Ngày 6/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 125/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học, thay thế Nghị định số 109/2022/NĐ-CP ngày 30/12/2022.
Nghị định 125/2026/NĐ-CP gồm 5 chương, quy định về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học, bao gồm: tổ chức, quản lý và chính sách thúc đẩy hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh; tài chính, quỹ và đầu tư; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Nghị định này áp dụng đối với cơ sở giáo dục đại học, các đơn vị thuộc và trực thuộc cơ sở giáo dục đại học, giảng viên, nghiên cứu viên, người học và tổ chức, cá nhân liên quan tham gia hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học.
Quy định về nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh
Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định cụ thể về nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh.
Theo đó, Nhóm nghiên cứu tiềm năng có ít nhất 03 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu của cơ sở giáo dục đại học và ít nhất 02 thành viên chủ chốt.
Trong khi đó, nhóm nghiên cứu mạnh cần có ít nhất 05 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu của cơ sở giáo dục đại học và ít nhất 04 thành viên chủ chốt.
Trưởng nhóm nghiên cứu mạnh là nhà khoa học xuất sắc, có trình độ cao, có uy tín và ảnh hưởng học thuật đạt trình độ khu vực và quốc tế trong lĩnh vực chuyên môn; có năng lực dẫn dắt, quy tụ và phát triển đội ngũ nghiên cứu trình độ cao, xây dựng và tổ chức thực hiện định hướng nghiên cứu dài hạn nhằm tạo ra các sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có giá trị khoa học và/hoặc thực tiễn, có tác động lan tỏa đối với phát triển kinh tế - xã hội, đóng góp thiết thực cho phát triển đất nước.
Nghị định đặt ra nguyên tắc phát triển nhóm nghiên cứu theo hướng tạo ra sản phẩm khoa học có giá trị học thuật hoặc khả năng thương mại hóa; đồng thời tạo cơ hội cho giảng viên, nghiên cứu viên, người học, nhà khoa học, chuyên gia tham gia nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu và bảo đảm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; Tạo điều kiện để thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở giáo dục đại học, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định điều kiện, tiêu chí, quy trình công nhận, công nhận lại và không công nhận lại đối với nhóm, trưởng nhóm và thành viên chủ chốt của nhóm nghiên cứu mạnh và nhóm nghiên cứu tiềm năng, trong đó xác định rõ các tiêu chí định lượng tối thiểu về công bố khoa học, quyền sở hữu trí tuệ và các sản phẩm khoa học khác có tính đến đặc thù của từng lĩnh vực hoặc nhóm ngành khoa học; quy định Khung quy đổi sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
Cơ sở giáo dục đại học thực hiện công nhận, công nhận lại và không công nhận lại nhóm nghiên cứu, trưởng nhóm và thành viên chủ chốt theo tiêu chí, điều kiện và quy trình, tuân thủ quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; thực hiện quy đổi sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Khung quy đổi sản phẩm theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo thông qua Hội đồng khoa học của cơ sở giáo dục đại học.
Mở rộng ưu đãi, giảm giờ giảng cho nhà khoa học
Nghị định cũng quy định chi tiết chính sách ưu đãi cho nhóm nghiên cứu tiềm năng, nhóm nghiên cứu mạnh trong cơ sở giáo dục đại học.
Trong đó, nhóm nghiên cứu tiềm năng trong cơ sở giáo dục đại học được cơ quan quản lý có thẩm quyền ưu tiên xem xét đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đồi mới sáng tạo, nhiệm vụ hợp tác quốc tế và hợp tác với doanh nghiệp trên cơ sở kết quả và hiệu quả hoạt động của nhóm; được ưu tiên hỗ trợ ươm tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu nhằm phát triển lên nhóm nghiên cứu mạnh.
Trưởng nhóm nghiên cứu tiềm năng được giảm đến 50%, thành viên chủ chốt nhóm nghiên cứu tiềm năng được giảm đến 20% định mức giờ chuẩn giảng dạy hằng năm và được khấu trừ tương ứng vào định mức giảng dạy khi xét tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư; được cơ sở giáo dục đại học ưu tiên bố trí không gian làm việc, điều kiện nghiên cứu và hỗ trợ kinh phí khởi động trong phạm vi nguồn lực và quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học.
Đồng thời, nhóm nghiên cứu mạnh được hưởng các ưu đãi từ Nhà nước, bao gồm được đặt hàng, giao nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với các lĩnh vực nghiên cứu cơ bản, công nghệ cao, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và các lĩnh vực ưu tiên phát triển của Nhà nước.
GS, PGS được giảm mạnh giờ giảng, ưu tiên chủ trì nhiệm vụ khoa học
Nghị định cũng làm rõ quyền và trách nhiệm của giảng viên, đặc biệt là giáo sư, phó giáo sư và giảng viên trẻ có trình độ tiến sĩ.
Giảng viên được bảo đảm điều kiện nghiên cứu, tiếp cận nguồn tài trợ, giảm định mức giảng dạy và hưởng lợi ích tương xứng với kết quả nghiên cứu. Đáng chú ý, giáo sư có thể được giảm tới 60% giờ giảng, phó giáo sư giảm tới 40%, thậm chí được tạm dừng giảng dạy tối đa 1 năm để phục vụ nghiên cứu và hợp tác quốc tế. Ngoài ra, giảng viên là giáo sư, phó giáo sư được ưu tiên đặt hàng, giao chủ trì nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với nhóm công nghệ chiến lược và những lĩnh vực mà Nhà nước ưu tiên
Với người học, Nghị định mở rộng cơ hội tham gia nghiên cứu, sử dụng phòng thí nghiệm, hưởng quyền sở hữu trí tuệ và có thể được miễn, giảm học phí hoặc cấp học bổng khi đạt thành tích nghiên cứu xuất sắc. Nghiên cứu sinh được ưu tiên tham gia nhiệm vụ khoa học và có cơ chế hỗ trợ tài chính, việc làm phù hợp.
Hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học
Nghị định mới cũng quy định rõ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học. Theo đó, cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm xây dựng và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nhằm thúc đẩy thương mại hóa tri thức, hình thành và phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, bảo đảm sự liên thông giữa hoạt động nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học.
Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bao gồm:
a) Trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm công nghệ;
b) Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo;
c) Tổ chức trung gian của thị trường khoa học và công nghệ;
d) Doanh nghiệp quản lý tài sản trí tuệ và vốn đầu tư vào doanh nghiệp khoa học và công nghệ;
đ) Quỹ phát triển khoa học và công nghệ;
e) Nhóm nghiên cứu tiềm năng, nhóm nghiên cứu mạnh trong cơ sở giáo dục đại học;
g) Không gian sáng tạo và khu làm việc chung để giảng viên và người học thực hiện nghiên cứu, thử nghiệm, ươm tạo ý tưởng, tư vấn và kết nối với doanh nghiệp và nhà đầu tư;
h) Mạng lưới cựu sinh viên, chuyên gia và doanh nghiệp đối tác.
Siết chặt liêm chính khoa học
Nghị định yêu cầu giảng viên, nghiên cứu viên, người học có trách nhiệm tuân thủ các quy định pháp luật về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 2025, Nghị định số 262/2025/NĐ-CP và quy định do cơ sở giáo dục đại học ban hành.
Cơ sở giáo dục đại học ban hành quy định nội bộ và tổ chức thực hiện các biện pháp bảo đảm liêm chính khoa học và đạo đức nghiên cứu; lồng ghép nội dung liêm chính khoa học trong đào tạo, bồi dưỡng; tư vấn, hỗ trợ người học, giảng viên và nhà khoa học; cập nhật thông tin vi phạm và xử lý vi phạm theo quy định tại Nghị định số 262/2025/NĐ-СР.
Cơ quan quản lý nhà nước về khoa học công nghệ theo thẩm quyền tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực về liêm chính khoa học, đạo đức nghề nghiệp cho giảng viên, người học, nhà khoa học và cán bộ quản lý; hỗ trợ trao đổi chuyên gia với các tổ chức quốc tế về liêm chính khoa học.
Cơ sở giáo dục đại học trích tối thiếu 5-8% học phí đầu tư cho hoạt động khoa học, công nghệ
Ngân sách nhà nước dành cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong các cơ sở giáo dục đại học công lập được bảo đảm theo kế hoạch trung hạn và hằng năm.
Đáng chú ý, các cơ sở giáo dục đại học phải trích tối thiểu 8% nguồn thu học phí (đối với đại học) và 5% (đối với cơ sở khác) cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Các trường cũng được thành lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ và tham gia nhiệm vụ khoa học theo cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc tài trợ, bảo đảm công khai, minh bạch.
Theo Nghị định mới, các nhóm nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, quỹ phát triển đã được thành lập theo Nghị định 109/2022/NĐ-CP tiếp tục được công nhận.
Trong vòng 12 tháng kể từ khi Nghị định 125/2026/NĐ-CP có hiệu lực, các cơ sở giáo dục đại học phải rà soát, kiện toàn tổ chức và hoạt động để phù hợp với quy định mới.
Chị tiết Nghị định 125/2026/NĐ-CP xem TẠI ĐÂY.