Bộ Giáo dục và Đào tạo đang trong quá trình sửa đổi Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm. Đây là một bước đi cần thiết trong bối cảnh thực tiễn giáo dục có nhiều thay đổi.
Từ thực tiễn nhiều năm tham gia dạy thêm (dạy tăng tiết có thu tiền) tại trường trung học phổ thông, người viết xin chia sẻ đôi điều, với mong muốn góp thêm một góc nhìn chân thành, mang tính xây dựng cho vấn đề này.
Trước hết, cần khẳng định rằng dạy thêm, học thêm trong nhà trường từng mang lại nhiều lợi ích thiết thực.
Khi còn tham gia dạy thêm, người viết nhận thấy học sinh được quản lý trong một môi trường tương đối chặt chẽ và an toàn.
Từ giáo viên, giám thị, bảo vệ đến ban giám hiệu đều có trách nhiệm theo dõi, nhắc nhở, đảm bảo nề nếp học tập cho các em. Học sinh đến lớp, ra về đúng giờ, hạn chế được những nguy cơ tiêu cực bên ngoài xã hội.
Đối với phụ huynh, đây cũng là một giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế. Nhiều gia đình bận rộn công việc cả ngày, không có điều kiện kèm cặp con cái. Việc con được ở lại trường học thêm giúp phụ huynh yên tâm hơn.
Khi học sinh vắng mặt hoặc đi trễ, giám thị liền nhắn tin thông báo ngay cho phụ huynh, tạo nên sự phối hợp hiệu quả giữa gia đình và nhà trường.
Về chi phí, học phí dạy thêm trong trường thường ở mức chấp nhận được so với điều kiện kinh tế chung của phụ huynh, khoảng vài ba trăm nghìn đồng mỗi tháng.
Với mức học phí này, học sinh được học các môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông như Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ,...
Đối với giáo viên, dạy thêm là một nguồn thu nhập đáng kể bên cạnh tiền lương. Trong điều kiện mức lương còn hạn chế, đặc biệt với giáo viên trẻ, khoản thu này giúp cải thiện đời sống.
Không chỉ giáo viên bộ môn, đội ngũ nhân viên như bảo vệ, giám thị, nhân viên văn phòng cũng được chi thêm một khoản nhỏ, góp phần động viên tinh thần làm việc.
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, thực tế dạy thêm trong nhà trường cũng bộc lộ không ít hạn chế.
Một trong những vấn đề lớn là chất lượng dạy học chưa tương xứng với kỳ vọng của phụ huynh. Học sinh được tổ chức theo lớp với sĩ số đông, có khi lên đến 50 em/lớp.
Với số lượng như vậy, giáo viên khó có thể phân loại đối tượng để giảng dạy phù hợp. Việc dạy học mang tính đại trà, chưa đáp ứng được nhu cầu của từng học sinh. Học sinh yếu khó theo kịp, trong khi học sinh khá giỏi lại thiếu môi trường để phát triển.
Bên cạnh đó, cơ chế phân chia thù lao cho giáo viên giảng dạy cũng khiến không ít thầy cô “tâm tư”.
Tại trường nơi người viết đang công tác, cũng như nhiều trường khác trên địa bàn, giáo viên bộ môn chỉ được hưởng khoảng 55% tổng học phí của mỗi lớp học thêm, được tính và chi trả theo số tiết giảng dạy.
Phần còn lại được chi cho các khoản: quản lý (hiệu trưởng, hiệu phó), nhân viên hỗ trợ (kế toán, thủ quỹ, giám thị), cơ sở vật chất (điện, nước, sửa chữa nhỏ).
Đáng nói, rất nhiều trường không công khai khoản chi cho lãnh đạo, kế toán, khiến không ít giáo viên cảm thấy chưa thỏa đáng.
Chính điều này dẫn đến tâm lý không hài lòng, thậm chí bất mãn trong một bộ phận giáo viên. Có người từ chối tham gia dạy thêm, có người tham gia nhưng thiếu nhiệt tình.
Khi người dạy không toàn tâm, chất lượng giảng dạy khó được đảm bảo, kéo theo kết quả học tập của học sinh vì thế không cao như mong muốn.
Một thực tế đáng lo ngại khác là khi học thêm trong trường chưa đáp ứng được nhu cầu, học sinh phải tìm đến các trung tâm luyện thi bên ngoài. Khi đó, chi phí học tập tăng lên, tạo nên tình trạng học phí chồng lên học phí.
Nhiều học sinh phải đi học gần như suốt ngày, thiếu thời gian nghỉ ngơi, luyện tập thể dục thể thao, dẫn đến mệt mỏi, căng thẳng.
Từ thực tiễn dạy thêm, học thêm trong nhà trường, người viết nhận thấy cần có những điều chỉnh phù hợp để hoạt động này phát huy hiệu quả.
Trước hết, nhà trường nên tổ chức các lớp hỗ trợ miễn phí cho học sinh yếu, học sinh giỏi và học sinh cuối cấp. Đây là những đối tượng cần được quan tâm đặc biệt, giáo viên tham gia giảng dạy được tính thêm giờ.
Tiếp theo, cần rà soát chương trình học để giảm tải những nội dung chưa phù hợp. Khi chương trình tinh gọn và thiết thực hơn, áp lực học thêm sẽ giảm.
Quan trọng hơn, cần nâng cao chất lượng dạy học chính khóa. Nếu học sinh nắm vững kiến thức ngay tại lớp, nhu cầu học thêm sẽ không còn nhiều. Điều này đòi hỏi sự đổi mới phương pháp giảng dạy và sự tận tâm của giáo viên.
Bên cạnh đó, việc xây thêm trường lớp để giảm sĩ số cũng rất cần thiết. Khi lớp học không còn quá đông, giáo viên có điều kiện quan tâm đến từng học sinh, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.
Người viết tin rằng khi những giải pháp này được thực hiện đồng bộ, dạy thêm, học thêm sẽ dần được điều chỉnh và giảm thiểu. Khi đó, việc học sẽ trở về đúng bản chất, hướng đến sự phát triển toàn diện của học sinh.
Là một giáo viên, người viết luôn mong muốn học sinh được học tập trong một môi trường lành mạnh, công bằng và hiệu quả. Dạy thêm, học thêm không phải là điều tiêu cực, nhưng cần được tổ chức đúng cách, minh bạch và vì lợi ích thực sự của người học.
Hy vọng rằng với việc sửa đổi Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT, ngành giáo dục sẽ có những điều chỉnh phù hợp với thực tiễn, lắng nghe tiếng nói từ cơ sở, để mỗi quyết sách đưa ra đều hướng đến mục tiêu chung là nâng cao chất lượng giáo dục và vì tương lai của học sinh.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.