Tốt nghiệp thạc sĩ, tiến sĩ ngành Kỹ thuật Điện và Máy tính tại Đại học Kanazawa (Nhật Bản), đồng thời từng giữ vai trò giám đốc công nghệ tại nhiều doanh nghiệp và là nhà sáng lập các nền tảng AI như DocTranslate.io, Mangaka.app, hiện Tiến sĩ Trần Vũ Anh đang tham gia giảng dạy tại Trường Quốc tế - Đại học Quốc gia Hà Nội.
Từ giảng đường đại học đến hành trình nghiên cứu, khởi nghiệp, Tiến sĩ Trần Vũ Anh chia sẻ những góc nhìn thực tiễn về AI, chuyển đổi số và bài toán đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng.
Khởi nghiệp với ứng dụng dịch thuật trí tuệ nhân tạo
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Trần Vũ Anh chia sẻ: “Tôi đến với lĩnh vực công nghệ khá tự nhiên, do từ nhỏ đã có điều kiện tiếp xúc với môi trường khoa học kỹ thuật. Bố tôi là giảng viên đại học trong lĩnh vực cơ khí, vì vậy tôi sớm được hình thành tư duy kỹ thuật và cách tiếp cận vấn đề một cách hệ thống. Ở bậc trung học cơ sở, tôi theo học chuyên Toán, sau đó chuyển sang chuyên Tin ở bậc trung học phổ thông, từ đó định hình rõ hơn hướng đi liên quan đến công nghệ.
Ngay từ những năm cuối đại học, đề tài tốt nghiệp của tôi đã tập trung vào nghiên cứu một thuật toán AI mới. Trên nền tảng đó, tôi tiếp tục nhận được học bổng sang Nhật Bản theo học chương trình thạc sĩ và tiến sĩ, đồng thời phát triển sâu hơn hướng nghiên cứu đã theo đuổi từ thời sinh viên”.
Sau khi hoàn thành chương trình học, Tiến sĩ Trần Vũ Anh tiếp tục làm việc và nghiên cứu tại Nhật Bản đến năm 2019 thông qua việc tham gia vào hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ, chủ yếu đảm nhiệm vai trò CTO (Chief Technology Officer - giám đốc Công nghệ), trực tiếp xây dựng và phát triển các sản phẩm công nghệ.
Từ nền tảng nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn đó, Tiến sĩ Trần Vũ Anh cũng trực tiếp xây dựng và phát triển nhiều sản phẩm ứng dụng AI, nổi bật là “DocTranslate.io - nền tảng xử lý tài liệu đa ngôn ngữ bằng trí tuệ nhân tạo”.
Thông tin thêm về DocTranslate.io, Tiến sĩ Trần Vũ Anh cho biết: “ThinkPrompt được tôi thành lập vào đầu năm 2023 với cách tiếp cận rõ ràng ngay từ đầu là không xây dựng một công ty công nghệ theo cách truyền thống mà tối ưu xoay quanh AI.
Ba nguyên tắc tôi đặt ra là AI-first, remote-first và global-first. AI-first không chỉ là dùng AI để làm sản phẩm, mà là dùng AI như một lớp hạ tầng cho toàn bộ vận hành. Remote-first giúp tổ chức không bị giới hạn bởi địa lý, từ đó tối ưu cả chi phí lẫn chất lượng nhân lực. Global-first là cách để ngay từ đầu không bị khóa vào một thị trường nhỏ, mà thiết kế sản phẩm theo tiêu chuẩn có thể mở rộng quy mô ra quốc tế.
Trong hệ sinh thái đó, Doctranslate.io là một trong những sản phẩm đầu tiên và đóng vai trò như một bài test cho cách tiếp cận này. Thay vì bắt đầu bằng việc huy động vốn và mở rộng trước, công ty tập trung vào việc giải một bài toán cụ thể đủ “đau”, xây sản phẩm nhanh, đưa ra thị trường sớm và liên tục lặp lại quá trình cải tiến, tối ưu sản phẩm dựa trên dữ liệu sử dụng thực tế của người dùng”.
Chỉ sau hơn một năm thành lập, DocTranslate.io đã được Google lựa chọn tham gia chương trình hỗ trợ khởi nghiệp toàn cầu Google for Startups Accelerator 2024. Đồng thời, nền tảng này cũng lọt vào top 5 startup tiềm năng nhất tại Ngày hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia (TECHFEST 2024); giải Nhì tại Next Wave of Startups 2025 và top 10 chung cuộc Startup Wheel bảng Việt Nam 2025, ghi nhận những bước tiến đáng chú ý trên hành trình phát triển.
Song, theo Tiến sĩ Trần Vũ Anh: “Cột mốc quan trọng nhất đối với Doctranslate.io không phải là số lượng người dùng hay tốc độ tăng trưởng, mà ở việc sản phẩm đạt điểm hòa vốn và tạo ra lợi nhuận trong thời gian ngắn. Điều này phản ánh một triết lý rõ ràng rằng, startup không nhất thiết phải “đốt vốn” để tồn tại, mà hoàn toàn có thể được thiết kế để tự nuôi sống và phát triển ngay từ giai đoạn sớm.
Bên cạnh đó, DocTranslate.io còn là một ví dụ điển hình cho thấy nếu kết hợp đúng giữa AI, tốc độ phát triển và kỷ luật tài chính, một startup công nghệ hoàn toàn có thể vận hành theo hướng nhanh, hiệu quả và bền vững”.
Mong muốn giúp sinh viên không chỉ hiểu lý thuyết mà còn có khả năng ứng dụng vào thực tế
Sau nhiều năm làm startup, đặc biệt trong bối cảnh AI phát triển mạnh, Tiến sĩ Trần Vũ Anh nhận thấy một vấn đề lớn là sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này, không chỉ ở Việt Nam mà còn trên phạm vi toàn cầu. Chính điều đó đã thôi thúc thầy lựa chọn tham gia vào môi trường giáo dục, với mong muốn góp phần đào tạo thế hệ nhân lực mới cho lĩnh vực AI.
“Tôi lựa chọn giảng dạy tại Trường Quốc tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, bởi đây là môi trường năng động, cởi mở và phù hợp với định hướng kết nối giữa học thuật và thực tiễn.
Hiện tại, tôi tập trung giảng dạy các học phần liên quan đến công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, tài chính và khởi nghiệp, với mục tiêu giúp sinh viên không chỉ hiểu lý thuyết mà còn có khả năng ứng dụng vào thực tế”, thầy Anh chia sẻ.
Quá trình học tập, nghiên cứu và phát triển sự nghiệp của Tiến sĩ Trần Vũ Anh cũng ghi nhận nhiều dấu mốc nổi bật, song theo thầy, giá trị của những thành tích hay giải thưởng không nằm ở danh hiệu, mà ở ý nghĩa và vai trò của chúng trong từng giai đoạn trưởng thành.
Thầy Vũ Anh bày tỏ: “Ở giai đoạn đầu, các thành tích học thuật chủ yếu giúp tôi xây dựng nền tảng tư duy và tạo cơ hội tiếp cận với môi trường quốc tế, ví dụ như việc nhận học bổng để tiếp tục theo đuổi nghiên cứu ở Nhật Bản. Đây là giai đoạn tôi tập trung vào việc hiểu sâu vấn đề và phát triển năng lực nghiên cứu.
Sau đó, khi chuyển sang làm việc và khởi nghiệp, các dấu mốc quan trọng không còn nằm ở giải thưởng, mà nằm ở việc xây dựng được sản phẩm, tạo ra giá trị thực tế và đưa sản phẩm ra thị trường. Những thành tựu trong giai đoạn này thường gắn với hiệu quả vận hành, sự tăng trưởng và khả năng tự duy trì của doanh nghiệp”.
Ở một khía cạnh khác, từ những trải nghiệm và kinh nghiệm của bản thân, Tiến sĩ Trần Vũ Anh chia sẻ góc nhìn riêng về hệ sinh thái khởi nghiệp dành cho sinh viên hiện nay, đặc biệt là vai trò của các cuộc thi trong việc nuôi dưỡng và phát triển ý tưởng khởi nghiệp.
Thầy Vũ Anh nhìn nhận: “Phần lớn các cuộc thi khởi nghiệp hiện nay vẫn dừng lại ở việc trình bày ý tưởng hoặc xây dựng các bản demo đơn giản, trong khi khoảng cách từ đó đến một sản phẩm có thể triển khai thực tế hoặc thương mại hóa vẫn còn rất lớn.
Do đó, mục tiêu của nhiều cuộc thi chủ yếu là tạo sân chơi hoặc cung cấp kiến thức nền tảng về khởi nghiệp cho sinh viên. Tuy nhiên, khi kiến thức đã trở nên phổ biến hơn thông qua internet và học sinh, sinh viên đã có thể tiếp cận với kinh doanh, thương mại điện tử từ rất sớm, thì vai trò này đang dần trở nên kém giá trị hơn so với trước đây.
Vì vậy, theo tôi, nếu các cuộc thi khởi nghiệp muốn tiếp tục phát huy vai trò trong tương lai, thì cần phải thay đổi mục tiêu một cách căn bản. Thay vì chỉ dừng ở truyền cảm hứng hay đào tạo cơ bản, cuộc thi cần hướng tới việc tìm ra những cá nhân thực sự xuất sắc và những sản phẩm có tiềm năng thực tế. Ở đây, “tiềm năng” không thể chỉ dừng ở ý tưởng hay demo, mà phải là những sản phẩm đã đủ hoàn thiện để có thể đưa vào ứng dụng hoặc tiến tới thương mại hóa.
Quan trọng hơn, cần xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh, thay vì chỉ là các sự kiện đơn lẻ. Có thể hình dung tương tự như hệ thống các kỳ thi học sinh giỏi, nơi có lộ trình từ cấp trường, cấp tỉnh, cấp quốc gia đến quốc tế, giúp phát hiện và bồi dưỡng tài năng một cách liên tục. Hệ sinh thái khởi nghiệp cũng cần có cấu trúc tương tự, với sự tham gia của nhiều bên như trường đại học, doanh nghiệp, quỹ đầu tư, vườn ươm và các startup thực tế.
Chỉ khi đó, sinh viên không chỉ có nơi để thi, mà còn có môi trường để phát triển dài hạn, được thử nghiệm, được va chạm và được hỗ trợ để biến ý tưởng thành sản phẩm thực sự”.
Ngoài ra, với hơn 10 năm kinh nghiệm khởi nghiệp, thầy Vũ Anh có một lời khuyên quan trọng dành cho các bạn trẻ muốn khởi nghiệp là không nên bắt đầu từ ý tưởng, mà nên bắt đầu từ vấn đề. Một vấn đề đủ rõ và đủ “đau” sẽ quyết định gần như toàn bộ khả năng đi đường dài của startup.
Phần lớn các nhà sáng lập khởi nghiệp lần đầu thất bại không phải vì thiếu năng lực, mà do đánh giá chưa đúng mức độ khó của quá trình triển khai. Việc xây dựng sản phẩm thường chỉ là bước khởi đầu, trong khi những yếu tố như kênh phân phối, thị trường, hành vi người dùng và thời điểm triển khai mới thực sự quyết định sự sống còn của startup.
Trong bối cảnh hiện nay, trí tuệ nhân tạo đang giúp giảm đáng kể chi phí và thời gian phát triển sản phẩm. Điều này khiến việc “bắt đầu” trở nên dễ dàng hơn, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng mức độ cạnh tranh. Khi ai cũng có thể xây dựng sản phẩm nhanh chóng, lợi thế không còn nằm ở việc tạo ra sản phẩm, mà ở khả năng hiểu đúng vấn đề và triển khai nhanh hơn, chính xác hơn.
“Về mặt kỹ năng, có một số năng lực cốt lõi mà các bạn trẻ cần trang bị. Thứ nhất là tư duy hệ thống, để nhìn được bài toán ở mức tổng thể thay vì chỉ tập trung vào một phần nhỏ. Thứ hai là trang bị hiểu biết cơ bản về sản phẩm và dữ liệu để có thể đưa ra quyết định dựa trên thực tế thay vì cảm tính.
Cuối cùng, yếu tố quan trọng nhất là khả năng chấp nhận và vận hành trong môi trường nhiều biến động. Khởi nghiệp không phải là một hành trình tuyến tính, mà là chuỗi các vòng lặp thử nghiệm, thất bại và điều chỉnh liên tục. Những người có thể đi đường dài thường không phải là người giỏi nhất ngay từ đầu, mà là người thích nghi tốt nhất theo thời gian”, Tiến sĩ Trần Vũ Anh nhấn mạnh.