Sau khi Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông năm học 2025-2026 (sau đây gọi là cuộc thi) kết thúc, xuất hiện một số ý kiến quan tâm liên quan đến việc tổ chức cuộc thi. Về vấn đề này, ngày 10/4, Bộ Giáo dục và Đào tạo cung cấp thông tin chính thức.
Cuộc thi được tổ chức là cần thiết
Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông được Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức nhằm tích cực triển khai thực hiện chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển khoa học, kỹ thuật, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Cuộc thi được tổ chức nhằm khuyến khích học sinh nghiên cứu khoa học, kỹ thuật, vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn; tạo cơ hội để học sinh giới thiệu kết quả nghiên cứu khoa học, kỹ thuật; tăng cường trao đổi, giao lưu văn hóa, giáo dục giữa các địa phương và hội nhập quốc tế.
Với mục tiêu đó, không chỉ tại Việt Nam, các nước trong khu vực và trên thế giới đã tổ chức Cuộc thi cấp quốc gia và tham gia Hội thi Khoa học kỹ thuật quốc tế (ISEF). Năm 2025, Hội thi Khoa học kỹ thuật quốc tế Regeneron ISEF được tổ chức tại Mỹ, quy tụ gần 1.700 học sinh từ hơn 60 quốc gia với hơn 1.000 dự án.
Tại Hội thi này, Đoàn học sinh Việt Nam đã xuất sắc đoạt 6 giải chính thức (2 giải Nhì, 1 giải Ba, 3 giải Tư) và 4 giải đặc biệt. Đây là thành tích cao nhất từ trước đến nay của Đoàn học sinh Việt Nam. Kết quả này cho thấy Cuộc thi tiếp tục là một sân chơi học thuật có ý nghĩa, góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng lực nghiên cứu khoa học của học sinh và tăng cường hội nhập quốc tế.
Từ ngày 20-22/3/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông năm học 2025-2026. Cuộc thi có 51 đơn vị đăng ký dự thi (gồm 34/34 tỉnh, thành phố và 17 trường đại học, trường trực thuộc Bộ). Tổng số hồ sơ đăng ký dự thi là 242 dự án, gồm 27 dự án cá nhân, 215 dự án tập thể thuộc 217 trường trung học phổ thông (405 học sinh) và 25 trường trung học cơ sở (52 học sinh). Tham gia cuộc thi có đủ 34/34 tỉnh, thành phố, không còn hiện tượng một số tỉnh không tham gia như một số năm trước.
Căn cứ vào kết quả chấm thi và đề xuất của Hội đồng Ban Giám khảo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố 145 giải (14 Giải Nhất, 29 Giải Nhì, 44 Giải Ba và 54 Giải Tư).
Quy trình chấm thi độc lập
Quy trình chấm thi cuộc thi năm học 2025-2026 được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành tại Quyết định số 544/QĐ-BGDĐT ngày 11/03/2026. Theo đó, việc chấm thi được thực hiện gồm 2 phần: phần I “Đánh giá Báo cáo tóm tắt kết quả thực hiện dự án dự thi”; phần II “Trình bày của thí sinh”.
Trong phần I, mỗi dự án được 05 giám khảo chấm thi độc lập, mỗi giám khảo tiến hành chấm độc lập trên báo cáo tóm tắt của từng dự án và cho điểm trên 01 phiếu đánh giá dự án dự thi và các tiêu chí đánh giá với tổng điểm tối đa là 65 điểm.
Kết quả đánh giá của dự án dự thi là điểm trung bình cộng của các giám khảo (làm tròn đến 01 chữ số thập phân). Nếu điểm đánh giá của giám khảo lệch từ 20% trở lên so với điểm trung bình, loại bỏ điểm của giám khảo đó và tính lại điểm trung bình cộng của các giám khảo còn lại. Nếu trên 50% giám khảo có điểm đánh giá lệch 20% so với điểm trung bình cộng của các giám khảo chấm thi thì Trưởng Ban Giám khảo tổ chức họp các giám khảo chấm dự án đó để cùng thảo luận, thống nhất điểm đánh giá theo các tiêu chí.
Kết quả đánh giá được ghi thành biên bản có chữ ký của Trưởng Tiểu ban Giám khảo, các giám khảo tham gia đánh giá dự án. Trưởng Tiểu ban Giám khảo lĩnh vực/nhóm lĩnh vực thực hiện việc nhập điểm cho những dự án dự thi được chấm chung.
Trong phần II, Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo tổ chức cho giám khảo bốc thăm chấm ngẫu nhiên. Mỗi giám khảo phỏng vấn độc lập tại gian trưng bày của dự án được phân công và chấm điểm tối đa 35 điểm. Mỗi dự án được giám khảo chấm, cho điểm trên 01 phiếu đánh giá.
Thí sinh trình bày tóm tắt về dự án và sử dụng các hình ảnh, video clip để minh họa trong khoảng thời gian quy định. Thời gian phỏng vấn không quá 15 phút/dự án, chỉ có 01 giám khảo phỏng vấn thí sinh tại một thời điểm; trong suốt quá trình phỏng vấn thí sinh, máy ghi âm luôn duy trì hoạt động.
Trong quá trình giám khảo phỏng vấn học sinh, thư ký theo nhiệm vụ phân công đều trực tại vị trí theo quy định và hỗ trợ giám khảo khi cần; không vào khu vực trưng bày của thí sinh nếu không có yêu cầu của Ban chỉ đạo.
Kết quả đánh giá Phần II của dự án là trung bình cộng điểm của các giám khảo (làm tròn đến 01 chữ số thập phân). Nếu điểm của 01 giám khảo lệch từ 20% trở lên so với điểm trung bình cộng, loại bỏ điểm đó và tính lại trung bình của các giám khảo còn lại. Nếu có trên 50% số giám khảo lệch từ 20% trở lên, Trưởng Ban Giám khảo tổ chức họp để thảo luận, thống nhất điểm đánh giá theo các tiêu chí; lập biên bản có chữ ký của Trưởng Tiểu ban và các giám khảo tham gia đánh giá dự án đó. Trưởng Tiểu ban Giám khảo lĩnh vực/nhóm lĩnh vực thực hiện việc nhập điểm cho những dự án dự thi được chấm chung.
Để bảo đảm liêm chính trong học thuật khi thẩm định hồ sơ các dự án, Hội đồng thẩm định hồ sơ đã thực hiện quét độ trùng lặp và có hồ sơ gửi đến Hội đồng chấm thi.
Trong quá trình chấm thi, Ban Tổ chức chuẩn bị sẵn thiết bị và phần mềm để các thành viên Ban Giám khảo tra cứu và kiểm tra sự trùng lặp về nội dung của các dự án.
Không phát hiện sao chép, đạo văn ở giải Nhất của Cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc gia
Sau khi có ý kiến phản ánh trên mạng xã hội về dự án đoạt giải Nhất của cuộc thi (dự án của học sinh Trường Trung học phổ thông Chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình), Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo đơn vị tham gia cuộc thi xác minh phản ánh. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngày 01/4/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình đã có báo cáo về việc rà soát nội dung phản ánh liên quan đến dự án đoạt giải Nhất.
Theo báo cáo, Trường Trung học phổ thông Chuyên Lương Văn Tụy đã thực hiện nghiêm túc công tác lựa chọn ý tưởng, phê duyệt kế hoạch và tuyển chọn dự án tham gia cấp tỉnh theo đúng quy chế, hướng dẫn; quy trình, thời gian và đối tượng nghiên cứu thực hiện theo đúng Thông tư số 06/2024/TT-BGDĐT và Thông tư số 24/2025/TT-BGDĐT (các thông tư ban hành Quy chế Cuộc thi).
Toàn bộ hồ sơ đã được thẩm định tại cấp tỉnh và nộp về Ban Tổ chức cuộc thi cấp quốc gia. Việc tổ chức cuộc thi ở cấp tỉnh đã được công khai đến mọi tổ chức cá nhân quan tâm, kết quả đánh giá và lựa chọn dự thi cấp quốc gia được thông báo bằng văn bản chi tiết đến từng đơn vị dự thi. Dự án dự thi có đầy đủ hồ sơ hợp lệ, đảm bảo đúng Quy chế cuộc thi.
Bên cạnh đó, căn cứ Quy chế Cuộc thi, để xác minh làm rõ các nội dung kiến nghị, phản ánh cũng như đảm bảo quyền lợi của học sinh, ngày 03/4/2026, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 784/QĐ-BGDĐT thành lập Tổ tư vấn đánh giá dự án đoạt giải cuộc thi để tư vấn đánh giá dự án “Phát triển vật liệu Polyurethane Composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của 02 học sinh Trường Trung học phổ thông Chuyên Lương Văn Tụy, Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình. Thành viên tổ tư vấn bảo đảm các tiêu chí theo quy định.
Tổ tư vấn gồm 05 chuyên gia có trình độ tiến sĩ trở lên đến từ các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu có uy tín đã nghiên cứu dự án đoạt giải (tiến hành nghiên cứu thẩm định, đánh giá sự trùng lặp nội dung đề tài, xem xét tính khả thi quá trình thí nghiệm, thực nghiệm của dự án). Sau khi nghiên cứu, Tổ tư vấn đã tổ chức họp, thống nhất một số nội dung sau:
Thứ nhất, với sự hướng dẫn của giáo viên và người hướng dẫn khoa học, căn cứ hồ sơ dự thi của học sinh, các em học sinh hoàn toàn có thể thực hiện được dự án này.
Các nội dung liên quan đến việc tổng hợp vật liệu dựa trên những quy trình đã được tối ưu hoá mà giáo viên và người hướng dẫn đưa ra thì học sinh hoàn toàn có thể thực hiện được.
Việc phân tích kết quả của một số phép đo như DTA, XRD, FT-IR học sinh có thể hiểu và tiến hành được, bởi những kiến thức này có trong chương trình phổ thông mà các em được học.
Các trang thiết bị để thực hiện các thí nghiệm từ việc chế tạo đến khảo sát các tính chất của vật liệu đều có sẵn tại các trung tâm nghiên cứu của Việt Nam, như: Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia, Đại học Bách khoa Hà Nội,... nên việc thu thập dữ liệu từ các phép đo ở trong nước hoàn toàn có thể đáp ứng được mục tiêu và nội dung nghiên cứu của dự án.
Thứ hai, với kế hoạch nghiên cứu được đề ra, việc thực hiện các công việc dựa trên những quy trình đã được kiểm chứng và có độ lặp lại cao hoàn toàn khả thi dưới sự hướng dẫn của giáo viên và tư vấn của các nhà khoa học.
Thứ ba, dựa trên số liệu kiểm tra đạo văn và những công bố, không ghi nhận việc trùng lặp do đạo văn với các công trình đã công bố trước đó (kết quả check turnitin với độ trùng lặp nằm trong quy định cho phép với các công trình công bố).
Thứ tư, đây không phải là nghiên cứu khoa học có tính mới tuyệt đối mà chỉ có tính mới tương đối, có tính sáng tạo và giá trị trong thực tiễn, phù hợp với năng lực nghiên cứu ở bậc phổ thông. Khác với các nghiên cứu trước thường tập trung chuyên sâu vào một tính năng riêng lẻ, đề tài này nghiên cứu về xây dựng hệ vật liệu PU composite có khả năng cân bằng đồng thời giữa chống cháy - cách nhiệt - kháng vi sinh, thông qua tối ưu hóa hàm lượng và sự phân tán của chất được thêm vào.
Thứ năm, đề tài có giá trị ứng dụng cao đồng thời có thể làm cơ sở cho dự án ứng dụng hoặc sáng chế học sinh - sinh viên trong lĩnh vực vật liệu chức năng và công nghệ nano.
Tổng thể, đề tài không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn mà thể hiện rõ sự kế thừa có chọn lọc kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học, qua đó tạo ra những kết quả có ý nghĩa và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu đã đề ra.
Đề tài có sử dụng các phương pháp và hướng tiếp cận phổ biến trong lĩnh vực vật liệu polymer. Tuy nhiên, đây là các phương pháp chuẩn, được chấp nhận rộng rãi trong nghiên cứu khoa học. Nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu, điều chỉnh quy trình và xây dựng hệ số liệu riêng, thể hiện tính độc lập trong triển khai. Do đó, không có cơ sở kết luận là sao chép hay đạo văn.
Về tính khả thi, nội dung nghiên cứu đã được giới hạn hợp lý, tập trung vào một số tính chất trọng tâm và sử dụng các vật liệu, thiết bị có thể tiếp cận trong điều kiện phòng thí nghiệm hiện có. Kế hoạch thực hiện theo các giai đoạn rõ ràng cho thấy đề tài hoàn toàn có thể triển khai và hoàn thành trong thời gian đã đề ra.
Các phương pháp nghiên cứu trong các tài liệu tham khảo cũng như của nhóm tác giả học sinh là các phương pháp khoa học, tin cậy, được công nhận và được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực khoa học vật liệu. Các công bố của cộng đồng khoa học cũng sử dụng các phương pháp đó và áp dụng vào các đối tượng nghiên cứu/ứng dụng khác nhau.