Lần đầu tiên, một văn bản quy phạm pháp luật đã hợp nhất Điều lệ của 3 cấp học phổ thông là Thông tư số 15/2026/TT-BGD-ĐT, có hiệu lực thi hành từ ngày 10/5/2026. Điểm mới được nhiều giáo viên quan tâm là giảm tải hồ sơ của tổ chuyên môn và của giáo viên. Theo đó, Thông tư 15 không còn quy định “Sổ kế hoạch giáo dục” để giáo viên có thời gian tập trung đầu tư vào chuyên môn, nâng cao chất lượng giảng dạy.
Danh mục hồ sơ tinh gọn và thực chất hơn so với trước đây
So với Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học, Thông tư 15/2026/TT-BGD-ĐT Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học quy định giảm tải số lượng hồ sơ của tổ chuyên môn và giáo viên.
Thứ nhất, hồ sơ tổ chuyên môn tập trung vào việc ghi chép các hoạt động thực tế thay vì phải duy trì nhiều loại kế hoạch riêng biệt. Khoản 3 Điều 21 Thông tư 15 nêu: “Đối với tổ chuyên môn, tổ văn phòng, tổ giáo dục đặc thù: Sổ ghi chép nội dung các hoạt động của tổ”. Như vậy, tổ chuyên môn chỉ còn 01 loại sổ là “Sổ ghi chép nội dung các hoạt động của tổ”, không còn “Kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn (theo năm học)”.
Trước đó, khoản 2 Điều 21 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT quy định tổ chuyên môn gồm 02 loại sổ:
“a) Kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn (theo năm học);
b) Sổ ghi chép nội dung sinh hoạt chuyên môn.”
Thứ hai, hồ sơ giáo viên cũng giảm 02 loại quan trọng. Với giáo viên bộ môn thông thường, danh mục hồ sơ đã giảm từ 03 loại xuống còn 01 loại duy nhất là “Kế hoạch bài dạy” (hay Giáo án). Tại khoản 2 Điều 21 Thông tư 15, hồ sơ giáo viên bao gồm:
“a) Kế hoạch bài dạy (giáo án).
b) Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp).
c) Sổ công tác Đội (đối với Tổng phụ trách Đội).”
Trước đó khoản 2 Điều 21 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT, danh mục hồ sơ giáo viên gồm có 4 loại:
“a) Kế hoạch giáo dục của giáo viên (theo năm học);
b) Kế hoạch bài dạy (giáo án);
c) Sổ theo dõi và đánh giá học sinh;
d) Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp).”
Người viết là giáo viên phổ thông nhận thấy hồ sơ của tổ chuyên môn và hồ sơ của giáo viên được tinh gọn đáng kể.
Giảm danh mục hồ sơ để nâng cao hiệu quả giảng dạy
Dù sổ “Kế hoạch giáo dục” của tổ chuyên môn và giáo viên không còn nhưng trong hồ sơ của nhà trường vẫn có. Theo đó, tại điểm đ khoản 1 Điều 21 Thông tư 15 liệt kê hồ sơ quy định của nhà trường, trong đó có: “Kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường và kế hoạch giáo dục của nhà trường theo năm học”.
Như vậy, việc giảm bớt các loại hồ sơ trong danh mục tại Điều 21 của Thông tư 15 không có nghĩa là các nội dung đó không còn quan trọng nữa, mà theo người viết là thay đổi phương thức quản lý để tránh sự trùng lặp và hình thức.
Thứ nhất, hồ sơ liên thông và tích hợp thay vì tách rời. Trong các quy định cũ, giáo viên thường phải làm “Kế hoạch giáo dục của giáo viên” dựa trên “Kế hoạch giáo dục của tổ”, rồi lại cụ thể hóa vào “Kế hoạch bài dạy”. Điều này dẫn đến tình trạng một nội dung mà thể hiện trong 03 hồ sơ từ cấp trường, cấp tổ đến cá nhân. Đây là điều lặp lại không cần thiết và giáo viên phản ánh là bất cập, lãng phí thời gian.
Theo Thông tư 15, các chỉ tiêu, kế hoạch dạy học của giáo viên là một phần trong “Kế hoạch bài dạy”, hoặc có trong hệ thống dữ liệu chung của nhà trường. Hơn nữa, hiện nay, hồ sơ được số hóa, các dữ liệu không nên tồn tại rời rạc và lặp lại. Vì vậy, “Kế hoạch giáo dục của giáo viên" chỉ cần hiện diện trong “Kế hoạch bài dạy” và “Kế hoạch chung của nhà trường”.
Thứ hai, giáo viên có thời gian tập trung vào “Kế hoạch bài dạy” nâng cao hiệu quả giảng dạy. Lâu nay, giáo viên hay than phiền “Kế hoạch bài dạy” theo Công văn 5512/BGDĐT/GDTrH rất chi tiết, mất rất nhiều thời gian và công sức. Nhưng giáo viên nhận thức đây là hồ sơ quan trọng nhất, cốt lõi để tổ chức một tiết dạy trên lớp nên giáo viên đầu tư tối đa thời gian. Có thể nói, “Kế hoạch bài dạy” là hơi thở của mỗi tiết dạy. Nên việc dồn lực vào đây để mang lại hiệu quả tốt nhất cho học sinh là cần thiết.
Thứ ba, “Kế hoạch giáo dục của tổ” không hoàn toàn mất hẳn. Mặc dù không liệt kê là một loại hồ sơ riêng biệt của tổ nhưng tại Điều 13 của Thông tư 15, Bộ quy định tổ chuyên môn có nhiệm vụ: “Thực hiện chủ động và linh hoạt kế hoạch giáo dục của tổ chuyên môn theo kế hoạch giáo dục của nhà trường đã được phê duyệt”.
Thay vì quản lý một bản kế hoạch nằm trên giấy ngay từ đầu năm, cơ quan quản lý chú trọng vào “Sổ ghi chép nội dung các hoạt động của tổ”. Loại sổ này sẽ phản ánh thực chất quá trình thực hiện, điều chỉnh kế hoạch và sinh hoạt chuyên môn diễn ra suốt cả năm, tránh việc lập kế hoạch xong rồi để đó. Đây như là “nhật ký chuyên môn”, minh chứng rõ nhất cho hoạt động của tổ chứ không phải bản kế hoạch nằm im trong tủ.
Theo người viết, Thông tư số 15 xác định hồ sơ quan trọng nhất, phản ánh trí tuệ và công sức hàng ngày của giáo viên chính là “Kế hoạch bài dạy”. Đây là lý do quan trọng nhất để giảm tải các loại hồ sơ khác không thật sự cần thiết. Giảm tải hồ sơ nhưng những nội dung quan trọng không bị cắt giảm mà được số hóa và tích hợp, liên thông trong quản trị của nhà trường giúp giáo viên có thời gian nghiên cứu, sáng tạo để tổ chức những hoạt động giáo dục thiết thực như kỳ vọng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.