Lớp học xóa mù chữ tại điểm trường Làng Sáng, thuộc Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Háng Đồng (xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La) chính thức hoạt động từ tháng 3/2026 đã đưa đến cơ hội tiếp cận với con chữ cho không ít đồng bào người Mông nơi đây.
Đêm đến, các lớp học lại sáng đèn, điều này cũng như thắp lên ngọn lửa tri thức giúp đồng bào người Mông tại xã Tà Xùa không còn ngại ngùng và e ngại với việc học tập. Cũng từ đây, những bàn tay hàng ngày quen với việc cầm dao, cầm quốc lên nương giờ có thêm việc cầm bút, nắn nót theo từng con chữ.
Lớp học buổi tối mang ánh sáng tri thức đến đồng bào người Mông
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Trần Việt Cường - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Háng Đồng bày tỏ sự phấn khởi vì dù chỉ sau hơn 2 tháng hoạt động nhưng hiệu quả của lớp học thấy rõ, bà con cũng đã có sự tiến bộ hơn khi tham gia lớp học.
"Năm nay lớp xóa mù với số lượng đông hơn và bài bản hơn mới chính thức hoạt động nhưng trên thực tế, việc thực hiện công tác xóa mù đã được các thầy cô và nhà trường duy trì trong nhiều năm trước tại các bản khác trong xã.
Theo khảo sát của nhà trường tại các điểm trường ở bản khác trong xã chỉ có khoảng 7 đến 10 người thuộc đối tượng phải xóa mù chữ, nhưng riêng tại bản Làng Sáng có số lượng đông nhất với hơn 30 người. Số học viên theo học tại lớp xóa mù hiện tại đến thời điểm này đang là 29 người", thầy Cường cho hay.
Cũng theo lãnh đạo Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Háng Đồng, nhu cầu học tập để biết chữ và biết tính toán của đồng bào người Mông tại xã Tà Xùa ngày càng nhiều. Vì thế, nhà trường không gặp phải khó khăn trong việc vận động người dân đến lớp.
Tuy nhiên theo lãnh đạo nhà trường, đa phần người dân chưa biết chữ khi tham gia các lớp xóa mù như thế này là ở độ tuổi trung niên, vì thế việc dạy học cũng có phần vất vả và mất nhiều thời gian hơn so với các lứa tuổi khác trẻ hơn.
Thầy Cường cho biết thêm: "Thực tế nhu cầu học tập để biết thêm chữ là của rất nhiều người dân ở đây. Vì thế khi nhà trường và chính quyền địa phương phổ biến thông tin về việc mở lớp xóa mù chữ, bà con đã chủ động tìm đến đăng ký chứ không phải đi vận động như trước đây.
Chúng tôi đưa thông báo thông tin thông qua trưởng bản và hội phụ nữ. Ngoài ra, hàng ngày chính quyền xã cũng phát thông báo trên loa truyền thanh để người dân có thể nắm bắt được.
Bên cạnh đó thông qua tin tức trên các trang mạng xã hội, các con, các cháu của những người có nhu cầu họ cũng sẽ thông tin cho nhau biết. Sau khi bà con đăng ký, chúng tôi lập danh sách và làm tờ trình gửi Ủy ban nhân dân xã Tà Xùa ra quyết định mở lớp".
Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh, đa phần học viên trong lớp xóa mù chữ là chị em phụ nữ và ở độ tuổi trung niên, ban ngày phải chăm lo cho gia đình, lên nương rẫy nên các lớp này chỉ dạy học vào buổi tối. Thời gian lớp học diễn ra ngắn hay dài phụ thuộc vào ngày hôm đó các học viên đến sớm hay muộn. Lớp học thường diễn ra trong khoảng thời gian từ 19 giờ đến 22 giờ tối. Thời gian cho một ca học của lớp học này diễn ra trong 2 tiếng đồng hồ.
"Lớp học chủ yếu là dạy viết và tính toán cho bà con. Ngoài ra còn có thêm các bộ môn về Lịch sử, Địa lý. Các môn học này có trong quy định về xóa mù chữ của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Để thuận tiện cho giáo viên và người học, khi mở lớp xóa mù chữ ở bản nào, chúng tôi sẽ bố trí thầy cô đang dạy học tại điểm trường ở bản đó hoặc gần đó nhất để đứng lớp luôn. Bởi lẽ, nếu bố trí giáo viên ở bản khác hoặc từ điểm trường chính về dạy cũng rất vất vả vì địa hình đồi núi xa xôi và đi lại khó khăn.
Dù là dạy các lớp xóa mù chữ nhưng các thầy cô tham gia dạy tại lớp học này vẫn sẽ được hưởng các chế độ theo quy định. Nhà trường sẽ làm dự toán để xin cấp kinh phí, khi có nguồn cấp xuống, chúng tôi sẽ chi trả cho giáo viên để họ có thêm động lực bám lớp", thầy Cường nhấn mạnh.
Theo đánh giá của Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Háng Đồng, dù lớp xóa mù tại bản Làng Sáng chỉ mới đi vào hoạt động trong 2 tháng nay, tuy nhiên hiệu quả dạy học ở lớp học này là thấy rõ.
Thầy Cường nhấn mạnh: "Ở độ tuổi trung niên, học viên đi học tại các lớp học xóa mù chữ cũng ít nhiều tự ti, mức độ tiếp thu kiến thức của người học cũng hạn chế. Thầy cô cũng rất vất vả và luôn phải kiên trì.
Ở những buổi học đầu tiên, không ít học viên thấy nản và có ý định bỏ cuộc, nhưng với sự động viên và sự hỗ trợ nhiệt tình của thầy cô giáo mà nhiều học viên đã vượt qua được.
Đến giờ, nhiều học viên đã tự viết được những nét chữ đầu tiên và đang trong thời gian học ghép vần. Dù nét chữ đẹp hay xấu, nó đều là thành quả, nỗ lực, cố gắng của cả thầy cô và học viên. Đó cũng là điều giúp thắp lên hy vọng cho tương lai tươi sáng, giúp con chữ đến gần hơn với tất cả người dân đồng bào người Mông tại xã Tà Xùa".
Tuy vậy, lãnh đạo nhà trường cũng còn một số trăn trở. Tại một số điểm trường, số lượng người dân thuộc đối tượng phải xóa mù chữ ít, không đủ quy mô mở lớp. Vì thế, nếu muốn hình thành lớp học buộc phải ghép với các điểm trường khác tương tự. Tuy nhiên, việc ghép lớp tại nhiều điểm trường là không khả thi và có nhiều bất cập bởi khoảng cách địa lý quá xa, chưa kể các lớp học chỉ tổ chức vào buổi tối không thuận lợi cho việc đi lại của học viên và giáo viên.
Đây cũng là điều khiến cho không chỉ lãnh đạo nhà trường mà chính quyền địa phương xã Tà Xùa đau đáu vì như thế sẽ còn bà con người Mông chưa có cơ hội để tiếp cận với con chữ.
Chính quyền địa phương sẽ cố gắng mở thêm nhiều lớp xóa mù chữ
Trao đổi với phóng viên, ông Đỗ Văn Xiêm - Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Tà Xùa nhấn mạnh vai trò quan trọng của các lớp học xóa mù chữ trên địa bàn. Việc mở lớp học như thế này không chỉ nhằm giúp người dân biết đọc, biết viết mà còn hướng tới nâng cao dân trí và tạo nền tảng phát triển bền vững.
“Từ những buổi học giản dị nơi bản làng, lớp xóa mù chữ ở Làng Sáng đang từng ngày mang lại những thay đổi tích cực. Không chỉ giúp người dân biết chữ, các lớp học còn góp phần thu hẹp khoảng cách tri thức, mở ra cơ hội phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới cuộc sống ổn định và bền vững hơn cho đồng bào dân tộc Mông tại địa phương”, ông Xiêm cho hay.
Cũng theo lãnh đạo Uỷ ban nhân dân xã Tà Xùa, để duy trì và phát huy hiệu quả của các lớp học xoá mù chữ, chính quyền xã cũng đã chủ động trong việc bố trí kinh phí, đồng thời tiếp tục rà soát và lên các phương án để có thể nhân rộng mô hình này tại các bản làng khác trên địa bàn.
Theo quan điểm của lãnh đạo địa phương, khi người dân biết chữ, khả năng tiếp cận thông tin được nâng lên. Từ đó, những chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước cũng sẽ đến với người dân nhanh hơn, chính xác hơn, góp phần từng bước nâng cao hơn nữa chất lượng đời sống nhân dân trên địa bàn.