Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 12/2026/TT-BGDĐT về Quy chế tổ chức và hoạt động của trường phổ thông nội trú (Thông tư số 12).
Việc ban hành Thông tư cũng tạo hành lang pháp lý thống nhất cho việc tổ chức và vận hành mô hình trường phổ thông nội trú; góp phần bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh tại các xã biên giới, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương, đồng thời tăng cường quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.
Thông tư là cơ sở giúp các nhà trường triển khai nhiệm vụ đồng bộ, bài bản, nâng cao hiệu quả
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Phạm Thành Vũ - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học phổ thông Phong Thổ (xã Phong Thổ, tỉnh Lai Châu) khẳng định, thông tư là cơ sở quan trọng để các đơn vị triển khai nhiệm vụ một cách đồng bộ, bài bản, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý và chất lượng giáo dục.
Khoản 2, Điều 16, Thông tư 12/2025/TT-BGDĐT nêu rõ quy định về quy mô, diện tích xây dựng trường phổ thông nội trú như sau:
a) Tổng diện tích đất xây dựng mỗi trường từ 5 ha đến 10 ha, quy mô khoảng 30 lớp/trường, tương ứng với khoảng 1.000 học sinh/trường;
b) Đối với những địa bàn xã biên giới đất liền có đặc thù địa hình chia cắt, hiểm trở, thiếu mặt bằng, dân cư thưa thớt, mật độ thấp, tổng diện tích đất xây dựng mỗi trường có thể nhỏ hơn 5 ha, nhưng phải bảo đảm không thấp hơn diện tích đất tối thiểu đã quy định trong tiêu chuẩn cơ sở vật chất trường phổ thông và quy mô học sinh có thể ít hơn 30 lớp, tương ứng dưới 1.000 học sinh/trường;
c) Đối với những địa bàn xã biên giới đất liền có dân cư tập trung đông, mật độ dân số cao, quy mô có thể lớn hơn 30 lớp/trường, tương ứng trên 1.000 học sinh/trường, nhưng phải bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng đáp ứng của cơ sở vật chất.
Liên quan đến quy định quy mô khoảng 30 lớp, tương đương 1.000 học sinh mỗi trường, thầy Vũ nhận định đây là định hướng phù hợp, vừa đảm bảo học sinh được học trong môi trường khang trang, số lượng vừa phải vừa đáp ứng nhu cầu thực tế của từng địa phương.
Song, nhà trường đóng vai trò là đơn vị thực hiện, trong khi việc quy hoạch và đảm bảo điều kiện hạ tầng phụ thuộc vào các cấp có thẩm quyền, do đó cần có sự tính toán tổng thể để đáp ứng tốt nhu cầu học tập và sinh hoạt của học sinh.
Về đối tượng tuyển sinh, Thông tư số 12 cho phép trường phổ thông nội trú có thể tuyển sinh học sinh nước láng giềng khi được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ theo quy định của pháp luật.
Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học phổ thông Phong Thổ đánh giá đây là chủ trương khả thi. Với đặc thù địa bàn giáp biên giới với Trung Quốc, nhà trường không gặp khó khăn trong công tác tuyển sinh và sẵn sàng đáp ứng yêu cầu đào tạo trong trường hợp mở rộng đối tượng.
Còn theo thầy Nguyễn Hồng Dân - Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Xín Mần (xã Pà Vầy Sủ, tỉnh Tuyên Quang), ý nghĩa lớn nhất của Thông tư 12 là lần đầu tiên mô hình trường phổ thông nội trú được đặt trong một khuôn khổ pháp lý tương đối đầy đủ, đồng bộ và thống nhất.
Thầy Dân nhấn mạnh, Thông tư số 12 quy định khá rõ từ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức, nội dung quản lý hoạt động giáo dục, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân sự hỗ trợ, cho đến yêu cầu về cơ sở vật chất, tài chính và cơ chế phối hợp giữa nhà trường với gia đình, chính quyền, các lực lượng xã hội.
Đây là cơ sở rất quan trọng để các nhà trường ở khu vực biên giới có căn cứ pháp lý rõ ràng trong tổ chức bộ máy, xây dựng kế hoạch giáo dục, tuyển sinh, quản lý học sinh nội trú và huy động các nguồn lực phục vụ hoạt động.
Quan trọng hơn, quy định thống nhất sẽ góp phần khắc phục tình trạng mỗi nơi vận dụng một cách khác nhau, từ đó nâng cao tính chủ động, tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý, điều hành nhà trường.
“So với nhiều mô hình trường lớp khác ở vùng núi, vùng biên giới, trường phổ thông nội trú có đặc thù rất rõ: đây không chỉ là nơi tổ chức dạy học mà còn là nơi chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý toàn diện và tổ chức đời sống cho học sinh.
Trong thực tiễn, học sinh nội trú học tập, sinh hoạt, rèn luyện trong cùng một môi trường, vì vậy vai trò của nhà trường không dừng ở việc truyền đạt kiến thức mà còn bao gồm cả giáo dục nề nếp, kỹ năng sống, ý thức kỷ luật, tinh thần tự lập và trách nhiệm cộng đồng. Mô hình này vì thế mang tính tổng hợp rất cao.
Đặc biệt, với địa bàn biên giới, trường phổ thông nội trú còn gắn với những nội dung giáo dục đặc thù như hiểu biết về chủ quyền biên giới quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, hướng nghiệp phù hợp điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, tăng cường kỹ năng thích ứng và hội nhập”, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Xín Mần chia sẻ.
Cũng theo thầy Dân, việc Thông tư số 12 quy định rõ hơn về đối tượng tuyển sinh cũng mở ra nhiều cơ hội tích cực. Trước hết, quy định này giúp nhà trường xác định đúng đối tượng phục vụ, ưu tiên con em đang sinh sống ở các xã biên giới, qua đó bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục cho học sinh ở địa bàn còn nhiều khó khăn, cách trở.
Trong đó, việc cho phép tiếp nhận học sinh nước láng giềng khi được giao nhiệm vụ không chỉ thể hiện tính linh hoạt của chính sách mà còn mở ra cơ hội tăng cường giao lưu văn hóa, thắt chặt tình đoàn kết hữu nghị và nâng cao vai trò của nhà trường trong các hoạt động đối ngoại nhân dân ở khu vực biên giới.
“Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội bao giờ cũng là những yêu cầu mới và những thách thức không nhỏ. Khi nhu cầu học tăng lên, công tác tuyển sinh phải được tổ chức thật chặt chẽ, công bằng, khách quan, đúng đối tượng và minh bạch.
Chính sách mới đã mở ra hướng đi rất tích cực, nhưng để chính sách đi vào thực chất thì khâu chuẩn bị của nhà trường, của ngành giáo dục và của địa phương cần phải chủ động, đồng bộ và đi trước một bước”, vị phó hiệu trưởng bày tỏ.
Nhà trường kỳ vọng có thêm chính sách giữ chân giáo viên, nhân viên chuyên trách
Cùng chia sẻ về tác động của quy định mới, thầy Phan Xuân Thủy - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở Phố Bảng (xã Phố Bảng, tỉnh Tuyên Quang) cho rằng, Thông tư số 12 đã thể hiện sự quan tâm rõ nét hơn đối với đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý tại các trường nội trú vùng biên.
Các quy định không chỉ làm rõ nhiệm vụ, quyền hạn và điều kiện làm việc, mà còn góp phần cải thiện môi trường công tác, qua đó nâng cao vị thế của giáo viên đang công tác ở những địa bàn khó khăn. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để triển khai các chính sách ưu đãi, hỗ trợ phù hợp hơn trong thực tiễn.
Dù vậy, để thực sự thu hút và giữ chân đội ngũ gắn bó lâu dài, nhà trường kỳ vọng trong thời gian tới sẽ có thêm những chính sách cụ thể và thiết thực hơn. Ngoài ra, việc bố trí đủ định mức số lượng giáo viên và nhân viên chuyên trách như cán bộ quản lý học sinh, tư vấn tâm lý, y tế,... là rất cần thiết, nhằm giúp giáo viên đảm bảo định mức giảng dạy, hạn chế tình trạng kiêm nhiệm nhiều công việc.
Nhà trường cũng mong muốn được tăng cường hỗ trợ trong công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn và quản lý, đồng thời chú trọng hơn đến đời sống tinh thần, điều kiện sinh hoạt của giáo viên đang công tác tại vùng đặc biệt khó khăn”, thầy Thủy cho hay.
Cũng theo Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở Phố Bảng, việc ban hành Thông tư 12 giúp các nhà trường chủ động hơn trong công tác quản lý, tổ chức hoạt động giáo dục cũng như chăm sóc học sinh, đồng thời bảo đảm tính thống nhất trong triển khai giữa các địa phương, hạn chế tình trạng vận dụng thiếu đồng bộ.
Bên cạnh đó, Thông tư còn góp phần tăng cường hiệu quả phối hợp giữa nhà trường với chính quyền địa phương, gia đình và các lực lượng xã hội, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt đối với học sinh ở vùng biên giới, vùng khó khăn.
Từ những nền tảng này, các nhà trường có thêm điều kiện để phát huy vai trò là trung tâm giáo dục tại địa phương, đóng góp thiết thực vào việc phát triển nguồn nhân lực tại chỗ, đồng thời góp phần giữ vững quốc phòng - an ninh khu vực biên giới.
“Nhà trường kỳ vọng mô hình trường phổ thông nội trú sẽ tiếp tục được hoàn thiện và phát huy hiệu quả rõ nét trong thời gian tới. Qua đó, chất lượng giáo dục toàn diện dành cho học sinh vùng dân tộc, miền núi, biên giới được nâng cao một cách bền vững.
Chúng tôi cũng kỳ vọng học sinh sau khi tốt nghiệp sẽ có đủ năng lực để tiếp tục học tập, lập thân, lập nghiệp và đóng góp tích cực cho sự phát triển của địa phương.
Với những định hướng đó, tập thể nhà trường đặt mục tiêu phấn đấu trở thành điểm sáng về giáo dục của địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời giữ vững an ninh nơi biên cương”, thầy Thủy nói thêm.
Trong khi đó, với những chính sách mới, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Xín Mần tin tưởng trường phổ thông nội trú sẽ thực sự trở thành điểm tựa giáo dục vững chắc ở khu vực biên giới.
Không chỉ bảo đảm điều kiện học tập tốt hơn cho học sinh, mô hình này còn có thể góp phần đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ, nâng cao dân trí, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, đồng thời bồi đắp cho thế hệ trẻ ý thức trách nhiệm đối với quê hương, với cộng đồng và với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.
“Xa hơn, tôi kỳ vọng mỗi trường phổ thông nội trú sẽ phát huy tốt vai trò là trung tâm giáo dục, văn hóa và gắn kết cộng đồng ở địa phương, để nhà trường không chỉ là nơi dạy chữ mà còn là nơi hun đúc khát vọng vươn lên, rèn luyện nhân cách, hình thành kỹ năng sống và bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm cho học sinh nơi phên dậu của Tổ quốc”, thầy Nguyễn Hồng Dân chia sẻ.