Năm 2026 Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên mở 4 ngành đào tạo trình độ đại học, trong đó có ngành Công nghệ vật liệu (thuộc khoa Cơ khí). Đây là hạt nhân chủ lực để sản xuất chip bán dẫn, pin xe điện, thiết bị y tế...
Để tìm hiểu cụ thể về ngành Công nghệ vật liệu và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Nguyễn Văn Hà - Phó Trưởng khoa Cơ khí, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên.
Công nghệ vật liệu – “chìa khóa nền tảng” trong kỷ nguyên AI và công nghiệp hiện đại
Tiến sĩ Nguyễn Văn Hà cho hay, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa đang định hình lại toàn bộ nền sản xuất toàn cầu, một yếu tố cốt lõi nhưng thường ít được nhắc đến lại chính là vật liệu – nền tảng tạo nên mọi sản phẩm công nghệ. Đó là từ chip bán dẫn, pin xe điện, thiết bị y sinh cho đến các hệ thống năng lượng tái tạo, tất cả đều phụ thuộc trực tiếp vào sự phát triển của công nghệ vật liệu.
Sự bùng nổ của công nghệ AI, dữ liệu lớn và sản xuất thông minh không chỉ đặt ra yêu cầu về phần mềm hay thuật toán, mà còn đòi hỏi những đột phá về vật liệu. Các hệ thống công nghệ AI hiện đại cần chip bán dẫn hiệu năng cao; ngành ô tô điện cần vật liệu pin bền, nhẹ và an toàn; y học cần vật liệu sinh học tương thích với cơ thể con người.
Điều đó cho thấy, công nghệ vật liệu không chỉ là một ngành kỹ thuật đơn thuần, mà là lĩnh vực liên ngành, kết nối chặt chẽ giữa khoa học cơ bản và công nghệ ứng dụng. Đặc biệt, xu hướng tích hợp công nghệ AI vào nghiên cứu vật liệu – như mô phỏng cấu trúc, dự đoán tính chất hay tối ưu hóa quy trình chế tạo – đang mở ra một hướng đi hoàn toàn mới, giúp rút ngắn thời gian nghiên cứu và nâng cao hiệu quả phát triển sản phẩm.
"Không có vật liệu mới, sẽ không có công nghệ mới. Chính vì vậy, nhiều chuyên gia nhận định, công nghệ vật liệu chính là “chìa khóa nền tảng” quyết định năng lực cạnh tranh của các ngành công nghiệp hiện đại", Tiến sĩ Nguyễn Văn Hà nhận định.
Đón đầu xu thế đào tạo nhân lực chất lượng cao
Phó Trưởng khoa Cơ khí cho hay, trước yêu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên đã chính thức mở ngành đào tạo Công nghệ vật liệu trình độ đại học từ năm 2026. Đây được xem là bước đi phù hợp với xu thế phát triển công nghiệp hiện đại, đồng thời đáp ứng nhu cầu nhân lực đang gia tăng trong các lĩnh vực công nghệ cao.
Chương trình đào tạo ngành Công nghệ Vật liệu được xây dựng theo hướng ứng dụng – thực hành – gắn với công nghệ mới, trong đó chú trọng các nội dung như: Mô phỏng vật liệu bằng các phương pháp hiện đại (động lực học phân tử, tính toán số); Phân tích vật liệu bằng thiết bị tiên tiến; Tích hợp công cụ AI trong nghiên cứu và thiết kế vật liệu.
"Cách tiếp cận này giúp sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức nền tảng mà còn có khả năng thích ứng nhanh với môi trường làm việc trong thời đại số", Phó Trưởng khoa Cơ khí chia sẻ.
Phó Trưởng khoa Cơ khí cho biết thêm, đối với ngành Công nghệ vật liệu, nhiều thiết bị chuyên sâu đã được đầu tư như kính hiển vi điện tử quét (SEM), hệ phân tích phổ, máy kéo nén vạn năng, máy đo độ cứng… Bên cạnh đó là hệ thống máy gia công CNC, tiện, phay phục vụ chế tạo và chuẩn bị mẫu.
Trong thời gian tới, nhà trường tiếp tục đầu tư các thiết bị hiện đại như hệ phún xạ phủ mẫu, máy quang phổ UV-VIS, thiết bị phân tích thành phần vật liệu, thiết bị đo ăn mòn… nhằm hoàn thiện hệ sinh thái thí nghiệm – thực hành.
"Riêng khoa Cơ khí đã sở hữu khoảng 30 phòng thí nghiệm, thực hành cùng hệ thống phòng máy phục vụ mô phỏng và nghiên cứu", Tiến sĩ Nguyễn Văn Hà cho biết.
Cơ hội việc làm ngành Công nghệ vật liệu
Phó Trưởng khoa Cơ khí Nguyễn Văn Hà thông tin thêm, trong bối cảnh nhiều ngành công nghiệp đang chuyển dịch theo hướng công nghệ cao, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực vật liệu ngày càng lớn trong khi nguồn cung còn hạn chế.
Sinh viên tốt nghiệp ngành Công nghệ vật liệu có thể làm việc tại: Doanh nghiệp sản xuất cơ khí, ô tô, điện tử; Công ty vật liệu mới, vật liệu nano, vật liệu bán dẫn; Doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ; Viện nghiên cứu, trung tâm phân tích – kiểm định vật liệu; Các vị trí liên quan đến mô phỏng, thiết kế vật liệu bằng phần mềm và AI.
Đặc biệt, với nền tảng về công nghệ số và mô phỏng, người học có thể tham gia vào các lĩnh vực đang phát triển mạnh như năng lượng sạch, vật liệu thông minh hay sản xuất tiên tiến.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên đã triển khai đồng bộ hệ thống học tập trực tuyến, học liệu số và các nền tảng hỗ trợ đào tạo hiện đại. Đây là nền tảng quan trọng giúp nâng cao chất lượng đào tạo và tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận tri thức mới một cách linh hoạt.
"Việc mở ngành Công nghệ vật liệu không chỉ là bước đi chiến lược của nhà trường, mà còn góp phần bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao cho thị trường lao động. Với định hướng đào tạo gắn với thực tiễn, công nghệ mới và nhu cầu doanh nghiệp, ngành học này được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái công nghiệp hiện đại", Tiến sĩ Hà cho biết.