Khi nhắc đến ngành y, nhiều người thường nghĩ ngay đến bác sĩ - những người trực tiếp điều trị bệnh. Tuy nhiên, trong hành trình chăm sóc và phục hồi sức khỏe cho bệnh nhân, vai trò của đội ngũ điều dưỡng là không thể thiếu. Họ là những người túc trực bên giường bệnh, theo dõi sát diễn biến sức khỏe, kịp thời phối hợp với bác sĩ xử lý các tình huống phát sinh, đồng thời chăm sóc và động viên người bệnh trong suốt quá trình điều trị.
Nhân Ngày Quốc tế Điều dưỡng 12/5, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trò chuyện với Thầy thuốc ưu tú, Thạc sĩ Trần Ngọc Trung - Phó Trưởng phòng, Phòng nghiệp vụ Y (Sở Y tế Lâm Đồng), Chủ tịch Hội Điều dưỡng tỉnh Lâm Đồng để lắng nghe những chia sẻ của thầy về hành trình 36 năm gắn bó với nghề điều dưỡng, cũng như những trăn trở trong công tác đào tạo, nâng cao vị thế của đội ngũ điều dưỡng trong hệ thống y tế hiện nay.
36 năm gắn bó với nghề điều dưỡng và tâm niệm “cứu người là quan trọng nhất”
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Thầy thuốc ưu tú, Thạc sĩ Trần Ngọc Trung kể: “Tôi sinh ra tại một vùng quê ở ngoại thành Hà Nội. Năm 10 tuổi, tôi theo bố mẹ vào Lâm Đồng xây dựng vùng kinh tế mới.
Năm 1986, sau khi tốt nghiệp lớp 12, Ban xây dựng vùng kinh tế mới Hà Nội tại Lâm Đồng tổ chức tuyển sinh nhiều ngành nghề để đưa học sinh về các trường học tập. Thời điểm đó, bệnh sốt rét cùng nhiều dịch bệnh khác diễn biến phức tạp, nhiều người dân cần được khám và điều trị.
Xuất phát từ mong muốn có thể giúp người thân và nhân dân được chăm sóc sức khỏe, tôi đăng ký thi tuyển vào ngành Y và trúng tuyển vào Trường Trung học Y tế Hà Nội (nay là Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội). Sau khi tốt nghiệp năm 1989, tôi gắn bó với nghề điều dưỡng cho đến nay”.
Trong suốt 36 năm gắn bó với nghề điều dưỡng, thầy Trung đã có hơn 10 năm trực tiếp chăm sóc người bệnh tại bệnh viện và 26 năm tham gia công tác quản lý, giảng dạy nhiều thế hệ sinh viên điều dưỡng.
Ngành điều dưỡng nói riêng và lĩnh vực y tế nói chung đòi hỏi người làm nghề sự kiên nhẫn rất lớn. Khi mới ra trường và bắt đầu công tác trực tiếp chăm sóc người bệnh, cũng như trong quá trình đảm nhiệm các vị trí quản lý, giảng dạy sau này, thầy Trung đã đối mặt với không ít áp lực.
Vị thầy thuốc ưu tú bộc bạch: “Có rất nhiều đêm tôi thức trắng bên giường bệnh để theo dõi, chăm sóc bệnh nhân. Dù vất vả, tôi luôn ý thức rằng không có điều gì quan trọng hơn việc cứu người và giúp người bệnh vượt qua những thời khắc khó khăn nhất. Với tôi, càng khám chữa, chăm sóc được nhiều người bệnh càng ý nghĩa, và lương tâm nghề nghiệp không cho phép bản thân thờ ơ hay sao nhãng khi thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.
Tôi luôn day dứt khi cảm thấy mình chưa làm tròn trách nhiệm, và chính điều đó trở thành động lực để tôi vượt qua mọi khó khăn trong nghề điều dưỡng - nghề đòi hỏi sự tận tâm, tỉ mỉ, chính xác, nhẹ nhàng nhưng cũng phải hết sức khẩn trương để kịp thời chăm sóc, hỗ trợ người bệnh”.
Thầy Trung tâm niệm, để trở thành một điều dưỡng viên giỏi và tận tâm, điều quan trọng nhất là tình yêu thương con người. Điều đó xuất phát từ lòng trắc ẩn, sự nhân ái và bao dung trong mỗi người.
Khi xem người bệnh như người thân trong gia đình, việc chăm sóc sẽ trở nên tự nhiên và chân thành hơn. Từ đó, người điều dưỡng sẽ luôn giữ được sự tận tâm, trách nhiệm và hết lòng với công việc chăm sóc người bệnh.
Trong quá trình công tác, vị thầy thuốc ưu tú từng đảm nhiệm nhiều vị trí như: Điều dưỡng trưởng Trung tâm Y tế, Bí thư Đoàn Thanh niên, Trưởng khoa, Khoa Điều dưỡng Trường Cao đẳng Y tế Lâm Đồng, Điều dưỡng trưởng Sở Y tế Lâm Đồng, Phó Trưởng phòng, Phòng Nghiệp vụ Y - Sở Y tế Lâm Đồng, Phó Chủ tịch Công đoàn ngành Y tế Lâm Đồng, Chủ tịch Hội Điều dưỡng tỉnh Lâm Đồng, Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ tỉnh Lâm Đồng…
Đặc biệt, thầy Trung là một trong những người vận động thành lập và phát triển Hội Điều dưỡng tỉnh Lâm Đồng. Đến nay, Hội đã có 155 chi hội trực thuộc với 4.856 hội viên, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địa bàn tỉnh.
“Ở mỗi cương vị công tác, tôi luôn nỗ lực cùng tập thể đồng nghiệp hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đồng thời đóng góp vào sự phát triển của ngành điều dưỡng và công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại địa phương”, thầy Trung nói.
Trăn trở đào tạo thế hệ điều dưỡng “vừa hồng, vừa chuyên”
Bên cạnh vai trò là người thầy thuốc, Thạc sĩ Trần Ngọc Trung còn là nhà giáo tận tâm, truyền đạt kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn cho nhiều thế hệ sinh viên điều dưỡng.
Thầy Trung từng có 5 năm giảng dạy tại Trường Cao đẳng Y tế Lâm Đồng và gần 20 năm tham gia giảng dạy tại Trường Đại học Yersin Đà Lạt. Bên cạnh đó, thầy cũng trực tiếp tổ chức nhiều lớp tập huấn chuyên môn cho đội ngũ điều dưỡng, hộ sinh tỉnh Lâm Đồng.
Điều khiến thầy Trung tự hào nhất trong quá trình công tác là cùng đồng nghiệp tham mưu thành lập, xây dựng được đội ngũ điều dưỡng, hộ sinh và kỹ thuật viên của tỉnh Lâm Đồng có trình độ chuyên môn vững vàng, giàu lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm cao trong chăm sóc, phục vụ người bệnh.
“Trong mỗi buổi giảng dạy, tôi luôn hướng dẫn sinh viên bằng tất cả niềm đam mê với nghề. Tôi thường nhắn nhủ các em rằng, khi lựa chọn theo đuổi ngành điều dưỡng, điều quan trọng là phải có sự kiên trì, không ngại khó, ngại khổ và không mặc cảm, tự ti về nghề nghiệp.
Bởi trong quá trình học tập và thực hành chăm sóc người bệnh, các em sẽ đối mặt với không ít áp lực, thử thách. Nếu không đủ bản lĩnh để vượt qua, các em rất dễ nản lòng và khó có thể trở thành những điều dưỡng viên chuyên nghiệp, tận tâm với công việc”, thầy Trung chia sẻ.
Tham gia đào tạo nhiều thế hệ điều dưỡng “vừa hồng, vừa chuyên”, nhìn nhiều học trò đã trưởng thành và có những người giữ vai trò quan trọng tại các cơ sở y tế trong tỉnh Lâm Đồng chính là niềm hạnh phúc lớn của thầy Trung.
Trong nhiều năm gắn bó với công tác đào tạo, tập huấn đội ngũ điều dưỡng, vị thầy thuốc ưu tú luôn trăn trở làm sao có thể đào tạo được những thế hệ điều dưỡng kế cận có trình độ chuyên môn vững vàng, giỏi hơn thế hệ đi trước, đồng thời giàu y đức và tinh thần trách nhiệm trong công việc.
Đây là yêu cầu hết sức cần thiết để nghề điều dưỡng ngày càng phát triển, khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt, không thể thiếu trong ngành y tế cũng như trong công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân.
“Hiện nay, hình ảnh và vị thế của người điều dưỡng trong xã hội vẫn chưa thực sự được nhìn nhận đầy đủ. Vì vậy, tôi luôn kỳ vọng các thế hệ học trò của mình sẽ không ngừng nỗ lực phát triển chuyên môn, nhận thức rõ điều dưỡng là một nghề vinh quang, gắn với trách nhiệm lớn trong hoạt động của cơ sở y tế. Từ đó, các em sẽ xây dựng hình ảnh đẹp của người điều dưỡng, góp phần khẳng định giá trị và vị thế của nghề trong xã hội.
Trong quá trình giảng dạy và hướng dẫn sinh viên, tôi không chỉ chú trọng truyền đạt kiến thức chuyên môn mà còn luôn cố gắng lan tỏa tình yêu nghề, truyền cảm hứng để các em thêm gắn bó với công việc điều dưỡng. Sinh viên cần không ngừng rèn luyện y đức, bồi đắp lòng yêu thương con người và học hỏi những phẩm chất tốt đẹp từ các thế hệ thầy cô đi trước”, thầy Trung bộc bạch.
Từ thực tiễn công tác, thầy Trung đánh giá, đội ngũ điều dưỡng là lực lượng nòng cốt, không thể thiếu trong hệ thống y tế, giữ vai trò chăm sóc toàn diện, theo dõi diễn biến sức khỏe và hỗ trợ tâm lý cho người bệnh.
Điều dưỡng viên cũng là “cầu nối” quan trọng giữa bác sĩ, bệnh nhân và gia đình người bệnh trong quá trình điều trị, sử dụng thuốc và bảo đảm an toàn cho người bệnh; tham gia tích cực vào công tác y tế dự phòng, phòng chống dịch bệnh và giáo dục sức khỏe tại cộng đồng.
Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực điều dưỡng, đồng thời giúp nghề điều dưỡng được nhìn nhận đúng với những giá trị và đóng góp trong xã hội, theo thầy Trung cần thực hiện một số giải pháp đồng bộ.
Thứ nhất, các cơ quan, đơn vị cần đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm thay đổi quan niệm cho rằng “điều dưỡng chỉ là người hỗ trợ bác sĩ”, từ đó giúp cộng đồng hiểu đúng hơn về vai trò, trách nhiệm và những đóng góp quan trọng của điều dưỡng trong hệ thống y tế.
Thứ hai, cần cải thiện chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ điều dưỡng thông qua việc điều chỉnh mức lương, phụ cấp nghề phù hợp với tính chất đặc thù, áp lực công việc cao và độc hại. Đây cũng là yếu tố quan trọng để người điều dưỡng yên tâm gắn bó lâu dài với nghề.
Thứ ba, cần tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, cải thiện môi trường làm việc, giảm tải áp lực công việc, phân công nhiệm vụ hợp lý và bảo đảm an toàn cho điều dưỡng viên trong quá trình công tác. Đồng thời, cần bố trí đủ nhân lực để nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh.
Thứ tư, cần chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực điều dưỡng theo hướng chuẩn hóa và đại học hóa. Quá trình đào tạo cần tăng cường thực hành, rèn luyện kỹ năng giao tiếp, kỹ năng chăm sóc người bệnh và khả năng ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực y tế, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác chăm sóc sức khỏe.
Cuối cùng, mỗi điều dưỡng viên cần có lòng tự hào nghề nghiệp, không ngừng học tập, rèn luyện chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm để trở thành những người điều dưỡng giỏi chuyên môn, giàu y đức, xứng đáng với lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Lương y như từ mẫu”.
Với nhiều đóng góp trong lĩnh vực y tế và giáo dục, Thầy thuốc ưu tú, Thạc sĩ Trần Ngọc Trung đã đạt được trao tặng nhiều khen thưởng như:
- Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2017;
- Là 1 trong 90 gương điển hình đã có thành tích tiêu biểu trong hoạt động công đoàn giai đoạn 2015-2019 được Liên đoàn Lao động tỉnh Lâm Đồng biểu dương;
- Điều dưỡng viên tiêu biểu toàn quốc năm 2020 do Trung ương Hội Điều dưỡng Việt Nam chủ trì;
- Được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Thầy thuốc ưu tú năm 2024;
- Danh hiệu “Tri thức tiêu biểu” năm 2025 do Tổng hội Y học Việt Nam trao tặng.