Việc sửa đổi Luật Thủ đô đang thu hút sự quan tâm lớn khi đề xuất nhiều cơ chế, chính sách mang tính đột phá. Trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), có nhiều nội dung liên quan đến phát triển giáo dục, đào tạo và đột phá khoa học, công nghệ.
Thẩm quyền của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo
Cụ thể, tại Điều 16. Phát triển giáo dục, đào tạo quy định thẩm quyền của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố như sau:
1. Hội đồng nhân dân thành phố quy định:
a) Cơ chế quản lý, cơ chế tài chính của cơ sở giáo dục nhiều cấp học, cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở thực hiện liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại;
b) Chính sách cấp học bổng, cơ chế khuyến khích, hỗ trợ học sinh, sinh viên, giảng viên đi học tập, nghiên cứu, thỉnh giảng ở các cơ sở giáo dục của nước ngoài trong các lĩnh vực, ngành trọng điểm.
2. Ủy ban nhân dân thành phố có thẩm quyền:
a) Quy định việc thực hiện liên kết giáo dục giữa cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông công lập, tư thục trên địa bàn thành phố với các cơ sở giáo dục nước ngoài;
b) Điều chỉnh, bổ sung chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông bảo đảm yêu cầu về mục tiêu giáo dục, phẩm chất, năng lực của học sinh cần đạt được và nội dung giáo dục bắt buộc của chương trình giáo dục mầm non, chương trình giáo dục phổ thông quốc gia;
c) Ban hành chương trình giáo dục phổ thông đối với cơ sở giáo dục nhiều cấp học, cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở thực hiện liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại phù hợp với mục tiêu phát triển giáo dục của Thủ đô và yêu cầu về mục tiêu giáo dục, phẩm chất và năng lực của học sinh cần đạt được, nội dung giáo dục bắt buộc của chương trình giáo dục phổ thông quốc gia;
d) Quy định tiêu chí, điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, chương trình giảng dạy, phương pháp giảng dạy và dịch vụ giáo dục đối với cơ sở giáo dục quy định tại điểm a khoản 1 Điều này;
đ) Quy định trình tự, thủ tục thành lập, hoạt động đối với cơ sở giáo dục, đào tạo quy định tại điểm a khoản 1 và khoản 3 Điều này.
3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố có thẩm quyền:
a) Quyết định thành lập, chia tách, sáp nhập, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động trường đại học công lập, cao đẳng công lập do thành phố quản lý; cho phép thành lập, chia tách, sáp nhập, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động trường đại học tư thục, cao đẳng tư thục trên địa bàn thành phố;
b) Cho phép thành lập, chia tách, sáp nhập, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động đối với trường đại học, cao đẳng có vốn đầu tư nước ngoài, liên kết đào tạo với cơ sở nước ngoài sau khi có ý kiến của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trụ cột chiến lược
Theo dự thảo Luật, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột chiến lược, tạo động lực phát triển mới cho Hà Nội trong giai đoạn tới.
Cụ thể, Điều 18. Chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số:
Về nguyên tắc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số:
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được tích hợp trong hoạch định chính sách, quản lý nhà nước và phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế - xã hội của Thủ đô. Ưu tiên giải quyết các bài toán lớn của thành phố. Ưu tiên thu hút, trọng dụng người có tài năng bằng các chính sách vượt trội.
Ưu tiên thí điểm cơ chế, chính sách, thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, làm cơ sở để tổng kết thực tiễn và nhân rộng các mô hình hiệu quả trong phạm vi cả nước.
Chấp nhận rủi ro và miễn trừ trách nhiệm đối với rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn thành phố.
Ngân sách nhà nước chi cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được phân bổ, sử dụng linh hoạt, kịp thời, hiệu quả, minh bạch, dựa trên kết quả đầu ra; gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế, phát triển kinh tế số, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả quản lý đô thị.
Hội đồng nhân dân thành phố quy định:
Cơ chế, chính sách thực hiện quy định tại khoản 1 Điều này phù hợp với điều kiện phát triển của Thủ đô.
Chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng, các tổ chức khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trên địa bàn thành phố.
Hỗ trợ nhận chuyển giao công nghệ, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; ưu đãi, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, thương mại hóa sản phẩm, kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ.
Thành lập, cơ chế tổ chức, hoạt động, quản lý Quỹ đầu tư mạo hiểm có sử dụng ngân sách nhà nước của thành phố để đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo, hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
Quỹ đầu tư mạo hiểm được bố trí vốn điều lệ từ ngân sách thành phố, được nhận tài trợ, huy động các nguồn tài chính hợp pháp khác. Việc quản lý, sử dụng các nguồn vốn của Quỹ đầu tư mạo hiểm được thực hiện theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả;
Tỉ lệ trích lập quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn thành phố.
Khoản chi cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số từ quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn thành phố được tính trừ vào thu nhập chịu thuế với mức không thấp hơn 200% chi phí thực tế.
Tiêu chí, điều kiện, quy trình thực hiện bằng hình thức giao trực tiếp, chỉ định thầu đối với nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có sử dụng ngân sách thành phố;
Việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách thành phố.
Ủy ban nhân dân thành phố có thẩm quyền:
Quy định khoán chi trong thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo có sử dụng ngân sách thành phố.
Quy định việc huy động, sử dụng nguồn lực từ tài trợ, hỗ trợ, hình thức hợp tác công - tư và các hình thức khác trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Ban hành khung kiến trúc số đặc thù và nền tảng số dùng chung của thành phố, bảo đảm phù hợp với khung kiến trúc tổng thể quốc gia số.
Quy định phương thức quản trị tiên tiến dựa trên dữ liệu số, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo; trách nhiệm chia sẻ dữ liệu của các cơ quan, tổ chức, cá nhân để phục vụ quản trị, phát triển kinh tế - xã hội; cơ chế chia sẻ dữ liệu công - tư theo hợp đồng khai thác dữ liệu; danh mục dữ liệu mở của thành phố.
Quy định về an toàn, quản lý rủi ro, biện pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý nhà nước trên địa bàn.
Ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn trong các lĩnh vực để áp dụng tại thành phố cao hơn hoặc chưa có quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia; lựa chọn công nhận, áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn tiên tiến, hiện đại của nước ngoài.
Việc thực hiện quy định tại điểm này phải bảo đảm liên thông, kết nối kỹ thuật, quản lý và dữ liệu với cơ quan trung ương, các địa phương khác và hệ thống quốc gia; không tạo rào cản đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và thương mại.
Cũng theo dự thảo Luật, tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có sử dụng ngân sách thành phố được áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn để lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ, hàng hóa khi thực hiện nhiệm vụ, trừ trường hợp mua sắm trực tiếp theo quy định của pháp luật.
Về chính sách ưu đãi, hỗ trợ: Thu nhập của cá nhân từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là thu nhập không chịu thuế thu nhập cá nhân. Thu nhập của cá nhân từ hoạt động tư vấn nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có sử dụng ngân sách thành phố là thu nhập không chịu thuế thu nhập cá nhân.
Cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, trừ dữ liệu thuộc bí mật nhà nước phải được kết nối, chia sẻ, khai thác, sử dụng để phục vụ quản lý, điều hành, thí điểm cơ chế chính sách, thử nghiệm có kiểm soát của thành phố.
Điều 19. Thử nghiệm có kiểm soát:
Hội đồng nhân dân thành phố có thẩm quyền:
Quy định tiêu chí, điều kiện lựa chọn và trình tự, thủ tục cho phép, điều chỉnh, chấm dứt, hoàn thành việc thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới.
Quy định cơ chế hướng dẫn, kiểm soát quá trình thử nghiệm; cơ chế bảo vệ người tham gia thử nghiệm; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình thử nghiệm có kiểm soát.
Quy định chính sách khuyến khích, hỗ trợ, tài trợ cho hoạt động thử nghiệm có kiểm soát; nguồn kinh phí bảo đảm cho hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào phê duyệt, hướng dẫn, kiểm soát quá trình thử nghiệm; việc sử dụng cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước, cơ sở hạ tầng, tài sản công để hỗ trợ thử nghiệm có kiểm soát.
Quy định chính sách ưu tiên mua sắm, đầu tư từ nguồn ngân sách thành phố và hỗ trợ phát triển thị trường đối với dự án thử nghiệm có kiểm soát được đánh giá đạt hiệu quả.
Quyết định việc miễn áp dụng các quy định pháp luật đối với dự án thử nghiệm cụ thể theo đề nghị của Ủy ban nhân dân thành phố.
Ủy ban nhân dân thành phố có nhiệm vụ, quyền hạn:
Quyết định cho phép thử nghiệm và ban hành quy chế thử nghiệm đối với từng dự án thử nghiệm; quyết định điều chỉnh phạm vi thử nghiệm, tạm dừng, gia hạn, chấm dứt thử nghiệm.
Hướng dẫn và kiểm soát quá trình thử nghiệm.
Báo cáo Hội đồng nhân dân thành phố về tình hình, kết quả thử nghiệm có kiểm soát; kiến nghị cơ quan có thẩm quyền giải pháp hoàn thiện pháp luật về lĩnh vực, nội dung có liên quan.
Đặc biệt, không thực hiện thử nghiệm có kiểm soát đối với các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo, biến đổi, chỉnh sửa gen người và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia theo quy định của pháp luật.
Điều 20. Phát triển khu công nghệ cao tại thành phố:
Khu công nghệ cao tại thành phố bao gồm loại hình khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và loại hình khác.
Hội đồng nhân dân thành phố quy định: Việc thành lập, điều chỉnh, đầu tư xây dựng và phát triển khu công nghệ cao; chức năng, nhiệm vụ của khu công nghệ cao. Cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hạ tầng khu công nghệ cao, dự án đầu tư và các hoạt động tại khu công nghệ cao. Cơ chế, chính sách, mô hình về quản lý, quản trị khu công nghệ cao và các nội dung khác phục vụ phát triển các khu công nghệ cao trên địa bàn thành phố. Cơ chế, chính sách phát triển đô thị công nghệ cao đối với các khu công nghệ cao tại thành phố.
Khu công nghệ cao Hòa Lạc là khu vực nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, ứng dụng công nghệ cao, đào tạo nhân lực công nghệ cao, sản xuất sản phẩm công nghệ cao và đổi mới sáng tạo trọng điểm của đất nước và Thủ đô; là nơi thử nghiệm, thí điểm về cơ chế, chính sách cho việc quản lý, phát triển công nghệ cao và các khu công nghệ cao trong cả nước. (Các dự án đầu tư tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc trong lĩnh vực nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, sản xuất sản phẩm công nghệ cao cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt thì thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 22 của Luật này).
Ban Quản lý các khu công nghệ cao là tổ chức hành chính thuộc Ủy ban nhân dân thành phố, thực hiện chức năng quản lý nhà nước trực tiếp và toàn diện đối với các khu công nghệ cao và chức năng là cơ quan phát triển đối với khu công nghệ cao theo quy định của Ủy ban nhân dân thành phố.