Tiếp tục Kỳ họp thứ Nhất, chiều 23/4, Quốc hội khóa XVI biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng. Kết quả biểu quyết cho thấy, có 485/494 đại biểu Quốc hội tham gia tán thành với việc thông qua luật này (chiếm tỷ lệ 97% số đại biểu Quốc hội). [1]
Quy mới về tiêu chuẩn đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở trong Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi
Luật mới quy định danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" để tặng cho cá nhân đạt một trong các tiêu chuẩn sau:
a. Được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ;
b. Đạt tiêu chuẩn danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc "Chiến sĩ tiên tiến" và có sáng kiến được cơ sở công nhận.
c. Cùng với đó là điều kiện đạt tiêu chuẩn danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc "Chiến sĩ tiên tiến" và có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo;
d. Hay đạt tiêu chuẩn danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc "Chiến sĩ tiên tiến" và mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận.
Luật cũng nêu nguyên tắc Chính phủ quy định tỉ lệ xét tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở".
Về Chiến sĩ danh hiệu thi đua, Chính phủ tiếp thu, bổ sung nội dung giao Chính phủ về tỉ lệ xét danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở.
Như vậy, với quy định mới về danh hiệu rất được mọi người quan tâm là Danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở được trao tặng cho cá nhân đạt một trong các tiêu chuẩn sau: Được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; Hoặc đạt tiêu chuẩn danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc "Chiến sĩ tiên tiến" và có sáng kiến được cơ sở công nhận....
Như vậy, người được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ không cần có sáng kiến vẫn được đề nghị xét danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở.
Quy định mới về danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” thể hiện rõ bước chuyển quan trọng theo hướng thực chất, phù hợp với yêu cầu đổi mới quản lý và đánh giá trong ngành giáo dục hiện nay. Quy định này không chỉ bảo đảm tính công bằng, minh bạch mà còn hướng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý tập trung vào chất lượng công việc thực tế, tạo động lực phấn đấu rõ ràng và bền vững, không quá gây áp lực bắt buộc phải có sáng kiến trong xét thi đua, một số vấn đề hình thức trong xét thi đua dần được thay thế bằng công việc cụ thể, thực chất hơn.
Đây là cách tiếp cận sát thực tiễn, giúp tôn vinh đúng những cá nhân có đóng góp cụ thể, có giá trị áp dụng. Theo người viết, quy định này sẽ được đội ngũ giáo viên đón nhận tích cực và đánh giá cao, bởi nó vừa nâng tầm ý nghĩa của danh hiệu thi đua, vừa góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, thực chất và phát triển.
Giao Chính phủ quy định tỷ lệ được công nhận chiến sĩ thi đua cơ sở (trừ trường hợp được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ) để việc thi đua thực chất hơn, tránh tình trạng quá nhiều người kém thành tích vẫn được công nhận danh hiệu thi đua, được khen thưởng.
Cùng với đó, Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, khen thưởng về quy định tỷ lệ xét danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở có quy định Chính phủ quy định tỷ lệ xét danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở tại khoản b,c,d khoản 1 Điều này. Còn tại khoản a là cá nhân được xét Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, không có quy định khống chế tỷ lệ.
Đạt bằng khen bộ, ban, ngành tỉnh không cần đến 4 sáng kiến
Bên cạnh đó, luật còn sửa đổi, bổ sung một số điểm, khoản của Điều 74 quy định về bằng khen của Bộ, ban, ngành, tỉnh. Cụ thể, sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 1 như sau: "Có đóng góp vào sự phát triển kinh tế-xã hội; quốc phòng, an ninh, đối ngoại; ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; công tác xã hội, từ thiện nhân đạo".
Bên cạnh đó, luật cũng sửa đổi, bổ sung điểm d khoản 1 của điều 74 như sau: "Có 2 lần liên tục trở lên đến thời điểm đề nghị được tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" hoặc có 2 năm liên tục trở lên đến thời điểm đề nghị được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ".
Như vậy, luật mới đã bỏ quy định "trong thời gian đó có 2 sáng kiến được công nhận và áp dụng có hiệu quả trong phạm vi cơ sở hoặc có 2 đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu và áp dụng hiệu quả trong phạm vi cơ sở". Điều này tương ứng với việc bỏ quy định phải có 4 sáng kiến trong 2 năm. [2]
Việc sửa đổi quy định theo hướng chỉ yêu cầu “có 2 lần liên tục đạt danh hiệu hoặc 2 năm liên tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” là một bước điều chỉnh rất sát với thực tiễn của ngành giáo dục. Trước đây, yêu cầu tích lũy nhiều sáng kiến trong thời gian ngắn vô hình trung tạo áp lực hình thức, khiến không ít giáo viên phải chạy theo số lượng thay vì tập trung nâng cao chất lượng giảng dạy. Nay, khi tiêu chí được tinh giản, nhấn mạnh vào sự ổn định, bền bỉ trong thực hiện nhiệm vụ, quy định mới đã phản ánh đúng bản chất của nghề giáo – nơi giá trị cốt lõi nằm ở hiệu quả công việc hằng ngày và sự tiến bộ thực chất của học sinh.
Năm học 2025-2026, giáo viên sẽ xét thi đua theo quy định Luật hiện hành
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng sẽ có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.
Đối với các cơ quan, ban ngành khác việc xét thi đua dựa theo năm dương lịch, việc đánh giá, xét thi đua, khen thưởng được thực hiện vào cuối mỗi năm, cụ thể trước 31/12 hàng năm.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng sẽ có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 nên có thể các cơ quan, ban ngành khác xét thi đua, khen thưởng có thể thực hiện theo Luật mới.
Tuy nhiên, đặc thù của ngành giáo dục hoàn tất chương trình kết thúc trước 31/5 hàng năm, và việc xét các danh hiệu thi đua, khen thưởng cũng được thực hiện trước 31/5, thời điểm này Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng chưa có hiệu lực.
Nên, năm học 2025-2026, việc xét thi đua, khen thưởng sẽ vẫn thực hiện theo Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022.
Theo quy định hiện hành, danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” được tặng cho cá nhân đạt các tiêu chuẩn:
"1. Đạt danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến”;
2. Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc có sáng kiến được cơ sở công nhận hoặc có đề tài khoa học, công trình khoa học được nghiệm thu."
Danh hiệu bằng khen bộ, ban ngành, tỉnh đối với cá nhân được thực hiện theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 74 Luật Thi đua, khen thưởng như sau:“Có 02 lần liên tục được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” hoặc có liên tục từ 02 năm trở lên được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, trong thời gian đó có 02 sáng kiến được công nhận và áp dụng có hiệu quả trong phạm vi cơ sở hoặc có 02 đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu và áp dụng hiệu quả trong phạm vi cơ sở”.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://quochoi.vn/tintuc/Pages/tin-hoat-dong-cua-quoc-hoi.aspx?ItemID=99582
[2]https://baochinhphu.vn/luat-thi-dua-khen-thuong-moi-noi-tieu-chuan-bo-4-sang-kien-102260423162123631.htm
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.