Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến xây dựng Dự thảo Nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của đại học quốc gia.
Nghị định này khi được ban hành sẽ thay thế Nghị định số 201/2025/NĐ-CP ngày 11/7/2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của đại học quốc gia.
Việc ban hành Nghị định hướng tới hoàn thiện khung pháp lý về vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của đại học quốc gia theo hướng rõ ràng, minh bạch, bảo đảm tính khả thi trong triển khai thực hiện, đồng thời tạo điều kiện nâng cao tính tự chủ và trách nhiệm giải trình.
Dự thảo gồm 5 điều, quy định các nội dung cơ bản như: phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng; vị trí và chức năng; nhiệm vụ, quyền hạn; hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện.
Đáng chú ý, theo Dự thảo, tổ chức bộ máy và nhân sự, đại học quốc gia thực hiện “Báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm, cho thôi giữ chức vụ, điều động, thuyên chuyển phó giám đốc đại học quốc gia theo quy định của Đảng và pháp luật có liên quan” (theo Điểm b, Khoản 1, Điều 3 Dự thảo Nghị định).
Trong khi trước đó, tại Nghị định số 201 quy định, đại học quốc gia tiến hành “Thực hiện quy trình về công tác nhân sự để báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo trình Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm, miễn nhiệm chủ tịch hội đồng đại học quốc gia, giám đốc đại học quốc gia, phó giám đốc đại học quốc gia theo quy định của Đảng, pháp luật có liên quan” (theo Điểm b, Khoản 1, Điều 3 Dự thảo Nghị định).
Như vậy, với Dự thảo Nghị định, thẩm quyền bổ nhiệm phó giám đốc đại học quốc gia dự kiến sẽ do Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định, thay vì trình Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm như trước.
Theo ghi nhận của phóng viên, nội dung trên trong dự thảo đang nhận được nhiều sự quan tâm, chia sẻ tích cực từ giới chuyên gia.
Rút ngắn quy trình hành chính
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Nguyễn Đức Nghĩa – nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, việc điều chỉnh thẩm quyền bổ nhiệm phó giám đốc đại học quốc gia như Dự thảo Nghị định không phải là vấn đề lớn. Tuy nhiên, quá trình thực hiện cần làm rõ một số điểm để bảo đảm tính thống nhất và hợp lý.
Theo đó, giữa việc Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm với việc Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định bổ nhiệm đối với chức danh phó giám đốc đại học quốc gia, chúng ta cần lưu ý sự khác biệt về thẩm quyền của chức danh này trong hệ thống.
Đại học quốc gia có các trường đại học, viện nghiên cứu khoa học thành viên nên cũng cần làm rõ mối quan hệ và sự tương thích giữa việc bổ nhiệm phó giám đốc đại học quốc gia với việc bổ nhiệm hiệu trưởng của trường đại học thành viên.
Đồng thời, tiêu chuẩn đối với chức danh phó giám đốc đại học quốc gia cũng cần được xem xét tương ứng với chủ thể có thẩm quyền bổ nhiệm.
Về thủ tục bổ nhiệm, thầy Nghĩa cho rằng sẽ không phát sinh khó khăn, nhưng các quy trình cần điều chỉnh tương ứng.
Việc Dự thảo Nghị định quy định Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định bổ nhiệm phó giám đốc đại học quốc gia là một thay đổi có thể mang lại thuận lợi về thời gian, khi quy trình được rút gọn hơn so với trước. Bởi, quy trình bổ nhiệm trước đây trải qua nhiều bước và thường kéo dài khoảng 6 tháng.
"Cần lưu ý rằng, thẩm quyền của phó giám đốc đại học quốc gia khi được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định bổ nhiệm có thể sẽ khác với khi do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm. Do đó, cũng cần làm rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của phó giám đốc đại học quốc gia khi được Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định bổ nhiệm", nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh lưu ý.
Cùng chia sẻ, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Phúc – nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) nhìn nhận, việc điều chỉnh thẩm quyền bổ nhiệm phó giám đốc đại học quốc gia từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo là phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền hiện nay, phù hợp với Luật 125/2025/QH15.
Chủ trương chung là phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp, các ngành, gắn với yêu cầu các đơn vị chủ động thực hiện và tự chịu trách nhiệm. Chính vì vậy, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm, cho thôi giữ chức vụ, điều động, thuyên chuyển phó giám đốc đại học quốc gia là một bước đi hợp lý về mặt quản lý hành chính.
Tuy nhiên, quy trình bổ nhiệm cần được quy định, hướng dẫn cụ thể để bảo đảm tính thống nhất trong triển khai. Tinh thần chung là thực hiện theo đúng các quy định, hướng dẫn của cấp trên.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Phúc cũng nhấn mạnh, việc điều chỉnh cần hướng tới xây dựng bộ máy quản lý tinh gọn, bảo đảm hiệu lực, hiệu năng và hiệu quả; phát huy tốt vai trò, trách nhiệm trong công tác lãnh đạo, quản lý.
Nên chăng cần chuyển từ “bổ nhiệm” sang “công nhận”
Đồng tình với những chia sẻ trên, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Đặng Ứng Vận – nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Văn phòng Chính phủ cho rằng, việc Dự thảo Nghị định quy định đại học quốc gia thực hiện báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định bổ nhiệm phó giám đốc đại học quốc gia theo quy định của Đảng và pháp luật có liên quan là phù hợp trong bối cảnh đại học quốc gia là cơ sở giáo dục đại học công lập do Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý.
Tuy nhiên, băn khoăn đặt ra là cần bảo đảm chức năng, nhiệm vụ của phó giám đốc đại học quốc gia. Thầy Vận cho rằng, không nên vì Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định bổ nhiệm nhân sự mà làm hạn chế chức năng, nhiệm vụ của phó giám đốc đại học quốc gia.
Với xu hướng tự chủ đại học hiện nay, Giáo sư Đặng Ứng Vận nhận định, cũng nên chuyển từ cơ chế “bổ nhiệm” sang “công nhận” lãnh đạo để thể hiện sự tăng cường quyền tự chủ về tổ chức.