Trong năm học 2025 - 2026, nhiều trường học thuộc địa bàn các xã miền núi của tỉnh Nghệ An phải cho học sinh học tiếng Anh trực tuyến qua Zoom vì thiếu giáo viên trực tiếp đứng lớp. Điều này đang khiến không ít lãnh đạo nhà trường tâm tư, lo lắng vì chất lượng giảng dạy không được như mong muốn.
Dạy tiếng Anh trực tuyến là "cực chẳng đã"
Ghi nhận tại Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Lưu Kiền (xã Tương Dương), năm học này nhà trường có 10 lớp với hơn 300 học sinh, trong đó có gần 200 em thuộc diện bán trú. Vì thiếu giáo viên nên nhà trường phải tổ chức dạy Tiếng Anh theo cách "cực chẳng đã" là cho học sinh học qua Zoom với sự hỗ trợ dạy trực tuyến từ giáo viên của trường học khác trong tỉnh. Việc này đã diễn ra từ đầu năm học 2025 - 2026 đến nay.
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về khó khăn này, thầy Trần Xuân Hùng - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Lưu Kiền nhấn mạnh: "Chắc chắn là khi học sinh học tiếng Anh trực tuyến mà không có giáo viên trực tiếp đứng lớp thì hiệu quả dạy học sẽ không được như mong muốn được.
Vốn dĩ dạy học trực tuyến là giải pháp cấp bách, nhưng với trường học ở khu vực miền núi xa xôi như chúng tôi thì để có thể đảm bảo kế hoạch dạy học thì không còn cách nào khác.
Cách làm này là một phương án rất nhân văn và giải quyết bài toán tình thế của Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An trong bối cảnh một số trường học vẫn đang chờ tuyển dụng giáo viên tiếng Anh như hiện nay. Tuy nhiên, tôi thấy rằng nếu phải kéo dài cách làm này thì thực sự cũng không ổn lắm".
Theo phân tích của lãnh đạo nhà trường, môn học tiếng Anh có đặc thù riêng, có yếu tố liên quan đến nghe, nói và đọc, nếu kéo dài việc phải học trực tuyến thì nó sẽ có nhiều điểm hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng môn học. Khi tương tác qua màn hình tivi, cô một nơi, trò một nơi thì không thể nào phát huy tối đa được hiệu quả của buổi học.
Ngoài ra, điều kiện cơ sở vật chất, đường truyền để phục vụ cho công tác dạy học trực tuyến tại các trường học miền núi cũng chưa thực sự đảm bảo buổi học được diễn ra thông suốt.
Về nguồn giáo viên để tham gia giảng dạy trực tuyến, thầy Hùng chia sẻ: "May mắn cho các nhà trường là được Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An hỗ trợ nên chúng tôi không phải tự đi tìm giáo viên để dạy học cho học sinh của trường mình. Qua cầu nối là Sở, các trường trên địa bàn trong tỉnh Nghệ An sẽ hoạt động theo phương châm là "trường giúp trường", trước đây khi còn Phòng Giáo dục và Đào tạo thì sẽ có thêm mô hình là "Phòng giúp Phòng".
Thông qua đó, các trường ở khu vực miền xuôi trong tỉnh có nguồn giáo viên tiếng Anh đảm bảo, nếu hỗ trợ được cho các trường học ở miền núi như chúng tôi thì họ sẽ nhận giảng dạy cho học sinh của trường thông qua các ứng dụng trực tuyến, chủ yếu là qua Zoom".
Ngoài Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Lưu Kiền, một trường học khác là Trường Tiểu học Nậm Cắn 2 ( xã Nậm Cắn), một ngôi trường thuộc vùng biên giới của tỉnh Nghệ An, hiện toàn trường chỉ có 7 lớp với 163 học sinh nhưng cũng đang phải cho học sinh học tiếng Anh trực tuyến qua màn hình tivi vì thiếu giáo viên đứng lớp.
Qua trao đổi, thầy Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Nhà trường cho hay: "Tất nhiên nếu có giáo viên trực tiếp đứng lớp để giảng dạy thì hiệu quả sẽ tốt hơn. Nhưng với điều kiện hiện tại, để đảm bảo cho học sinh theo kịp kế hoạch chương trình giảng dạy thì việc cho học sinh học trực tuyến vẫn là lựa chọn tối ưu nhất.
Hạn chế lớn nhất khi học trực tuyến qua Zoom đó chính là có lúc đang học, có thể do lỗi đường truyền nên ứng dụng tự đăng xuất. Khi đó, học sinh và giáo viên lại phải đăng nhập lại, vừa mất thời gian, lại vừa làm tụt cảm hứng học tập của cô và trò. Hoặc cũng có tín hiệu đường truyền quá yếu, cô nói thì trò không nghe hoặc trò trả lời mà đầu giáo viên không nghe thấy.
Ngoài ra, khi học trực tuyến qua màn hình tivi, với những học sinh có năng khiếu, tư duy tốt hơn thì các em có thể tiếp thu được kiến thức, trong đó có việc nghe và nói. Còn đối với những học sinh có tư duy yếu hơn, việc truyền đạt thông tin bài học qua màn hình tivi là không mấy khả quan".
Cũng theo chia sẻ của Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nậm Cắn 2, việc học tiếng Anh trực tuyến đã diễn ra trong 3 năm trở lại đây tại trường. Về chế độ chính sách để chi trả cho các giáo viên dạy tiếng Anh trực tuyến, theo lãnh đạo này thì nhà trường sẽ làm dự trù kinh phí, sau đó báo cáo lên Ủy ban nhân dân xã và Sở Giáo dục và Đào tạo. Khi nào có đợt giải ngân từ cấp trên, nhà trường sẽ lấy nguồn đó để chi trả cho các giáo viên đã tham gia dạy trực tuyến cho học sinh trong trường.
Lo lắng về hiệu quả tiết dạy tiếng Anh trực tuyến
Cùng băn khoăn, lo lắng về hiệu quả tiết dạy tiếng Anh trực tuyến, thầy Đào Xuân Toàn - Hiệu trưởng Trường Tiểu học 2 Trà Lân (xã Con Cuông) nhận định rằng, nếu học sinh vẫn phải tiếp tục học trực tuyến qua Zoom hoặc các ứng dụng trực tuyến khác thì để đạt được hiệu quả tiết dạy là rất khó. Qua đó, hiệu trưởng nhà trường mong muốn, trong thời gian sắp tới, trường học này sẽ sớm có giáo viên tiếng Anh đứng lớp để việc học tập của học sinh được đảm bảo hơn.
"Trước đây, nhà trường cũng đã tổ chức dạy học trực tuyến cho học sinh khi trong thời điểm dịch Covid - 19 bùng phát mạnh. Từ đó chúng tôi cũng nhận thấy rằng, đó chỉ là những giải pháp mang tính tình thế chứ hiệu quả không đạt như mong muốn được", Hiệu trưởng Trường Tiểu học 2 Trà Lân nhận định.
Còn theo thầy Nguyễn Thế Hanh - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Na Ngoi 2 (xã Na Ngoi), trong năm học trước và năm học này, nhà trường đều không có giáo viên tiếng Anh trực tiếp đứng lớp mà học sinh chỉ được học trực tuyến qua Zoom. Vì thế, vị lãnh đạo này thấu hiểu sự khó khăn khi tổ chức học trực tuyến, đồng thời mong mỏi trong thời gian tới nhà trường sẽ sớm được bố trí giáo viên tiếng Anh để chất lượng học tiếng Anh của nhà trường sẽ được nâng cao.
"Khó khăn lớn nhất khi học sinh phải học trực tuyến trước hết đó là về đường truyền. Có lúc tín hiệu chập chờn, việc truyền tải nội dung bài học cho học sinh cũng bị gián đoạn. Điều này làm ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý dạy và học của cả cô và trò.
Rút kinh nghiệm, để khắc phục tình trạng này, chúng tôi cũng đã chủ động mua và bố trí bộ phát di động 4G, 5G để đề phòng khi đường truyền internet cố định gặp sự cố.
Ngoài ra, nói là các em học trực tuyến nhưng thực ra trong các tiết học đó, nhà trường vẫn phải bố trí một giáo viên phụ trách lớp. Giáo viên phụ trách này cần phải hiểu học sinh trong lớp học đó cũng như biết rõ mặt, tên từng học sinh để khi các giáo viên dạy trực tuyến gọi phát biểu thì giáo viên đó cũng phải gọi đúng người. Điều này thì chỉ giáo viên chủ nhiệm của lớp đó mới đủ khả năng làm được.
Các giáo viên phụ trách cũng phải là người thao tác kỹ thuật, xử lý sự cố đường truyền để tránh việc, giáo viên dạy trực tuyến thì nói một đằng mà học sinh lại nghe và hiểu theo một kiểu khác. Bên cạnh đó các giáo viên này còn có nhiệm vụ báo cáo tình hình buổi học cho lãnh đạo nhà trường nắm được", Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Na Ngoi 2 cho hay.
Qua đó, thầy Hanh cũng chia sẻ thêm rằng, để đảm bảo nhà trường nắm bắt được việc dạy học của giáo viên dạy trực tuyến cũng như mức độ tiếp thu kiến thức của học sinh, hàng tuần, giáo viên được giao nhiệm vụ quản lớp phải thực hiện thao tác là chụp ảnh các tiết học và gửi lên nhóm chung của trường. Sau khi xem xét, nhà trường sẽ có sự đánh giá để điều chỉnh mức độ, cường độ của các tiết dạy của các giáo viên sao cho phù hợp với năng lực tiếp thu của học sinh trong trường.