Theo công bố của Hội đồng Bầu cử quốc gia, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Ngọc - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Đà Lạt đã trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, nhiệm kỳ 2026-2031, tại đơn vị bầu cử số 1, tỉnh Lâm Đồng.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Ngọc là người có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế. Với vai trò Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Đà Lạt, thầy đã cùng tập thể lãnh đạo nhà trường triển khai nhiều giải pháp đổi mới quản trị đại học, nâng cao chất lượng đào tạo, gắn hoạt động nghiên cứu với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Bên cạnh đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Ngọc là nhà khoa học có tầm ảnh hưởng quốc tế. Thầy hợp tác với nhiều tổ chức quốc tế từ Hoa Kỳ, Thuỵ Sĩ, Nhật Bản đến Hàn Quốc để triển khai các dự án về bảo tồn đa dạng sinh học và ứng dụng công nghệ sinh học, như: Vườn thực vật Morton (Hoa Kỳ), Quỹ bảo tồn Franklinia (Thuỵ Sĩ), Quỹ phát triển công nghệ Sinh học Chuncheon (Hàn Quốc). Với tư duy chiến lược và kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực khoa học sự sống, thầy kỳ vọng sẽ tạo ra những giải pháp đột phá, góp phần hoạch định chính sách vĩ mô hiệu quả.
Mong muốn chuyển tải những ý kiến, tâm huyết từ lĩnh vực giáo dục và khoa học công nghệ đến với Quốc hội
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Ngọc cho biết: "Bản thân tôi cảm thấy rất hạnh phúc khi được cử tri tín nhiệm và tin tưởng giao trọng trách làm cầu nối giữa cử tri và Quốc hội. Tôi sẽ nỗ lực hết mình để lắng nghe, chuyển tải những ý kiến, tâm huyết từ lĩnh vực giáo dục và khoa học công nghệ đến với Quốc hội, góp phần xây dựng các chính sách mang tính kiến tạo và thúc đẩy phát triển bền vững".
Về trọng tâm nghiên cứu trong thời gian tới, thầy Ngọc cho biết sẽ tập trung vào hai hướng chính.
Thứ nhất, tham gia xây dựng pháp luật cũng như chính sách phát triển đột phá giáo dục và đào tạo, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo hướng hiện đại, hội nhập quốc tế, nâng cao chất lượng theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW. Cùng với đoàn đại biểu của tỉnh nhà, đề xuất giải pháp thúc đẩy phát triển giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp tại địa phương để cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Tham gia nghiên cứu, sắp xếp lại các điểm trường một cách khoa học, đảm bảo điều kiện nội trú phù hợp cho học sinh vùng sâu, vùng xa. Tăng tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia, thu hẹp khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa khu vực đô thị và nông thôn, đảm bảo sinh viên và học sinh nghèo có thể tiếp cận với các dịch vụ giáo dục, đào tạo một cách toàn diện và công bằng.
Thứ hai, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu vươn lên mạnh mẽ, trí thức và chuyên gia được xác định là lực lượng nòng cốt, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, kiến nghị các chính sách đột phá nhằm biến tri thức thành động lực phát triển quốc gia, tạo điều kiện cho phát triển đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
"Trong kỷ nguyên vươn mình, tri thức, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo giữ vai trò động lực then chốt. Thời gian vừa qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương nhằm phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, đồng thời tăng cường sự tham gia của lực lượng này trong Quốc hội khóa XVI.
Với vai trò đại biểu Quốc hội, tôi xác định trách nhiệm của mình là phải chủ động kết nối, lắng nghe, chuyển tải đầy đủ ý kiến của đội ngũ trí thức, nhà khoa học vào quá trình hoạch định chính sách nhằm góp phần xây dựng những chính sách thiết thực, khả thi và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Tôi mong muốn tạo dựng một cơ chế nơi các chuyên gia không chỉ đóng góp chuyên môn thuần túy, mà trực tiếp tham gia hoạch định chính sách vì sự phát triển của đất nước", thầy Ngọc nhấn mạnh.
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Ngọc, trong bối cảnh cạnh tranh giữa các trường đại học ngày càng lớn, nhiều cơ sở giáo dục phải đối mặt với hạn chế về nguồn lực. Đặc biệt là các trường không nằm ở thành phố lớn, nguồn thu chủ yếu vẫn đến từ học phí, khiến khả năng đầu tư cho khoa học công nghệ còn hạn chế. Trước thực tế này, các trường đã và đang xây dựng chiến lược nhằm đa dạng hóa nguồn thu, trong đó tăng tỷ trọng thu từ nghiên cứu khoa học là hướng đi quan trọng để cải thiện nguồn lực và nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu.
Chẳng hạn, những năm gần đây, Trường Đại học Đà Lạt đã đẩy mạnh xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, với kế hoạch hoạt động được định hướng theo lộ trình dài hạn từ 5-10 năm và tầm nhìn xa hơn. Trên cơ sở đó, nhà trường từng bước xây dựng chiến lược phát triển đội ngũ, đặc biệt chú trọng nhân lực chất lượng cao ở trình độ tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu.
Nhà trường cũng hoàn thiện các chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi để đội ngũ này phát huy năng lực, đóng góp hiệu quả cho hoạt động nghiên cứu khoa học.
Cụ thể, nhà trường đang triển khai nhiều chính sách khuyến khích, khen thưởng đối với cán bộ, giảng viên có thành tích trong nghiên cứu khoa học như công bố quốc tế, đăng ký sáng chế, giải pháp hữu ích, hay chủ trì, tham gia các đề tài, dự án đạt kết quả nổi bật. Những chính sách này nhằm tạo động lực thúc đẩy đội ngũ nhà khoa học tích cực nghiên cứu, nâng cao chất lượng sản phẩm khoa học và gia tăng đóng góp cho hoạt động đào tạo, phát triển của nhà trường.
Bên cạnh đó, nhà trường chú trọng tạo môi trường thuận lợi để đội ngũ nhà khoa học phát huy năng lực thông qua việc đa dạng hóa "sân chơi" nghiên cứu. Cán bộ, giảng viên của trường cũng tích cực tham gia các đề tài cấp Bộ, cấp Quốc gia, đề tài thuộc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED), cũng như chương trình, dự án hợp tác quốc tế với đối tác nước ngoài. Nhờ đó, nguồn thu từ khoa học công nghệ của trường có xu hướng tăng. Mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng thu từ khoa học công nghệ của Trường Đại học Đà Lạt đạt trên 10% trong cơ cấu doanh thu.
Ngoài ra, nhà trường đang xây dựng kế hoạch thành lập trung tâm nghiên cứu xuất sắc nhằm phát triển dịch vụ khoa học công nghệ trên cơ sở hoạt động nghiên cứu của đội ngũ cán bộ. Từ đó, đẩy mạnh hoạt động sản xuất thử nghiệm, hướng tới tạo ra sản phẩm có khả năng ứng dụng cao, đáp ứng nhu cầu thực tiễn, đặc biệt là nhu cầu của địa phương.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, trường có nhiều lợi thế khi đặt tại tỉnh Lâm Đồng - địa phương có ngành nông nghiệp phát triển mạnh và chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế. Trong nhiều năm qua, nhà trường đã đào tạo một lượng lớn nhân lực cho ngành nông nghiệp, từ nhân viên kỹ thuật đến đội ngũ chuyên gia, cán bộ quản lý.
Thời gian tới, nhà trường sẽ tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ nhằm nâng cao năng suất và giá trị nông sản. Trường đã xây dựng kế hoạch thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW với các chương trình hành động và giải pháp cụ thể, trong đó đã đề xuất và được đầu tư thành lập phòng thí nghiệm công nghệ gen để nghiên cứu giống cây trồng mới, có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, chống sâu bệnh và cho năng suất cao. Đồng thời, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong bảo quản, chế biến sau nông sản, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm của địa phương.
Trăn trở đưa các nghiên cứu khoa học thương mại hóa ra thị trường
Mặc dù nhiều kết quả nghiên cứu được công bố, song việc đưa các sản phẩm khoa học từ trường đại học, viện nghiên cứu ra thị trường vẫn gặp không ít rào cản.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Ngọc, hiện nay, việc chuyển giao kết quả nghiên cứu từ các trường đại học, viện nghiên cứu ra thị trường vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Mặc dù đã có một số kết quả được ứng dụng, nhưng nhìn chung, quá trình kết nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và Nhà nước chưa thực sự thông suốt, thiếu các cơ chế, chính sách đủ mạnh để thúc đẩy hợp tác hiệu quả.
Thực tế cho thấy, nhiều kết quả nghiên cứu chưa bám sát nhu cầu thị trường hoặc chưa được ứng dụng rộng rãi vào thực tiễn. Nguyên nhân chính là do sự phối hợp giữa 3 nhà, Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp còn rời rạc, chưa tìm được tiếng nói chung, dẫn đến tiềm năng từ các nghiên cứu khoa học chưa được khai thác đầy đủ.
"Với vai trò vừa là người làm công tác quản lý giáo dục, vừa là đại biểu Quốc hội, tôi mong muốn lắng nghe và chuyển tải đầy đủ tiếng nói, nhu cầu của đội ngũ trí thức, nhà khoa học, cũng như của người dân và doanh nghiệp. Qua đó, góp phần kết nối các bên liên quan, tạo điều kiện để kết quả nghiên cứu khoa học được ứng dụng hiệu quả hơn vào thực tiễn.
Hiện tại, nguồn nhân lực chất lượng cao đã được hình thành, song điều quan trọng là cần có môi trường thuận lợi để đội ngũ này phát huy năng lực. Khi được tạo điều kiện thuận lợi, các nhà khoa học không chỉ phát triển chuyên môn mà còn đóng góp trực tiếp, hiệu quả vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước", ông bày tỏ.
PGS.TS Nguyễn Văn Ngọc cho rằng, nghiên cứu khoa học không nên chỉ dừng lại ở việc công bố hay "đếm" số lượng bài báo, mà cần hướng tới tạo ra giá trị thương mại và khả năng ứng dụng trong thực tiễn là yêu cầu đặt ra trong giai đoạn phát triển mới.
Hiện nay, các cơ sở giáo dục đại học vẫn phải bảo đảm các tiêu chí về công bố khoa học theo quy định để đáp ứng chuẩn cơ sở giáo dục đại học. Do đó, việc duy trì số lượng bài báo khoa học là yêu cầu bắt buộc. Tuy nhiên, bên cạnh việc đáp ứng đầy đủ các công bố khoa học, các cơ sở giáo dục đại học cần đẩy mạnh nghiên cứu theo hướng ứng dụng, hướng tới tạo ra sản phẩm có khả năng thương mại hóa, qua đó nâng cao giá trị thực tiễn và đóng góp trực tiếp cho sự phát triển kinh tế - xã hội.
Trước hết, nhà khoa học cần nắm bắt sát nhu cầu từ thực tiễn, đặc biệt từ doanh nghiệp, địa phương và các ngành nghề. Việc xác định đúng những vấn đề xã hội đang đặt ra sẽ giúp định hướng nghiên cứu phù hợp hơn. Trên cơ sở đó, các cơ sở nghiên cứu và đội ngũ khoa học cần căn cứ vào năng lực, thế mạnh của mình để tham gia giải quyết bài toán thực tiễn. Khi xuất phát từ nhu cầu cụ thể, các sản phẩm nghiên cứu sẽ có tính ứng dụng cao hơn, đáp ứng đúng yêu cầu của xã hội và thị trường.
Tiếp đó, cần có "bệ đỡ" từ cơ chế, chính sách của Nhà nước, đồng thời có sự tham gia tích cực của các bên liên quan, đặc biệt là doanh nghiệp. Thay vì tự xây dựng bộ phận nghiên cứu và phát triển (R&D), doanh nghiệp có thể đặt hàng các viện nghiên cứu, trường đại học thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu, giải quyết trực tiếp những vấn đề đang gặp phải.
"Cách tiếp cận này vừa giúp doanh nghiệp tiết kiệm nguồn lực vừa tạo điều kiện để đội ngũ nhà khoa học phát huy năng lực, tăng tính ứng dụng của kết quả nghiên cứu. Như vậy, việc tăng cường kết nối giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp là khâu then chốt, cần được hỗ trợ bằng các chính sách thiết thực và cơ chế cụ thể trong thời gian tới", thầy Ngọc nhấn mạnh.