Hướng tới kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (26/3/1931 - 26/3/2026), một số đoàn thanh niên tại Hà Nội đã triển khai nhiều hoạt động, chiến dịch tuyên truyền về bảo vệ môi trường, thu hút sự hưởng ứng nhiệt tình của đông đảo đoàn viên. Đây là dịp quan trọng để thế hệ trẻ nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và trực tiếp tham gia vào những việc làm thiết thực, từ đó hình thành và lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng.
Dù vậy, để vượt qua những rào cản trong quá trình triển khai, phong trào thanh niên bảo vệ môi trường rất cần những cách làm sáng tạo cùng sự gắn kết chặt chẽ hơn nữa giữa tổ chức đoàn và các cơ sở giáo dục.
Loạt hoạt động bảo vệ môi trường được đoàn thanh niên tổ chức
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, anh Trần Trung Kiên - Phó Bí thư Đoàn Thanh niên phường Phương Liệt (Hà Nội) cho rằng, nhận thức của thế hệ trẻ hiện nay về bảo vệ môi trường đã có những chuyển biến tích cực. Thanh niên ngày càng dành sự quan tâm đặc biệt đến các vấn đề cấp bách như: ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn, thực trạng rác thải nhựa đại dương và các kịch bản biến đổi khí hậu toàn cầu. Nhờ hiệu quả từ các chiến dịch truyền thông mạnh mẽ và nội dung giáo dục được lồng ghép bài bản, lực lượng đoàn viên, thanh niên đã ý thức rõ rệt hơn về trách nhiệm cá nhân đối với hệ sinh thái. Tuy nhiên, một bộ phận bạn trẻ vẫn chưa thực sự từ bỏ được những thói quen gây hại cho môi trường trong sinh hoạt hàng ngày.
Theo anh Kiên, nhằm chào mừng kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên phường Phương Liệt đã chủ động triển khai loạt hoạt động cao điểm, góp phần chỉnh trang diện mạo đô thị. Trọng tâm của chiến dịch là các đợt ra quân vệ sinh môi trường, bóc xóa quảng cáo rao vặt trái phép và biến những tủ điện thô cứng thành những bức tranh bích họa sinh động.
Đồng thời, đoàn thanh niên phường cũng thực hiện quét vôi gốc cây và vẽ tranh tường cổ động rực rỡ chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước. Những hành động này không chỉ làm đẹp cảnh quan, mà còn là cách để tuổi trẻ địa phương lan tỏa thông điệp về ý thức trách nhiệm với cộng đồng.
Cùng chia sẻ về vấn đề này, anh Bùi Minh Hoàng - Ủy viên Ban thường vụ Đoàn phường, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phường Hoàng Mai (Hà Nội) cho rằng, thế hệ trẻ hiện nay không chỉ hiểu rõ thực trạng và hệ lụy của ô nhiễm môi trường mà còn chủ động chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể. Từ môi trường học đường đến các cơ sở đoàn, câu lạc bộ tình nguyện, các hoạt động xanh đã trở thành nội dung trọng tâm, được duy trì thường xuyên trong chương trình hành động của tổ chức.
Anh Hoàng cho biết, Đoàn Thanh niên phường Hoàng Mai cũng thường xuyên gắn những hoạt động xanh vào trong chương trình công tác và chương trình hành động của đoàn. Những hoạt động ra quân vệ sinh môi trường được diễn ra hằng tuần vào mỗi thứ bảy trên địa bàn phường Hoàng Mai, mỗi hoạt động có sự tham gia của 30-40 đoàn viên thanh niên tại địa phương.
Song song với đó, một số hoạt động hưởng ứng chiến dịch ”Ngày chủ nhật xanh” của Trung ương Đoàn cũng được đoàn thanh niên phường tổ chức, gắn chặt với những hoạt động như dọn dẹp các điểm chân rác và tổ chức các đội tuyên truyền để nhắc nhở người dân về quy định đổ rác, góp phần làm sạch môi trường.
Trong tháng thanh niên năm 2026, đoàn thanh niên phường đã chủ trì cao điểm việc vệ sinh các điểm bầu cử quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp trên địa bàn, cũng như tăng cường việc làm sạch toàn bộ các tuyến phố trên địa bàn để chào mừng ngày bầu cử.
Còn theo anh Nguyễn Hữu Quyết - Ủy viên Ban Thường vụ Đoàn Thanh niên phường Khương Đình, Bí thư Chi đoàn Đoàn Thanh niên Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Khương Hạ (Hà Nội) cho biết, Đoàn Thanh niên các cấp của phường Khương Đình đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực hướng tới ngày kỷ niệm thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh như: ra quân dọn vệ sinh môi trường, bóc xóa quảng cáo trái phép, trồng và chăm sóc cây xanh, xây dựng các mô hình “trường học xanh”, “10 phút đẹp trường, sạch lớp”, “góc học tập xanh”...
Bên cạnh đó, đoàn thanh niên phường cũng chú trọng các hoạt động mang tính giáo dục như tuyên truyền, thông qua các diễn đàn mở, các cuộc thi sáng tạo và hình thức sân khấu hóa sinh động. Bằng cách để người trẻ trực tiếp nhập vai, tranh luận và tự tìm ra giải pháp cho các vấn đề môi trường, các hoạt động này đã xóa bỏ tính thụ động, khơi dậy tinh thần trách nhiệm cá nhân. Chính từ những sân chơi này, nhận thức của thanh niên trên địa bàn đã được chuyển hóa mạnh mẽ thành ý thức tự giác, góp phần xây dựng một thế hệ công dân xanh, biết yêu và bảo vệ môi trường từ những hành động nhỏ nhất.
Chương trình giáo dục về bảo vệ môi trường cần được thiết kế theo hướng gắn với thực tiễn
Theo anh Nguyễn Hữu Quyết, yếu tố quan trọng nhất để thay đổi nhận thức của thế hệ trẻ về bảo vệ môi trường chính là trải nghiệm thực tế và sự nêu gương. Khi thanh niên được trực tiếp tham gia vào các hoạt động như dọn rác, trồng cây, hay nhìn thấy sự thay đổi tích cực từ chính hành động của mình, thì nhận thức sẽ chuyển hóa thành hành vi.
Bên cạnh đó, vai trò của thầy cô, cán bộ Đoàn rất quan trọng, trong việc định hướng và hướng dẫn thanh niên trong việc bảo vệ môi trường.
Cũng theo anh Quyết, một trong những khó khăn lớn nhất của đoàn thanh niên tại địa phương hiện nay là việc duy trì sự tham gia thường xuyên và lâu dài của một bộ phận đoàn viên, thanh niên. Ngoài ra, điều kiện cơ sở vật chất, kinh phí cho các hoạt động môi trường vẫn còn hạn chế.
Để khắc phục những khó khăn này, Đoàn Thanh niên phường Khương Đình và Chi đoàn Đoàn Thanh niên Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Khương Hạ đã chủ động đổi mới hình thức hoạt động theo hướng gần gũi, hấp dẫn hơn và gắn các hoạt động bảo vệ môi trường với lợi ích thiết thực của đoàn viên, học sinh.
Đồng thời, phối hợp với nhà trường, địa phương và các đơn vị xã hội để huy động nguồn lực. Tuy nhiên, yếu tố mang tính quyết định và then chốt nhất vẫn là việc xây dựng các mô hình bảo vệ môi trường nhỏ nhưng duy trì đều đặn, tạo thành thói quen lâu dài.
Anh Quyết cũng nhấn mạnh, việc tăng cường phối hợp giữa đoàn thanh niên và các cơ sở giáo dục có ý nghĩa rất quan trọng, bởi đây là môi trường trực tiếp hình thành thói quen và nhân cách cho học sinh. Nếu các cơ sở đào tạo và đoàn thanh niên phường cùng đồng hành thì việc giáo dục sẽ đồng bộ, hiệu quả và bền vững hơn.
Ngoài ra, chương trình giáo dục về bảo vệ môi trường cần được thiết kế theo hướng gắn với thực tiễn, không nặng lý thuyết, tăng cường trải nghiệm, thực hành cho học sinh và lồng ghép linh hoạt vào các môn học hay hoạt động ngoại khóa. Điều quan trọng là giúp thanh niên hình thành thói quen nhỏ nhưng bền vững, như không xả rác, tiết kiệm tài nguyên, biết phân loại, tái chế rác thành sản phẩm có ích từ những việc rất gần gũi hàng ngày.
Cùng chung quan điểm, anh Bùi Minh Hoàng cho rằng, giáo dục chính là “chìa khóa” cốt lõi và là yếu tố tiên quyết để thay đổi căn bản nhận thức của thế hệ trẻ đối với vấn đề bảo vệ môi trường. Trong bối cảnh Việt Nam là một quốc gia đang phát triển, việc đối mặt với những tác động tiêu cực từ hoạt động sản xuất công nghiệp đến hệ sinh thái tự nhiên là điều khó tránh khỏi.
Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, công tác bảo vệ môi trường luôn được xác định là nhiệm vụ cấp bách, trong đó giáo dục thế hệ trẻ về tầm quan trọng của môi trường tự nhiên được đặt ở vị trí trung tâm.
Hiện nay, nhờ sự bùng nổ của công nghệ thông tin, người trẻ có cơ hội tiếp cận trực diện với thực trạng báo động của ô nhiễm môi trường và những hệ lụy từ việc khai thác tài nguyên quá mức. Từ nền tảng hiểu biết đó, việc chuẩn hóa nội dung giáo dục về tác hại của ô nhiễm môi trường và lợi ích của lối sống xanh ngay từ bậc mầm non đã trở thành "kim chỉ nam" quan trọng. Những bài giảng và hoạt động xanh được tích hợp sớm vào chương trình học không chỉ giúp xây dựng nền móng tư duy vững chắc, mà còn khơi gợi sự quan tâm sâu sắc, trách nhiệm xã hội đối với học sinh.
Trong khi đó, anh Trần Trung Kiên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thắt chặt sợi dây liên kết giữa tổ chức đoàn và các đơn vị trường học.
Theo anh Kiên, đoàn thanh niên phường luôn quán triệt và định hướng sát sao cho các chi đoàn khối giáo dục trong việc lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường vào chương trình đào tạo. Mục tiêu của việc này không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức về bảo vệ môi trường, mà còn tạo ra môi trường trải nghiệm thực tế cho học sinh, sinh viên trên địa bàn.
"Bằng cách huy động lực lượng trẻ tham gia trực tiếp vào các chiến dịch tình nguyện xanh, đoàn thanh niên phường đã hiện thực hóa phương châm học đi đôi với hành. Việc kết hợp giữa những bài giảng lý thuyết được học trên lớp và các hoạt động thực tiễn tại địa phương đã giúp các bạn trẻ có cái nhìn trực quan, sinh động hơn về trách nhiệm cá nhân đối với việc bảo vệ môi trường.
Cách tiếp cận này không chỉ giúp bồi đắp tri thức mà còn là giải pháp hữu hiệu để nâng cao ý thức, biến những khái niệm bảo vệ môi trường trừu tượng trở thành hành động tự giác và trách nhiệm bền vững trong mỗi bạn trẻ", anh Kiên bày tỏ.