Với khả năng tích hợp đa phương tiện như video, âm thanh, hình ảnh động cùng các công cụ hỗ trợ học tập thông minh, sách giáo khoa điện tử giúp bài học trở nên sinh động, dễ hiểu hơn, đồng thời tạo điều kiện để học sinh học tập mọi lúc, mọi nơi. Bên cạnh đó, việc cập nhật nội dung nhanh chóng, tiết kiệm chi phí và góp phần giảm thiểu tác động đến môi trường cũng là những lợi ích nổi bật, khiến sách giáo khoa điện tử ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong hệ sinh thái giáo dục số.
Sách giáo khoa điện tử cung cấp trải nghiệm học tập mới mẻ, đa chiều
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Thanh Nga - Tổ trưởng tổ Ngữ văn bậc trung học phổ thông - Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Đa Trí Tuệ (Hà Nội) cho rằng, trong dòng chảy của kỷ nguyên số, sách giáo khoa điện tử không còn đơn thuần là phiên bản số hóa của sách giấy mà đã trở thành một hệ sinh thái học tập tương tác, cho phép học sinh tiếp cận tri thức chuẩn mực mọi lúc, mọi nơi.
Quan trọng hơn, sách giáo khoa điện tử giúp chuyển đổi phương thức học tập từ thụ động sang chủ động thông qua các yếu tố đa phương tiện như video, âm thanh và hình ảnh 3D. Điều này không chỉ kích thích sự tò mò mà còn cụ thể hóa những kiến thức trừu tượng, giúp học sinh phát triển năng lực tự học và tư duy giải quyết vấn đề, những giá trị cốt lõi mà chương trình giáo dục phổ thông 2018 đang hướng tới nhằm hình thành nên thế hệ công dân số tương lai. Việc ứng dụng công nghệ trong giảng dạy với các sản phẩm hỗ trợ như phần mềm học tập, sách điện tử tương tác là rất quan trọng.
Theo đó, trang taphuan.nxbgd.vn là nền tảng số do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trực tiếp quản lý và vận hành, cung cấp miễn phí sách giáo khoa điện tử, học liệu số và các chương trình tập huấn, bồi dưỡng giáo viên. Đây là một giải pháp đồng bộ giúp hỗ trợ dạy và học tăng hiệu quả nhờ những ưu điểm nổi bật.
Đối với giáo viên, đây là trợ thủ đắc lực giúp giảm áp lực soạn giảng. Hệ thống cung cấp kho học liệu phong phú từ kế hoạch bài dạy, bài giảng điện tử (PowerPoint) đến các công cụ tương tác trực tiếp trên trang sách. Điều này giúp thầy cô tập trung hơn vào việc đổi mới phương pháp sư phạm thay vì mất quá nhiều thời gian cho việc thiết kế tư liệu thủ công.
Ngoài ra, nền tảng này giúp xóa bỏ khoảng cách giữa nhà trường và gia đình. Phụ huynh có thể dễ dàng nắm bắt lộ trình học tập, hiểu được các yêu cầu cần đạt của con để đồng hành và hỗ trợ kịp thời, đúng hướng.
Dưới góc nhìn chuyên môn về sách điện tử trong giảng dạy môn Ngữ văn, cô Nga cho rằng, sách giáo khoa điện tử trên nền tảng này đã thực sự thay đổi phương thức tiếp cận tác phẩm, giúp môn học trở nên giàu sức sống hơn thông qua việc trực quan hóa và âm thanh hóa văn bản.
Chẳng hạn, việc khơi gợi cảm xúc, thay vì chỉ tưởng tượng qua con chữ giúp giáo viên và học sinh có thể tiếp cận với phim tư liệu, nghe các nghệ sĩ diễn ngâm thơ hay trích đoạn sân khấu truyền thống (chèo, tuồng). Điều này giúp đánh thức cảm xúc thẩm mỹ trước khi đi vào phân tích chi tiết.
Hệ thống cũng hỗ trợ dạy học theo đặc trưng thể loại, tích hợp sẵn các sơ đồ tư duy, bảng hệ thống hóa kiến thức và các đường link dẫn đến ngữ liệu mở rộng. Đây là điều kiện lý tưởng để giáo viên tổ chức các hoạt động thảo luận nhóm, giúp học sinh rèn luyện kỹ năng so sánh, đối chiếu và phát triển tư duy phản biện sắc sảo. Hơn nữa, việc tích hợp các kiến thức liên môn về lịch sử, địa lý và văn hóa giúp bài giảng Ngữ văn trở nên sâu sắc, giúp học sinh không chỉ học chữ mà còn học được giá trị văn hóa và bồi đắp tâm hồn.
Là người đã trải nghiệm nền tảng taphuan.nxbgd.vn, cô Lê Phan Thùy Châu - giáo viên tiếng Nhật, Trường Trung học phổ thông Chuyên Quốc Học Huế cho rằng, sách giáo khoa điện tử trên hệ thống taphuan.nxbgd.vn của Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam có nhiều ưu điểm đối với giáo viên, học sinh và phụ huynh, phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại.
Đối với giáo viên, hệ thống giúp việc tiếp cận sách giáo khoa và tài liệu dạy học trở nên thuận tiện. Giáo viên có thể tham khảo nội dung bài học, sử dụng học liệu hỗ trợ, thiết kế hoạt động dạy học phù hợp và đổi mới phương pháp giảng dạy. Ngoài ra, việc có nguồn học liệu trực tuyến chính thống cũng giúp giáo viên yên tâm hơn về tính chính xác của tài liệu.
Đối với học sinh, sách giáo khoa điện tử giúp các em học tập linh hoạt hơn. Các em có thể truy cập nội dung bài học mọi lúc, mọi nơi, không phụ thuộc hoàn toàn vào sách giấy. Khi chưa hiểu bài, học sinh có thể xem lại nội dung, đọc lại văn bản, quan sát hình ảnh minh họa hoặc làm thêm các hoạt động luyện tập.
Sách giáo khoa điện tử thúc đẩy sự thay đổi trong cách tổ chức hoạt động giáo dục
Theo cô Nguyễn Thanh Nga, sách giáo khoa điện tử không chỉ đơn thuần là một công cụ hỗ trợ kỹ thuật, mà còn góp phần thúc đẩy sự thay đổi trong cách tổ chức hoạt động giáo dục.Tuy nhiên, để sách giáo khoa điện tử không dừng lại ở mức độ hình thức, cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa điều kiện hạ tầng và phương pháp sử dụng.
Về mặt kỹ thuật và quản lý, nhà trường cần đảm bảo hạ tầng mạng ổn định và trang bị các thiết bị tương tác phù hợp tại lớp học. Đồng thời, cần có sự giám sát để học sinh sử dụng thiết bị đúng mục đích giáo dục, đảm bảo an toàn thông tin và sức khỏe thị lực.
Còn về phương pháp và thời gian, cần xác định sách giáo khoa điện tử là công cụ hỗ trợ đắc lực, không phải sự thay thế hoàn toàn cho sự tương tác trực tiếp giữa thầy và trò. Nhà trường nên sắp xếp thời khóa biểu khoa học, kết hợp hài hòa giữa việc "đọc sâu" trên sách giấy và "tra cứu nhanh, tương tác mạnh" trên sách điện tử.
Cuối cùng là vai trò của người dẫn dắt; quan trọng nhất vẫn là vai trò của giáo viên trong việc định hướng cho học sinh chắt lọc thông tin giữa một biển dữ liệu số, từ đó giúp việc học tập trở nên thực chất, hiệu quả và bền vững.
Trong khi đó, theo cô Lê Phan Thùy Châu, sách giáo khoa điện tử không chỉ đơn thuần là phiên bản số hóa của sách giấy, mà còn mở ra nhiều cơ hội đổi mới phương pháp giảng dạy. Do đó, để phát huy hiệu quả vai trò của sách giáo khoa điện tử, nhà trường, giáo viên, học sinh và phụ huynh cần có sự phối hợp.
Cụ thể, nhà trường nên có kế hoạch bồi dưỡng giáo viên về kỹ năng sử dụng học liệu số, khai thác sách điện tử và tổ chức các hoạt động dạy học phù hợp.
Về phía giáo viên, cần sử dụng sách điện tử một cách hợp lý, tránh biến tiết học thành việc trình chiếu đơn thuần. Giáo viên nên kết hợp sách điện tử với phương pháp thảo luận, đặt câu hỏi, làm việc nhóm, luyện tập và kiểm tra đánh giá để phát huy tính chủ động của học sinh.
Về phía học sinh, các em cần có ý thức tự học, biết sử dụng thiết bị điện tử đúng mục đích. Học sinh nên sắp xếp thời gian học hợp lý, không lạm dụng điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính vào các hoạt động giải trí trong giờ học. Khi học bằng sách điện tử, các em cũng cần ghi chép, đọc kỹ văn bản và hoàn thành nhiệm vụ học tập như khi sử dụng sách giấy.
Bên cạnh đó, phụ huynh cũng cần quan tâm, hướng dẫn và giám sát việc sử dụng thiết bị của con tại nhà, nhất là với học sinh nhỏ tuổi. Việc sử dụng sách giáo khoa điện tử chỉ thực sự hiệu quả khi có sự định hướng đúng đắn, điều kiện kỹ thuật phù hợp và thái độ học tập nghiêm túc từ phía học sinh.