Trước đây, theo hướng dẫn của Bộ, mỗi năm học, nhà trường thực hiện hiệu quả các hoạt động dự giờ, hội giảng, thao giảng nhưng hiện nay, các cấp học phổ thông chỉ còn quy định giáo viên tiểu học phải dự giờ theo hướng dẫn của theo hướng dẫn của Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT.
Đối với giáo viên trung học cơ sở, trung học phổ thông theo Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT và Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường trung học phổ thông có nhiều cấp học không còn đề cập đến vấn đề dự giờ.
Ngày 24/03/2026 vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT Ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học có hiệu lực từ ngày 10/5/2026 hoàn toàn không hề đề cập đến chuyện dự giờ, thao giảng.
Tuy nhiên, nhiều trường trung học cơ sở, trung học phổ thông hiện nay vẫn đang duy trì việc thao giảng cấp trường đều đặn cho từng học kỳ và yêu cầu giáo viên trong trường tham dự. Việc phải đi dự giờ đồng nghiệp ở tổ chuyên môn khác dễ nảy sinh hình thức, không hiệu quả mà gây nên những áp lực không cần thiết cho giáo viên trong nhà trường.
Thao giảng cấp trường đang được thực hiện như thế nào?
Bản thân người viết bài đã công tác ở một số đơn vị trường phổ thông công lập và đơn vị nào cũng tổ chức thao giảng cấp trường. Mỗi năm từ 2 -3 chuyên đề khác nhau.
Mặc dù hình thức là thao giảng cấp trường nhưng trong kế hoạch giáo dục của nhà trường, phó hiệu trưởng ấn định cho tổ chuyên thực hiện. Vì thế, tổ chuyên môn sẽ thực hiện việc xây dựng kế hoạch chuyên đề, phân công giáo viên giảng dạy.
Khi mọi việc xong xuôi, tổ trưởng báo cho phó hiệu trưởng chuyên môn thông báo cho giáo viên trong trường tham dự tiết thao giảng.
Có năm, phó hiệu trưởng không tham dự dự giờ tiết thao giảng chuyên đề cấp trường vì vướng lịch họp, lịch dạy trên lớp. Vì thế, phó hiệu trưởng giao toàn bộ việc triển khai chuyên đề, rút kinh nghiệm tiết thao giảng cho tổ trưởng chuyên môn.
Trên thực tế, đây là những tiết thao giảng chuyên đề của tổ chuyên môn, nhà trường gán ghép vào tiết thao giảng cấp trường để có hồ sơ minh chứng cho tiết thao giảng cấp trường, nhằm hướng tới nếu bị kiểm tra chuyên môn cũng có hồ sơ trường tổ chức thao giảng. Nhưng, việc thao giảng như vậy dẫn đến bất cập.
Thứ nhất: phó hiệu trưởng không xây dựng chuyên đề, không dự chuyên đề, không chủ trì việc rút kinh nghiệm sau khi thao giảng thì việc thực hiện chuyên đề đó không là…chuyên đề cấp trường. Nó chỉ khác trong hồ sơ chuyên đề của tổ, người xây dựng và ghi biên bản thay từ “tổ” sang từ “trường” mà thôi.
Thứ hai: hiện nay ở trường trung học cơ sở, trung học phổ thông có đến hơn 10 môn học khác nhau. Việc giáo viên trong trường không cùng chuyên môn phải đi dự giờ môn học khác liệu họ học hỏi được gì khi mỗi chuyên môn có nội dung kiến thức khác nhau, cách tiếp cận khác nhau. Việc đi dự giờ chẳng qua là họ phải thực hiện theo lệnh triệu tập của cấp trên mà thôi. Vì thế, công việc này mang tính hình thức thay vì đi dự giờ để học hỏi.
Thứ ba: khi góp ý chuyên đề sau khi thực hiện tiết thao giảng, phó hiệu trưởng chuyên môn không tham dự thì tổ trưởng, giáo viên tổ khác họ sẽ không góp ý với một lý do rất giản đơn và tế nhị: “Tôi đi dự giờ chủ yếu là học hỏi kinh nghiệm, còn chuyên môn không nắm được nên để giáo viên trong tổ của thầy (cô) góp ý thôi”. Nếu phó hiệu trưởng chuyên môn có mặt thì các giáo viên ở những tổ chuyên môn khác họ cũng khéo léo từ chối góp ý cho tiết thao giảng bởi không cùng chuyên môn khen vài câu vô thưởng vô phạt thì được chứ đóng góp không trúng vô tình lại vạ miệng.
Chính vì thế, những tiết thao giảng cấp trường chỉ khác tên gọi và đối tượng người dự còn bản chất vẫn là thao giảng của từng tổ chuyên môn.
Không nên máy móc học kỳ nào cũng tổ chức chuyên đề cấp trường nhưng phó mặc cho tổ chuyên môn
Việc thực hiện chuyên đề cấp trường chỉ thực sự cần thiết khi ngành triển khai chương trình mới hoặc tập huấn một nội dung mới cho toàn thể giáo viên mà những giáo viên trong trường còn khó khăn trong việc thực hiện.
Lúc bấy giờ, phó hiệu trưởng chuyên môn sẽ họp đội ngũ cốt cán trong trường lên ý tưởng, xây dựng chuyên đề và phân công cụ thể cho một giáo viên cứng tay nghề thực hiện tiết thao giảng.
Lúc này, sản phẩm là của nhà trường, trách nhiệm không đè nặng lên một tổ chuyên môn cụ thể mà ngoài phó hiệu trưởng chuyên môn còn có các tổ chuyên môn khác gánh vác cùng. Những khó khăn của giáo viên trong trường sẽ được tháo gỡ và những giáo viên đến dự họ cũng cảm thấy có ý nghĩa.
Còn bình thường, các trường phổ thông không cần thiết phải tổ chức thao giảng cấp trường là gì.
Thứ nhất: các văn bản hiện hành không còn quy định việc thao giảng, hội giảng ở cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông. Có nghĩa các trường không cần thiết phải duy trì đều đặn mỗi năm học 2-3 chuyên đề.
Thứ hai: một khi tổ chức chuyên đề cấp trường phải là những chuyên đề mang tính cấp thiết, còn khó khăn, còn vướng mắc trong quá trình thực hiện. Còn những chuyên đề như: “Dạy học theo hướng nghiên cứu bài học”; “lồng ghép tích hợp”... thì hàng chục năm qua đã thực hiện, việc lặp lại hằng năm mang tính hình thức.
Thứ ba: việc thao giảng cấp trường cũng chỉ cần điều động những giáo viên gần nhau về kiến thức đến dự giờ, như Khoa học xã hội; Khoa học tự nhiên. Việc huy động tất cả giáo viên đến cùng dự giờ mang tính áp đặt và không hiệu quả.
Bởi thực tế, những giáo viên ở các môn Khoa học xã hội đi dự giờ các môn Khoa học tự nhiên thì mấy người nhớ, hiểu được nội dung tiết thao giảng đúng hay sai kiến thức mà góp ý. Nhiều thầy cô đã qua thời học phổ thông vài chục năm trời làm sao có thể nhớ kiến thức phổ thông của những môn trái với chuyên ngành mình đang dạy.
Hơn nữa, việc học hỏi, rút kinh nghiệm của đồng nghiệp hiện nay mặc dù Bộ không còn bắt buộc giáo viên trung học cơ sở, trung học phổ thông phải dự giờ nhưng theo quy định nội bộ của từng trường thì giáo viên vẫn phải dự một số tiết theo quy định.
Vì thế, họ dự giờ đồng nghiệp cùng tổ chuyên môn; dự thao giảng chuyên đề của tổ chuyên môn; dự thao giảng chuyên đề của hội đồng cốt cán; nhiều thầy cô tham gia chấm thi giáo viên giỏi cấp trường, cấp xã, cấp tỉnh. Những tiết dự giờ cùng chuyên môn mới cần thiết đối với giáo viên.
Việc thực hiện thao giảng chuyên đề cấp trường sẽ trở nên áp lực, nhàm chán khi nhà trường lấy một chuyên đề của tổ chuyên môn này làm tiết thao giảng chuyên đề cấp trường rồi yêu cầu tất cả giáo viên, hoặc đại diện tổ chuyên môn đến dự.
Những tiết dự giờ như vậy, theo người viết giáo viên khó học hỏi được gì mà khiến cho giáo viên mất thời gian. Đó là một việc làm hình thức nhưng nhiều trường phổ thông hiện nay vẫn đang duy trì đều đặn từ năm này qua năm khác.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.