Thầy cô làm gương giáo dục học sinh trở thành những "dũng sĩ" bảo vệ môi trường

Là một giáo viên đang công tác tại Trường Tiểu học An Ninh D (xã An Ninh, thành phố Cần Thơ) - một ngôi trường tiểu học thuộc vùng nông thôn, mỗi ngày đến trường, tôi đi qua những con đường làng quanh co, dưới những hàng cây xanh rợp mát, hít thở bầu không khí của ruộng đồng.

Quê hương trong tôi đẹp lắm, bình yên lắm nhưng, đâu đó trong bức tranh làng quê thanh bình ấy, lòng tôi vẫn thắt lại khi nhìn thấy những dòng kênh đã từng “xanh mát” nay đang sắp "ngạt thở" vì rác thải (chai nhựa, bọc ni lông, vỏ bọc thuốc trừ sâu và cả xác động vật). Ven đường, thỉnh thoảng có những bãi rác tự phát mọc lên vì thói quen vô tư đổ rác ven đường, vứt rác xuống sông của bà con lối xóm.

Lối sống mộc mạc, chân chất của người dân quê là điều đáng quý, nhưng đi kèm với đó là ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế. Mà người lớn làm sao, thì trẻ nhỏ làm vậy. Những đứa trẻ lớn lên, nhìn thấy cha mẹ vứt túi nilon ra đường, đổ rác xuống sông… thì các em mặc nhiên coi đó là điều bình thường, không có gì là sai trái cả. Và tất nhiên các em cũng không biết rằng chính con người chúng ta ít nhiều đã góp phần vào sự biến đổi khí hậu, gây hại đến môi trường sống và sức khỏe của chính mình.

Cho nên, tôi tâm niệm rằng: Giáo dục "Sống đẹp – Sống xanh" phải bắt đầu từ chính những đứa trẻ, ngay từ khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường chứ không phải là những khẩu hiệu hô hào xa vời, hay những việc làm vĩ mô nào cả!

Tại sao lại bắt đầu từ trẻ nhỏ? Bởi vì trẻ em như tờ giấy trắng. Nếu chúng ta vẽ lên đó những gam màu xanh của tình yêu thiên nhiên, các em sẽ mang theo bức tranh ấy suốt cuộc đời. Việc hình thành nhận thức cho các em ngay từ bậc tiểu học không chỉ giúp các em có thói quen tốt, mà còn biến các em trở thành những "tuyên truyền viên nhí" xuất sắc có ảnh hưởng mạnh mẽ đến cộng đồng.

Sức mạnh của giáo dục môi trường cho trẻ nhỏ nằm ở chỗ, nó tạo ra sự thay đổi từ gốc rễ. Khi một đứa trẻ biết cúi xuống nhặt rác, biết nâng niu một mầm cây, tâm hồn các em cũng sẽ trở nên thiện lương và nhân ái hơn, đó chính là "Sống đẹp".

Tôi may mắn được công tác trong một môi trường mà ban giám hiệu nhà trường cực kỳ quan tâm đến việc xây dựng trường học "xanh – sạch – đẹp". Chúng tôi không dạy các em bằng lý thuyết suông trong sách vở, mà dạy bằng hành động thực tiễn, bằng những giọt mồ hôi và nụ cười lao động.

Cụ thể là mỗi chiều thứ sáu hằng tuần, sân trường chúng tôi lại rộn ràng tiếng nói cười. Đó là giờ của "Ngày thứ Sáu thân thiện", lúc mà thầy và trò chúng tôi cùng nhau xắn tay áo, cầm chổi quét dọn, lượm rác làm sạch khuôn viên trường.

Không ai đứng nhìn, tất cả cùng làm một cách vui vẻ. Bài học ở đây rất đơn giản: Muốn sạch thì phải dọn, muốn đẹp thì phải giữ gìn. Tôi tin rằng những việc làm của thầy trò chúng tôi hôm nay sẽ là một phần hành trang cho các em nhỏ mang theo ngày mai trong hành trình “sống đẹp”.

Bên cạnh đó, hằng quý, nhà trường tổ chức cho giáo viên tham gia trồng hoa và cây xanh ven bờ kênh, ven đường làng. Những giọt mồ hôi rơi xuống để cho những cây con bám rễ vào từng tấc đất, vươn lên khoe sắc khắp nẻo đường quê. Những việc làm này đã mang lại sự lan tỏa mạnh mẽ đến với cộng đồng nhằm khơi dậy tình yêu thiên nhiên và nhiệt huyết vun bồi cho quê hương đất nước của từng người dân trong thôn, xóm.

Vào đầu năm học mới cũng như sau mỗi học kỳ, một hình ảnh rất đẹp lại diễn ra: Thầy cô và học sinh cùng nhau lau chùi bàn ghế, và đặc biệt là cọ rửa những mảng tường bám đầy rong rêu, dọn những đụn đất, lá cây mắc kẹt để khai thông cống rãnh, trang trí những mảng tường cũ kỹ bằng những bức tranh vẽ mang tính cổ động…

Những mảng tường, cổng trường cũ kỹ qua bàn tay chăm chút của thầy và trò Trường Tiểu học An Ninh D lại trở nên sạch sẽ và sáng sủa hơn. Qua đó, chúng tôi dạy các em biết giữ gìn tài sản chung, biết trân trọng cơ sở vật chất và yêu quý nơi mình học tập.

Các em học sinh như những cây con, còn giáo dục trẻ nhỏ như mưa dầm thấm đất. Mỗi ngày lên lớp, chúng tôi không quên nhắc nhở các em từ những việc nhỏ nhặt nhất: bỏ rác đúng nơi quy định, thấy rác là nhặt, dù đó không phải rác của mình; giữ gìn tốt đồ dùng học tập, tặng lại sách cũ khi không sử dụng nữa; hạn chế sử dụng chai nhựa, túi ni-long; không ăn quà vặt không rõ nguồn gốc; khuyến khích các em mang những chậu cây nhỏ xinh từ nhà đến để góp vào góc xanh của lớp, của trường… đó chính là “sống xanh”.

Và quan trọng nhất, chúng tôi dạy các em trở thành những "dũng sĩ" bảo vệ môi trường tại nhà: Hãy mạnh dạn nhắc nhở người thân không xả rác bừa bãi, đặc biệt là tuyệt đối không đổ rác xuống sông. Tiếng nói ngây thơ nhưng kiên quyết của con trẻ đôi khi lại có sức nặng thức tỉnh người lớn hơn cả ngàn lời tuyên truyền.

Tôi mong rằng, những đứa trẻ được giáo dục về tình yêu thiên nhiên hôm nay sẽ là những công dân văn minh của ngày mai. Khi các em có ý thức, các em sẽ tác động ngược lại gia đình mình. Một người bà, người mẹ có thể chưa nghe lời cán bộ xã tuyên truyền, nhưng chắc chắn sẽ chần chừ khi vứt rác xuống sông nếu đứa cháu nhỏ thủ thỉ: "Bà ơi, cô giáo con nói làm vậy là cá ăn sẽ bị nhiễm vi khuẩn, con không muốn ăn cá có vi khuẩn đâu bà ơi, con sợ đau bụng lắm!".

Dù rằng việc xây dựng lối sống xanh ở một vùng quê còn nhiều khó khăn và là một hành trình dài đầy gian nan nhưng với sự chung tay của nhà trường, sự tận tụy của thầy cô và quan trọng nhất là sự thay đổi trong nhận thức của các em học sinh, tôi có một niềm tin mãnh liệt vào một tương lai xanh tươi hơn.

Thay đổi nhận thức của người lớn đôi khi rất khó, nhưng gieo vào lòng trẻ thơ những hạt giống tử tế thì cây sẽ vươn cao và tỏa nhánh. Tôi tin rằng, mỗi một hành động nhỏ của các em hôm nay là một viên gạch xây dựng nên một môi trường sống trong lành cho ngày mai.

Thầy cô giáo Trường Tiểu học An Ninh D chúng tôi nguyện lòng chung tay góp sức ươm mầm nhận thức “sống đẹp - sống xanh” trong tâm hồn những em nhỏ mà chúng tôi có cơ hội giảng dạy. Hãy để trẻ nhỏ dẫn lối chúng ta về với thiên nhiên bằng tình yêu ban sơ chân thành và trong trẻo nhất.