Theo kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 công lập năm học 2026-2027 đã được Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh công bố, kỳ thi năm nay, học sinh lớp 9 của Thành phố Hồ Chí Minh sẽ được đăng ký tối đa 8 nguyện vọng khi thi tuyển sinh vào lớp 10, trong đó có 3 nguyện vọng lớp 10 thường, 2 nguyện vọng lớp 10 chuyên và 3 nguyện vọng lớp 10 tích hợp.
Theo thông lệ hàng năm, trong tháng 4, Sở sẽ công bố chỉ tiêu tuyển sinh từng trường trung học phổ thông công lập trên địa bàn. Sau đó thì học sinh lớp 9 trên địa bàn sẽ bước vào giai đoạn đăng ký nguyện vọng.
Thi tuyển sinh 10 không chỉ phụ thuộc vào điểm số mà còn là “bài toán chiến lược”
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Nguyễn Hùng Khương – Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Ten Lơ Man (phường Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 đang đến gần, chỉ còn hơn 2 tháng nữa là sẽ diễn ra. Hiện nay đang là giai đoạn “nước rút” rất quan trọng đối với các em học sinh lớp 9.
Ngoài việc ôn tập kiến thức, thì một yếu tố quyết định không kém phần quan trọng theo thầy Khương cho hay đó chính là cách đặt nguyện vọng tuyển sinh lớp 10.
Từ thực tế đi tư vấn tuyển sinh lớp 10 tại các trường trung học cơ sở của mình, thầy Nguyễn Hùng Khương kể lại: “Có những học sinh điểm thi không quá cao, nhưng vẫn đậu vào lớp 10 công lập mà mình yêu thích, nhờ biết lựa chọn nguyện vọng hợp lý. Trong khi đó, có những bạn học khá nhưng lại trượt công lập, do đặt nguyện vọng chưa phù hợp”.
Do vậy, thầy Nguyễn Hùng Khương cho rằng, bước đầu tiên thì các em học sinh lớp 9 cần biết đánh giá đúng năng lực bản thân. Học sinh nên dựa vào điểm thi thử, mức độ ổn định tâm lý khi làm bài, khả năng cải thiện của mình trong khoảng thời gian còn lại của năm học.
Thầy Nguyễn Hùng Khương nói, nếu điểm số ổn định và có xu hướng tăng trong các lần kiểm tra thử, học sinh có thể mạnh dạn đặt mục tiêu cao hơn một chút. Ngược lại, nếu điểm số còn dao động thì có thể cân nhắc các phương án nguyện vọng an toàn hơn.
Tiếp theo, các học sinh lớp 9 hãy tìm hiểu kỹ thông tin về trường trung học phổ thông công lập mà mình muốn vào học. Tuyệt đối không chọn trường vì danh tiếng hay vì bạn bè.
Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Ten Lơ Man đưa ra lời khuyên: “Các em cần xem lại điểm chuẩn vào lớp 10 của những năm học trước, môi trường học tập, định hướng môn học và cả yếu tố khoảng cách từ nhà đến trường. Một ngôi trường học phù hợp sẽ giúp cho học sinh phát triển tốt hơn so với một ngôi trường mà học sinh cảm thấy áp lực”.
Khi đặt nguyện vọng tuyển sinh 10, học sinh nên có chiến lược rõ ràng, chia theo 3 mức khác nhau, trong đó:
Nguyện vọng 1: Là ngôi trường học sinh mơ ước vào học, có thể có điểm chuẩn cao hơn năng lực học tập hiện tại của học sinh một chút để tạo động lực học tập.
Nguyện vọng 2: Trường có mức điểm chuẩn phù hợp với năng lực học thực tế hiện tại của học sinh, khả năng đậu cao nhất.
Nguyện vọng 3: Là một phương án nguyện vọng an toàn, đảm bảo cơ hội trúng tuyển vào công lập cao nhất.
Thầy Nguyễn Hùng Khương nhấn mạnh: “Các em nên tránh trường hợp đặt cả 3 nguyện vọng vào trường hay có mức điểm chuẩn quá cao, đặt nguyện vọng do nghe lời bạn bè hay đánh giá sai năng lực học tập của bản thân”.
Cũng theo thầy Nguyễn Hùng Khương, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập là một kỳ thi rất quan trọng. Nếu có một chiến lược rõ ràng, sự nỗ lực học tập đều đặn, học sinh hoàn toàn có thể gặt hái một kết quả tốt, đậu vào trường trung học phổ thông công lập phù hợp với năng lực học tập của mình.
Hạn chế đăng ký nguyện vọng tuyển sinh theo hướng cảm tính, quá sức học
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Đặng Thị Xoan – giáo viên chủ nhiệm lớp 9A6 Trường trung học cơ sở Lam Sơn (phường Bình Phú, Thành phố Hồ Chí Minh) thông tin, từ nhiều năm nay, công tác tư vấn cho học sinh đặt nguyện vọng vào lớp 10 luôn được nhà trường thực hiện có bài bản, đồng bộ và có chiều sâu, giúp cho các em học sinh đặt nguyện vọng phù hợp với năng lực học tập, điều kiện thực tế.
Trường xây dựng kế hoạch ôn tập tuyển sinh lớp 10 từ rất sớm, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận, từng thành viên, trong đó thì giáo viên chủ nhiệm lớp 9 đóng vai trò nòng cốt trực tiếp tư vấn cách đặt nguyện vọng cho phụ huynh, học sinh.
Đồng thời, trường còn tổ chức nhiều buổi họp chuyên đề với phụ huynh về tuyển sinh 10, tư vấn hướng nghiệp, chỉ tiêu, phương thức tuyển sinh của các trường trung học phổ thông công lập…Các thông tin đều được cung cấp nhanh chóng, kịp thời và chính xác.
“Ngoài ra, trường còn đẩy mạnh công tác truyền thông về các trường trung học phổ thông như qua bảng tin, nhóm zalo các lớp, mạng xã hội; đồng thời thực hiện phân tích dữ liệu kết quả học tập của học sinh qua các năm, tổ chức thi thử để xây dựng phổ điểm, dự báo khả năng trúng tuyển của học sinh trong trường. Đây là cơ sở quan trọng để giúp cho các giáo viên tư vấn cho học sinh lựa chọn nguyện vọng khoa học, hạn chế tình trạng đăng ký nguyện vọng theo hướng cảm tính, quá sức học”, cô Đặng Thị Xoan nói.
Từ thực tế làm công tác chủ nhiệm lớp 9 của mình, cô Đặng Thị Xoan chia sẻ, giáo viên sẽ thường xuyên trao đổi, cập nhật với phụ huynh tình hình học tập của học sinh, kết quả thi thử và đưa ra những định hướng nguyện vọng phù hợp.
Đặt nguyện vọng tuyển sinh 10 nên áp dụng nguyên tắc “3 tầng”
Cũng là một giáo viên nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp 9, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Nguyễn Đức Uy - giáo viên chủ nhiệm lớp 9A5 Trường trung học cơ sở Trần Văn Ơn (phường Tân Định, Thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ, việc chọn trường và đặt đúng nguyện vọng tuyển sinh lớp 10 luôn là sự trăn trở của phụ huynh, học sinh lớp 9.
Thầy Nguyễn Đức Uy nhận định: “Chọn đúng nguyện vọng tuyển sinh lớp 10 cũng chính là chọn một ngôi trường trung học phổ thông phù hợp, để các em học sinh có thể phát triển lâu dài”.
Đối với 3 nguyện vọng vào lớp 10 thường, theo thầy Nguyễn Đức Uy, học sinh lớp 9 tại Thành phố Hồ Chí Minh cần nhớ một nguyên tắc rất quan trọng là nguyện vọng 1 phải là lựa chọn ưu tiên cao nhất, còn nguyện vọng 2 và 3 nên có độ an toàn tăng dần để tránh rủi ro.
Muốn đặt nguyện vọng một cách hiệu quả, học sinh nên nhớ tới nguyên tắc “3 tầng” và phân chia nguyện vọng thành 3 nhóm khác nhau, trong đó:
Nguyện vọng 1 (mục tiêu): Trường công lập có điểm chuẩn tương đương hay cao hơn một chút so với năng lực học tập của học sinh.
Nguyện vọng 2 (phù hợp): Trường công lập có mức điểm chuẩn sát với năng lực học tập hiện tại của học sinh.
Nguyện vọng 3 (an toàn): Trường có điểm chuẩn thấp hơn năng lực học hiện tại của học sinh, để đảm bảo học sinh chắc suất đậu vào lớp 10 công lập.
“Có một sai lầm mà các em học sinh lớp 9 thường hay mắc phải, đó là hay đặt cả 3 nguyện vọng vào trường có điểm chuẩn quá cao hay quá thấp. Những điều này đều sẽ làm mất đi cơ hội của học sinh”, thầy Nguyễn Đức Uy cho biết.
Cũng theo thầy Nguyễn Đức Uy, điểm chuẩn của các trường trung học phổ thông có thể biến động theo từng năm, nên phụ huynh và học sinh nên xem lại điểm chuẩn của trường trong 3 năm học gần nhất, so sánh với điểm thi thử hay điểm tổng kết năm học của bản thân, kết hợp với chỉ tiêu tuyển sinh của từng trường hoặc xu hướng tăng/giảm về mặt điểm chuẩn.
Một yếu tố cũng rất quan trọng được thầy Nguyễn Đức Uy nêu ra, đó là khoảng cách từ nhà đến trường trung học phổ thông mà mình muốn vào học hay bị các em học sinh xem nhẹ.
Học sinh nên lựa chọn các trường trong phạm vi bán kính khoảng 10km trở xuống nếu tính từ nơi ở. Nếu chọn một ngôi trường học ở quá xa, học sinh sẽ bị mất nhiều thời gian di chuyển, ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý lâu dài, cũng như thời gian sinh hoạt của cá nhân.
Thầy Nguyễn Đức Uy nhấn mạnh: “Phương án tối ưu nhất học sinh luôn ghi nhớ là hãy chọn một ngôi trường vừa với sức học, và cũng phải nằm ở gần nhà. Không chạy theo trường “hot” nếu năng lực học tập không cho phép”.