lợi cho người học. Việc phân tuyến tuyển sinh được triển khai theo nguyên tắc “đưa trường học đến gần học sinh”, đồng thời ứng dụng bản đồ số GIS và trí tuệ nhân tạo (AI) để bảo đảm khoa học, hợp lý.
Theo cô Nguyễn Thanh Hà - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Võ Thị Sáu (phường Cửa Nam, Hà Nội), việc ứng dụng bản đồ số GIS và trí tuệ nhân tạo trong phân tuyến tuyển sinh là một bước đổi mới mạnh dạn của ngành giáo dục. Điều này không chỉ cho thấy sự chủ động cập nhật công nghệ thông tin của ngành mà còn phù hợp với sự phát triển của xã hội trong giai đoạn hiện nay.
Theo cô Hà, trong bối cảnh sổ hộ khẩu giấy đã được bãi bỏ, việc xác định nơi cư trú của học sinh để phân tuyến tuyển sinh cần dựa trên hệ thống dữ liệu dân cư chính xác. Vì vậy, việc sử dụng bản đồ số kết hợp với dữ liệu được xác thực từ cơ quan công an sẽ giúp xác định khoảng cách giữa nơi ở của học sinh và các trường học một cách rõ ràng, bảo đảm tính khoa học và độ chính xác cao. Từ đó, các nhà trường cũng có thêm cơ sở để chủ động dự báo số lượng học sinh tuyển sinh hằng năm và xây dựng kế hoạch tổ chức dạy học, bố trí lớp học phù hợp.
Bên cạnh đó, việc phân tuyến tuyển sinh lớp 1 và lớp 6 theo tiêu chí trường gần nơi ở của học sinh là phù hợp với đặc điểm lứa tuổi. Đây là những học sinh còn nhỏ, việc được học tại trường gần nhà sẽ giúp các em thuận tiện hơn trong việc đi lại, đồng thời tạo điều kiện để phụ huynh dễ dàng đưa đón, theo dõi và hỗ trợ quá trình học tập của con.
Tuy nhiên, cô Hà cũng bày tỏ một số băn khoăn trong quá trình triển khai. Theo cô, trong thực tế có những trường hợp trường học ở phường lân cận lại gần nơi cư trú của học sinh hơn so với trường thuộc phường mà các em đang sinh sống. Do đó, nhiều phụ huynh có thể đặt ra câu hỏi liệu việc phân tuyến tuyển sinh sẽ được thực hiện theo địa giới hành chính của phường hay dựa trên khoảng cách thực tế giữa nơi ở của học sinh và trường học, chẳng hạn theo một bán kính nhất định.
“Những nội dung này cần được hướng dẫn rõ ràng để phụ huynh và nhà trường nắm bắt, từ đó triển khai thống nhất trong quá trình tuyển sinh”, cô Hà cho hay.
Đồng quan điểm, cô Nguyễn Thị Vân Hồng cũng cho rằng, việc tuyển sinh theo nơi cư trú kết hợp ứng dụng bản đồ số GIS và trí tuệ nhân tạo là một định hướng tiến bộ, phù hợp với xu hướng quản lý giáo dục hiện đại. Theo cô, cách làm này giúp công tác phân tuyến trở nên khoa học hơn, hạn chế tình trạng xin - cho trong tuyển sinh, đồng thời giảm áp lực đi lại cho học sinh và phụ huynh.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ cũng góp phần tăng tính minh bạch, khách quan trong quá trình tổ chức tuyển sinh đầu cấp.
Tuy nhiên, để phương án này được triển khai hiệu quả trong thực tế, theo cô Hồng cần lưu ý một số vấn đề. Trước hết, dữ liệu dân cư cần bảo đảm độ chính xác và được cập nhật thường xuyên, tránh những sai lệch có thể dẫn tới việc phân tuyến chưa hợp lý. Bên cạnh đó, các nguyên tắc hoặc tiêu chí của thuật toán phân tuyến cũng cần được công khai, minh bạch để bảo đảm sự cân đối về quy mô học sinh giữa các trường trên địa bàn.
Ngoài ra, với những khu vực có mật độ dân cư cao hoặc số lượng trường học còn hạn chế, cần có cơ chế điều chỉnh linh hoạt nhằm tránh tình trạng quá tải cục bộ tại một số trường. Đồng thời, song song với việc ứng dụng công nghệ trong phân tuyến tuyển sinh, ngành giáo dục cũng cần tiếp tục quan tâm đầu tư, nâng cao chất lượng giáo dục một cách đồng đều giữa các trường, từ đó tạo sự yên tâm cho phụ huynh khi cho con học tại các trường gần nơi cư trú.
“Nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, phương án tuyển sinh này sẽ góp phần tổ chức mạng lưới trường lớp hợp lý hơn, giảm áp lực tuyển sinh ở một số trường, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh trong quá trình học tập”, cô Hồng kỳ vọng.