Vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT ngày 24/3/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định Điều lệ trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học. Thông tư sẽ có hiệu lực từ ngày 10/5. Trong đó, nhiệm kỳ của hiệu trưởng trường phổ thông là 5 năm. Hiệu trưởng giữ chức vụ tại một trường công lập không quá hai nhiệm kỳ liên tiếp.
Nhiệm kỳ của phó hiệu trưởng trường phổ thông là 5 năm nhưng không quy định số lượng nhiệm kỳ tại một trường công lập. Điều này cũng đồng nghĩa, phó hiệu trưởng có thể làm nhiều nhiệm kỳ tại một đơn vị.
Việc không giới hạn số lượng nhiệm kỳ của phó hiệu trưởng trường phổ thông tại một trường công lập là điều mà nhiều giáo viên cảm thấy băn khoăn khi Bộ ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT bởi một người đảm nhận một nhiệm vụ nhiều nhiệm kỳ liên tiếp có thể sẽ tạo ra bất cập trong đơn vị giáo dục công lập.
Không giới hạn nhiệm kỳ của phó hiệu trưởng tại một trường công lập có ưu điểm gì?
Theo Thông tư 15/ 2026/ TT-BGDĐT, hiệu trưởng sẽ không quá 2 nhiệm kỳ liên tiếp tại một trường công lập. Tuy nhiên, đối với chức danh phó hiệu trưởng thì không quy định số nhiệm kỳ tối đa tại một đơn vị.
Như vậy, phó hiệu trưởng có thể được bổ nhiệm nhiều nhiệm kỳ liên tiếp tại cùng một trường nếu như họ vẫn đáp ứng yêu cầu và được cấp có thẩm quyền ra quyết định bổ nhiệm lại - sau khi hết nhiệm kỳ.
Việc giới hạn nhiệm kỳ hiệu trưởng nhưng không giới hạn nhiệm kỳ với phó hiệu trưởng tại một đơn vị công lập có thể hiểu theo một số định hướng quản lý, đó là: hiệu trưởng là người đứng đầu, có quyền lực, quyền lợi và trách nhiệm toàn diện nên cần giới hạn nhiệm kỳ để tránh “độc quyền quyền lực”.
Trong khi đó, phó hiệu trưởng chủ yếu hỗ trợ, tham mưu, thực thi, ít mang nên không bắt buộc phải giới hạn cứng.
Về lý thuyết, việc không giới hạn nhiệm kỳ của phó hiệu trưởng nhằm hướng đến việc đảm bảo tính ổn định chuyên môn. Một khi không giới hạn nhiệm kỳ sẽ giúp cho phó hiệu trưởng yên tâm theo đuổi các kế hoạch dài hạn của mình.
Bên cạnh đó, hội đồng sư phạm trong trường sẽ có cảm giác ổn định, quen thuộc trong quản lý, các bộ phận chuyên môn dễ phối hợp công việc vì hiểu rõ phong cách lãnh đạo bởi phó hiệu trưởng không bị áp lực “đến hạn phải đi” như hiệu trưởng.
Tuy nhiên, nhìn từ thực tế, việc không giới hạn nhiệm kỳ đối với phó hiệu trưởng sẽ dễ tạo ra những nhàm chán cho giáo viên, nhân viên trong nhà trường. Bởi thực tế, không ít phó hiệu trưởng còn tạo ra liên minh quyền lợi. Từ đó, dẫn đến nội bộ trường học mất đoàn kết, nhiều thị phi.
Không giới hạn nhiệm kỳ phó hiệu trưởng có những bất cập gì?
Thông thường tại nhiều địa phương, một khi những nhà giáo được bổ nhiệm làm phó hiệu trưởng thì sẽ đảm nhận vị trí này mãi. Nếu phấn đấu và có cơ hội thì được bổ nhiệm làm hiệu trưởng, nếu không thì làm cho đến khi về hưu, hoặc chủ động xin nghỉ- nhưng rất hiếm người xin nghỉ ngang chức vụ này vì nhiều lý do khác nhau.
Trước đây, khi còn giới hạn nhiệm kỳ, hết 2 nhiệm kỳ thì phó hiệu trưởng sẽ được luân chuyển sang đơn vị khác. Nhưng hiện nay, và tới đây khi Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực, sẽ có nhiều phó hiệu trưởng tại vị nhiều nhiệm kỳ tại một đơn vị.
Đặc biệt là hiện nay, khi đang thực hiện chính quyền 2 cấp thì việc luân chuyển, điều động phó hiệu trưởng các trường học ở cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở nếu có cũng chỉ trong một xã (phường).
Việc một phó hiệu trưởng tại vị tại một đơn vị công lập trong nhiều nhiệm kỳ liên tục dù thế nào cũng khó tránh khỏi những bất cập.
Thứ nhất: đó là tình trạng phó hiệu trưởng giảm động lực đổi mới, làm việc theo quán tính, thiên về an toàn hơn là đột phá. Tâm lý ngại va chạm vì “còn làm lâu dài ở đây”. Nói cách khác, khi không có điểm dừng cụ thể nhiệm kỳ, rất khó tạo ra những đột phá cho đơn vị.
Phó hiệu trưởng có thể trở nên bảo thủ, trì trệ, quản lý theo lối mòn cũ nên khi được cấp dưới tham mưu, đóng góp về các kế hoạch nhà trường được triển khai thì tâm lý khó chịu và quy chụp cấp dưới. Từ đó, trường học vắng dần những ý kiến đóng góp, phản biện tâm huyết.
Thứ hai: việc không giới hạn nhiệm kỳ đối với phó hiệu trưởng nhà trường có thể sẽ dễ dẫn đến lợi ích nhóm trong trường học. Bởi thực tế, trong trường học, hiệu trưởng là người quản lý chung, tổng thể công việc.
Các công việc phân công giảng dạy, sắp xếp thời khóa biểu đều do phó hiệu trưởng đảm trách. Những lớp thuận lợi thường được phó hiệu trưởng sắp xếp cho những giáo viên thân tín của mình, những lớp khó khăn thì xếp cho các thầy cô hay nêu ý kiến trái chiều với mình.
Việc sắp xếp thời khóa biểu đối với những người thân tín thì nén vào một số buổi, sắp theo đề nghị của giáo viên, khóa thứ này, thứ kia. Ngược lại, những giáo viên khác thì xé nhỏ ra nhiều buổi, nhiều ngày trong tuần. Vấn đề này đã xảy ra ở một số trường thời gian vừa qua.
Những trường có giáo viên dạy thêm ngoài nhà trường, phó hiệu trưởng chuyên môn luôn có mối quan hệ đặc biệt với những thầy cô này. Không hiếm những trường hợp lọt, lộ đề đều bắt nguồn từ giáo viên dạy thêm ngoài nhà trường.
Thứ ba: phó hiệu trưởng, nhất là phó hiệu trưởng chuyên môn thường có mối thân tình với nhiều giáo viên hơn hiệu trưởng vì họ nắm quyền phân công, sắp xếp thời khóa biểu và là người quản lý trực tiếp. Trong khi, hiệu trưởng là người quản lý tài chính- một mảng rất nhạy cảm nên không hiếm phó hiệu trưởng tận dụng vấn đề này để “nhỏ to” với cấp dưới của mình.
Không ít đơn, thư phản ánh lên cấp trên đều bắt nguồn từ sự “cố vấn” của phó hiệu trưởng. Không hiếm hiệu trưởng bị kỷ luật cũng bắt nguồn từ phó hiệu trưởng bởi ngoài hiệu trưởng, không ai nắm rõ các vấn đề nhà trường hơn phó hiệu trưởng.
Thứ tư: một khi phó hiệu trưởng không giới hạn nhiệm kỳ tại một đơn vị có thể sẽ là trở ngại cho sự phấn đấu của nhiều giáo viên trẻ. Bởi, trường loại I có 2 phó hiệu trưởng, trường loại II, loại III chỉ có 1 phó hiệu trưởng.
Khi vị trí phó hiệu trưởng không có giới hạn nhiệm kỳ sẽ khiến cho giáo viên trẻ dễ rơi vào tâm lý chờ đợi không có điểm kết thúc rõ ràng, động lực phấn đấu có thể suy giảm theo thời gian. Điều đáng chú ý là không phải vì lớp trẻ thiếu năng lực mà vì thiếu “khoảng trống cơ hội”.
Chính vì thế, việc Thông tư 15/ 2026/ TT-BGDĐT không giới hạn nhiệm kỳ tại một trường công lập đối với phó hiệu trưởng có thể sự ổn định về cơ cấu nhưng nếu không đi kèm cơ chế kiểm soát và làm mới, nó có thể tạo sự ì trệ cho những đơn vị này.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.